حاشیهای بر اعتراضات آبی این روزها
وقت آن رسیده تا در قانون استقلال آبی استانها تجدیدنظر کنیم
اگر بخواهیم معیار مدیریت منابع آب را استانی تعریف کنیم، طبیعتاً به مدیران اجرایی استان اصفهان، این حق را داده ایم تا هر طور که خواستند با ۱۳ رود جاری در شهرستان فریدونشهر ـ که در حوضه آبریز کارون قرار دارند ـ رفتار کنند... در استانهای دیگر نیز مدیریت استانی منابع آب مشکلات فراوانی را برای زاینده رود و حقابه تالاب گاوخونی به وجود آورده است.
جغرافیای ایران به لحاظ تقسیم بندی حوضههای آبریز به ۶ حوضه آبریز درجه یک و ۳۰ حوضه آبریز درجه ۲ تقسیم میشود. با اینکه مرزهای این حوضههای آبریز با مرزهای استانی مطابقت ندارند، بر اساس قانون منابع آب به صورت استانی مدیریت میشوند؛ قانونی که به نظر میرسد در ایجاد و تشدید بحرانهای اخیر بی تأثیر نبوده است.
به گزارش «تابناک»، رضا رحیمی ـ واقعیت این است که تا پیش از سال ۱۳۸۴ مدیریت منابع آب ایران به صورت اداره کلهای امور آب استانی و زیر نظر شرکتهای آب منطقهای که بعضاً بیش از یک استان را در بر میگرفت، انجام میشد. در سال ۱۳۸۳ و با پیگیریهای دولت، این رویه تغییر کرد و با تصویب مجلس، مدیریت منابع آب استانی شد.
در نامهای که در همین رابطه و در سال ۱۳۸۳ غلامعلی حداد عادل، رئیس وقت مجلس شورای اسلامی، خطاب به سید محمد خاتمی، رئیس جمهور وقت نوشت، آمده است: «لایحه تبدیل ادارات کل امور آب استانها به شرکتهای آب منطقهای استان و تبدیل شرکتهای آب منطقهای که بیش از یک استان را در بر میگیرد، به شرکت آب منطقهای استان ذیربط که با عنوان لایحه تبدیل ادارات کل امور آب استانها به شرکت آب منطقهای استان از سوی دولت به شماره ۲۴۹۳۵/۳۱۱۴۴ مورخ ۹/۸/۱۳۸۳ به مجلس شورای اسلامی تقدیم و در جلسه علنی روز چهارشنبه مورخ ۲۶/۱۲/۱۳۸۳ مجلس با اصلاحاتی تصویب و به تأیید شورای نگهبان رسید، دراجرای اصل یکصد و بیست و سوم (۱۲۳) قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به پیوست ارسال میگردد.»
این قانون که از سال ۱۳۸۴، ملاک عمل مسئولان در مدیریت منابع آب قرار گرفت، خیلی زود سبب شد تا شرکتهای آب منطقهای استانی در استانهای مختلف تشکیل شود و به دنبال آن رقابتهای نادرست و مغایر با جغرافیای طبیعی کشور در دستور این شرکتها قرار بگیرد.
از آنجا که منابع آب کشور به واسطه ۶ حوضه آبریز اصلی و ۳۰ حوضه آبریز فرعی و بر اساس شاخصهای طبیعی مرزبندی شده است، تصویب و اجرای این قانون خیلی زود دامنه اختلافات استانی را میان مدیران و مردم استانهای مختلف به وجود آورد.

دامنه و مصادیق این اختلافات در فلات مرکزی (جایی که استانهای اصفهان و یزد قرار دارند) و نیز جنوب غرب کشور (جایی که استانهای خوزستان و چهارمحال و بختیاری قرار دارند) به مراتب بیشتر بوده است، به گونه ای که مشاهده میکنیم در همه سالهای گذشته مدیران استان هایی چون خوزستان و چهارمحال و بختیاری و به تبع آن مردم ساکن در این استانها، مردم و مدیران استان هایی چون یزد و اصفهان را مقصر بحران کنونی آب در استان هایشان میدانند و کشاورزان و دیگر شهروندان شرق استان اصفهان نیز بارها با اعتراضات میدانی انتقال آب از اصفهان به یزد را مورد انتقاد قرار میدهند و به آن اعتراض دارند.
این دسته بندیهای استانی و قرارگیری مردم در مقابل مردم و مردم در مقابل مسئولان، در حالی است که اساساً حوضههای آبریز مرزها و گسترههای جغرافیایی متفاوتی دارند و نباید و نمیتوان بر اساس چنین معیارهایی در مورد آنها قضاوت کرد و به دنبال آن تصمیم درست گرفت؛ مثلا جغرافیای استان اصفهان و به صورت مشخص، جغرافیای شهرستان فریدونشهر این استان به ما نشان میدهد، چیزی حدود ۹۰ درصد مساحت این شهرستان در حوضه آبریز کارون قرار دارد و به تبع این مهم، از میان ۱۵ رود جاری در این شهرستان، تنها دو رود در حوضه آبریز زاینده رود جریان دارد و ۱۳ رود دیگر پس از آبگیری در این شهرستان به سرعت از مرزهای استان اصفهان خارج میشوند.
این یعنی اگر ما بخواهیم مبنا و معیار مدیریت منابع آب را استانی و نه بر اساس حوضههای آبریز تعریف کنیم و پیش ببریم، طبیعتاً به مدیران اجرایی استان اصفهان این حق را داده ایم تا هر طور که خواستند با ۱۳ رود جاری در شهرستان فریدونشهر که در حوضه کارون قرار دارند، رفتار کنند.

مجوزی که البته در همه این سالها دست مدیران اصفهانی را برای بسیاری از دست اندازیها بر منابع آب کارون باز گذاشت و شرکت آب منطقهای اصفهان علاوه بر طرح انتقال آب چشمه لنگان و خدنگستان ـ که در شرایط عادی سالانه چیزی حدود ۲۰۰ میلیون متر مکعب آب را از حوضه کارون به حوضه آبریز زاینده رود منتقل میکند ـ همین طور طرحهای دیگری، چون سد و تونل یلان (با هدف انتقال ۱۶۵ میلیون مترمکعب آب از کارون به زاینده رود)، سد و تونل پشندگان (با هدف انتقال ۲۴۵ میلیون مترمکعب آب از کارون به زاینده رود) و سد و تونل گوکان (با هدف انتقال ۵۲۵ میلیون مترمکعب آب از کارون به زاینده رود) را در شهرستان فریدونشهر در دست مطالعه قرار دادند. آنها همچنین در این شهرستان سد سرداب را با ارتفاع ۵۳ متر با همین هدف به مرحله اجرا درآوردند.
از آن سو و در استانهای دیگر مثل چهارمحال و بختیاری نیز مدیریت استانی منابع آب مشکلات فراوانی را برای زاینده رود و حقابه کشاورزان پایین دست و تالاب گاوخونی به وجود آورده است.
به طور مشخص پیشتر یکی از مسئولان ارشد وزارت کشور در دولت دهم به نگارنده این گزارش گفت که در سفر دوم محمود احمدی نژاد به استان چهارمحال و بختیاری، مردم محلی از رئیس جمهور اجازه دسترسی و بهره برداری از منابع آب زاینده رود و نیز مجوز حفر چاه را داشتند.
او افزود: رئیس جمهور به ما دستور داد تا پس از یک بررسی میدانی برای اجابت این درخواست راهکاری پیدا کنیم و ما هم پس از یک بازدید هوایی از منطقه، واگذاری مناطقی از شهرستان چادگان استان اصفهان به استان چهار محال و بختیاری را راهکار این مشکل عنوان کردیم که به سرعت با دستور موافق رئیس جمهور همراه شد.
توضیح اینکه پس از واگذاری مناطقی از شهرستان چادگان اصفهان به استان چهارمحال و بختیاری و مستند به قانون مدیریت استانی آب، بهره برداری از بستر رودخانه در این استان به شدت افزایش یابد؛ اتفاقی که با چراغ سبز مدیریت این استان و در قالب همان قانون اشتباه سال ۱۳۸۳ قابل تفسیر است.

این مثالها به خوبی نشان میدهد که در سایه قانون نامبرده، نظام طبیعی منابع آب ایران چه در بخش آبهای سطحی و چه در بخش آبهای زیرزمینی در شانزده سال اخیر، دستخوش تغییرات مخربی شده و امکان مدیریت حوضهای آب، حفاظت از حقابه تالابها و نیز مدیریت ملی منابع آب را عملاً از بین برده است.
توجه به این نکته لازم است که آنچه اینجا مورد اشاره قرار گرفت، همه دلایل بحران آب امروز کشور به ویژه در استان خوزستان و دیگر استانها نیست و بدون شک، مجموعهای از دلایل مشکلات بزرگ امروز را به وجود آورده است؛ اما این مطلب بر آن بود تا با آوردن مثالهایی روشن، قانون مدیریت استانی آب را به چالش بکشد و تأکید کند مدیریت منابع آب در ایران باید بدون در نظر گرفتن مرزهای سیاسی و منطبق بر مرزهای طبیعی و حوضههای آبریز انجام شود و در موارد استثنا، مثل تأمین آب شرب سایر حوضهها نیز تنها این شورای عالی آب و دولت مرکزی باشد که تصمیم گیری میکند.
بر اساس همین مهم لازم است مسئولان و مدیران در حوضههای آبریز کم بارشی، چون زاینده رود و فلات مرکزی ضمن پرهیز از دست اندازی بر منابع آب سایر حوضهها، از هر گونه طرح توسعهای به ویژه در حوزه صنایع آب بر صرف نظر کنند و توسعه هر منطقه را متناسب با ظرفیتهای طبیعی و بر اساس تکنولوژیهای روز پیش ببرند.
تابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
نظرات بینندگان
همه میدونیم کم آبی مربوط به سو استفاده مدیران و حضور شرکتهای چینیه در ایران . و ربطی به استانها نداره
چون بیشتر سدهایی که در بالا نامبرده شد هنوز به بهره
برداری نرسیدن مثل سد سرداب یا گوکان و یلان
عزیزانی که مشکل را اصفهان میدانید،به این اسامی شهر ها توجه فرمایید،فولادشهر،شاهین شهر،زرین شهر،حومه ی نجف آباد،امیر آباد،یزدان شهر،جوی آباد،و صد ها محله و روستا در اطراف اصفهان،تحقیق کنید ببینیداکثر ساکنان این جاهایی که نام بردم از کدام استانها هستند و چه قومیتی دارند؟؟ فقط آب را میبینید،معضلات مهاجرت بیرویه را به اصفهان نمیبینید؟؟
کارشناس محترم بفرمایند این آمار 80 درصد حاصل تحقیقات علمیه خودشونه یا منبع معتبر دیگه ای در اختیارشون قرار داده؟
سلام مصرف آب در ایران بیش از میزان آب قابل برنامه ریزی است یا باید میزان بارندگی زیاد شود که این دست ما نیست یا باید قسمتی از آب موردنیاز را با شیرین سازی تامین نمود ویا باید با مصرف بهینه خصوصا در بخش کشاورزی برمشکل فوق غلبه نمائیم ضمن اینکه بخش آب خودش وزارتخانه مستقل می خواهد
جالبه کشت بی حد و حساب برنج در خوزستان مقصر نیست.
خودخواهی و قوم گرایی باعث شده مشکل اب به درستی حل نشه. اگه برداشت اب از بالا دست بد هست، چرا در بالادست زاینده رود اینکار را می کنند کسی اعتراض نمی کند؟ اگر انتقال آب بد است، چرا کسی به انتقال اب زاینده رود به یزد و قم اعتراض نمی کند؟ اصفهان قربانی همان بی برنامگی است که خوزستان و درگیری اصفهانی و خوزستانی درگیری دو قربانی است. در این میان چهارمحال و یزد هستند که هر کدام به نحوری حقوق ابی دیگرا را تضییع کرده اند.
دیگه مدیریت و ریاستی که حداد عادل برعهدش بوده باشه بهتر این به بار نمیاره!
الان مثل سمنان اومدن تو بيابان كارخانجات احداث كردن و كل آب مازندران را مي خواهند ببرند سمنان
با سلام
نگارنده محترم مطلب زحمت بسیار زیادی کشیدند و سعی کردند مطلبی بنویسند که مسئولین استان اصفهان ناراحت نشود سوال بنده از نگارنده این است که شماکه می فرماییدکشاورزان چهارمحال و بختیاری مشکلی بر روی گاوخونی ایجاد کردند سطح کشت باغات در حاشیه زاینده رود در استان چهارمحال و بختیاری و اصفهان چقدر است؟؟ ایا میدانید کل باغات در حاشیه زاینده رود دراستان چهارمحال و بختیاری 17000 هکتار بیشتر نیست و کل باغات و سطوح کشاورزی در استا اصفهان بیش از 300 هزار هکتار می باشد ایا می دانید در استان اصفهان از سد چم اسمان تا بند نکواباد و تا جی شیر تمام سطوح کشاورزی و باغات بدون حقاب هستند و غیر قانونی از زاینده رود برداشت می شود
بهتر است کمی دامنه اطلاعات خود را افزایش داده و بعد اقدام به مقایسه به این بزرگی فرمایید
با تشکر
ببخشید چرا به حوضه آبریز شمال یا مازندران از عنوان حوز آبریز خزر استفاده کردید...قابل توجه اینکه مازندران در خارج از مرزهای خود نیازی به هیچ سرشاخه آبی ندارد و با این لفظ بازی ها نمیتوان شعور مردم رو تحقیر کرد بعبارتی ما حالیمونه..همین الانشم سد لار رو برا تهران مورد استفاده قرار میدن...در ضمن یه رود ولگا تو روسیه در حد کل آب خزر رو تامین میکنه ...با مکر کاری بیش نمیره..احتمالا نویسنده این تحلیل از دیار تهران بزرگ بمعنی صرف مصرف کنندست و دوستان تهرانی هم کلی با کامنتاشون ذوق کردن
مطلب شما با سوء نیت نوشته شده و تحریک کننده قومیت هاست . چون من به عنوان کسی که در اصفهان زندگی میکنه و شغل اجداد من کشاورزی بوده 21 سال هست که در گیر بی آبی زاینده رود هستیم . لطف کنید و نشون بدید این تقییر سرچشمه های کارون به کجا رفته ؟ اگر اینجا اومده چرا ما بیست سال هست که بی آب هستیم و مردم روز به روز بدبخت تر میشن لطف کنید و یه آمار بگیرید ببینید چند صد هزار نفر بختباری و خوزستانی فقط در شهر اصفهان ساکن هستند . چرا مردم را رو به روی مردم قرار میدید و بی کفایتی سیستم مدیریتی رو به گردم ملت بی دفاع میگذارید . نمونه دوستی که نوشتن 80 درصد تقصیر با اصفهان هست از دوستمون میپرسم اگر 80 درصد مقصر اصفهان هست چرا ما از سال 79 تا حالا دچار بی آبی هستیم . لطف کنید یا مطلب ننویسید یا اگر نوشتید به طور مفصل واقیت رو بنویسید
تو یا نادانی یا منافق.واضحا مشخصا که آبریز کارون از اصفهانه .پس مدیرای اصفهان می تونستند تمام آب را به استان برگردانند ولی این کار را نکردند. چرا دوست داری استان ها را با هم دشمن کنی؟ چرا از آبی که به عراق و کویت لوله کشی شده چیزی نمی گی؟ چرا در زمان احمدی نژاد برای اینکه آب اصفهان را برداشت کنند قسمتهایی از اصفهان را به چهارمحال دادن؟ جوابش اینه چون می خواستند اتحاد ملی را از بین ببرن و جنگ استانی راه بیندازند. تا قبل از 84 مشکل کم آبی توی اصفهان نبود. از 84 تا الان زاینده رود خشکه. چرا پس هنوز مشکل کم ابی هست؟ چرا تقصیر مردم اصفهانه؟ اصفهان که16 ساله آبیتوی گاوخونی نرفته.پس مشکل امثال شما چیه که دوست دارید از اب گل آلود ماهی بگیرن؟؟؟؟
متاسفانه دارن با اخبار اشتباه مردم استان هه را رودر روی هم قرار می دهند در صورتی که اب از کارون به عراق و کویت لوله کشی شده است
چون که مدیران اصفهان به صورت استانی به رودهایی که از اصفهان به کارون میریزند نگاه نکردند و فقط نیاز مصرفی مردم اصفهان از این اب برداشت شده. پس اینکه می گویند آب خوزستان به اصفهان می رود کاملا اشتباه است چون آبریزم کارون از اصفهان سرچشمه میگیره و این اصفهان است که باید شاکی باشد.
تنها حل بحران آب ملی کردن منابع آب و مدیریت صحیح آن است
این را هم مد نظر قرار بدید که 50 درصد جمعیت اصفهان از هموطنان عزیز خوزستانی و چهارمحالی است .در نتیجه اینکه بخواهیم قانونی تصویب کنیم که مدیریت منابع ملی را استانی کنیم نتیجه آن همین می شود که شد و مردم استانهای مختلف را رودر روی هم قرار می دهیم و منجر به تفرقه و به خطر افتادن امنیت ملی می شویم
بمیرم بهت گفته بودند اصفهانیا آب کارونو میدزدن فکر میکردی میان تو استان خوزستان با سطل از تو کارون آب بر میدارن
چه عجب یه مطلب بدون جانبداری دادید بیرون
این عدد دقیق ۸۰ درصد را عشق است!
دیدگاه خود را بنویسید
سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.