رفتن به محتوای اصلی
آخرین خبرناو هواپیمابر «جورج واشنگتن» خلیج فارس را ترک کرد
64بازدید
۲۹

ایرج خواجه‌امیری با آواز ایرانی چه کرد؟ / پهلوانی که «یک پرنده» بود

موسیقی‌دانانِ بزرگ او را «متر و معیار» آوازِ ایران نامیدند؛ محمدرضا شجریان بر این گوهر مهر تأکید نهاد که: «صدای ایرج در تاریخِ آوازخوانی، متر و معیار است؛ هرکس بخواهد اوجِ حنجره را وصف کند، می‌گوید: صدا شبیهِ صدای ایرج.» تحریرهایِ دقیق، صلابتِ مردانه و اقتدار در دستگاه‌های شور و اصفهان، او را به اسطوره‌ای بدل کرد که نسل‌ها با آوازش نفس کشیدند.

ایرج خواجه‌امیری با آواز ایرانی چه کرد؟ / پهلوانی که «یک پرنده» بود
 
 
به گزارش سرویس فرهنگی تابناک، حسین خواجه‌امیری، همان که موسیقی ایران او را با نام جاودانهٔ «ایرج» شناخت، در ۲۱ مرداد ۱۴۰۵، پس از سال‌ها دست‌وپنجه نرم‌کردن با رنجِ پیری و بیماری، در ۹۴ سال‌گی سر بر آستانِ ابدیت نهاد. خبری که سال‌ها چون شایعه بر لب‌ها می‌چرخید، اکنون با تأیید رسمی، بر سنگینیِ ماتم نشاند. صدای شش‌دانگ او که روزگاری مظهرِ قدرتِ بی‌بدیلِ حنجرهٔ انسان بود، خاموش شد؛ امّا بازتابِ آن، در هزارتوی خاطراتِ نسل‌ها، بی‌پایان می‌پیچد.
 
او که در ۱۱ دی ۱۳۱۱ در خالدآبادِ نطنز، در دامانِ خاندانی هنرمند چشم گشود، از نَسْلِ ملا میرزا، خوانندهٔ دربار ناصری، و فرزندِ نعمت‌الله، استادِ ردیف‌دان، ریشه در ژرفای موسیقی داشت. از تعزیه و مکتبِ پدر به درآمد، نزد ابوالحسن صبا جانِ سخن گرفت، و با نامِ مستعار «ایرج» از سدِّ قیودِ نظامی گذشت تا حنجره‌اش در رادیو طنین‌انداز شود. از ۱۳۳۶ که در برنامهٔ ماندگارِ گلها درخشید، در بیش از ۲۱۳ برنامه، آواز را از انحصارِ خواص بیرون کشید و آن را به تار و پودِ ذائقهٔ عمومی دوخت. پیش از انقلاب، جانِ ۱۰۵ فیلمِ فارسی با ترانه‌های او دمید؛ پس از آن، آلبوم‌هایی چون «پرنده»، «شب بارانی»، «نیاز»، «گل من»، «گلدون بی‌گل»، «سنگ صبور»، «قصه زندگی» و «من و استاد» رسالتِ او را تداوم بخشیدند.
 
موسیقی‌دانانِ بزرگ او را «متر و معیار» آوازِ ایران نامیدند؛ محمدرضا شجریان بر این گوهر مهر تأکید نهاد که: «صدای ایرج در تاریخِ آوازخوانی، متر و معیار است؛ هرکس بخواهد اوجِ حنجره را وصف کند، می‌گوید: صدا شبیهِ صدای ایرج.» تحریرهایِ دقیق، صلابتِ مردانه و اقتدار در دستگاه‌های شور و اصفهان، او را به اسطوره‌ای بدل کرد که نسل‌ها با آوازش نفس کشیدند.
 
جاودانه‌ترین میراث او:
از میان بیش از دو هزار اثرِ او، این‌ها در ضمیرِ جمعی نقش بسته‌اند:
 
• ترانه‌های ماندگارِ فیلم‌هایی چون گنج قارون، که صدای او بر قامتِ بازیگران نشست.
• تصنیف‌های برنامهٔ گلها، چون برگ سبزِ ۴۳ در دستگاه شور ـ ابوعطا با آهنگ‌سازی علی تجویدی.
• شاهکارهایی که در گوشِ زمانه نشسته: «من یک پرنده‌ام»، «پرنده»، «شب بارانی»، «نیاز»، «گل من»، «گلدون بی‌گل»، «قصه زندگی».
• همکاری با گوگوش، حمیرا، مهستی، هایده، پوران، الهه، و آثار متأخری که در آنها فلسفهٔ «دنیا دو روزه» را سرود.
 
مکتبِ آوازیِ ایرج:
او تنها خواننده نبود؛ بنیان‌گذارِ آموزشگاه «آوای ایرج» و پرورش‌دهندهٔ شاگردانی بود که نامش را زنده نگاه داشتند. امیر احسان فدایی، علی معزی که سال‌ها تدریسِ آوازِ اصیل را در این آموزشگاه بر عهده داشت، و علی شیرازی که از دور، مجذوبِ سبکش شد. حتی فرزندش احسان خواجه‌امیری، اگرچه راهِ موسیقیِ پاپ را برگزید، اما وام‌دارِ درس‌های پدر بود.
 
ایرج بزرگ بود؛ چون صدایش نه فقط حنجره، که پلی بود میان لطافتِ عاشقانه و صلابتِ مردانه، میان اصالتِ دستگاهی و دل‌پذیریِ عمومی. از رادیوِ گلها تا پردهٔ نقر‌های سینما و سالن‌های امروز، او مشعلِ آوازِ ایرانی را بالا نگاه داشت. امروز، با رفتنش، چیزی که می‌ماند فقط نوارهای ضبط‌شده نیست؛ معیار‌بودن اوست. صدایی که حتی در سکوتِ تختِ بیمارستان و روزهای واپسین، یادآور شکوه و شورِ این سرزمین بود. دوستداران موسیقی، امروز نه فقط برای آرامشِ او که برای حفظِ آن معیارِ همیشگی دعا می‌کنند؛ میراثی که تا تاریخِ آوازِ ایران زنده است، در دلِ خاموشیِ ابدی، فریادگرِ جاودانگی خواهد ماند.
Googleافزودن تابناک به منابع ترجیحی گوگل

تابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید

اشتراک گذاری

گزارش خطای خبر

اگر اشتباهی در این خبر دیدید، به تحریریه اطلاع دهید.

نظرات بینندگان

انتشار یافته:
۲۹
در انتظار بررسی:
۱۱
غیرقابل انتشار:
۳
ناشناس

خدا رحمتش کنه روحش قرین ارامش مرد بزرگی بود که نه اهل مجالس درباری بود نه اهل سخنان هجو، هنوز که هنوزه به رسایی اوازش کسی را نداریم درست کفتین معیار اواز بود بی ادعا

ناشناس
در پاسخ به ناشناس

شما برو ماکان بند گوش کن

ناشناس
در پاسخ به ناشناس

شما یکم از قابلیت هاتون بفرمایید تا معیار قبول بودن روو هم ما بدونیم

فرهاد

گوگوش ؟!!! ایشان بیشترین همکاری را با خانم عهدیه داشتند

ناشناس

روح سرهنگ حسین خواجه امیری (ایرج) شاد باشد.

برای شادی روحش ده صلوات بفرستید .

اللهم صلی علی محمد واله الطاهرین ....

ناشناس
در پاسخ به ناشناس

چون تو اصلا نمیدونی خوانندگی چیه...

حسین

انسان عاشق وطنی بود
دراوج خطر روزهای اول انقلاب کشور را ترک نکرد
البته وطن مادری هم پاسخ عشق واقعی اورا داد
خدا اورا رحمت کند وگناهانش را ببخشد
محبوب همه مردم ایران بود

ناشناس

۹۴ سال منصفانه هست برای چنین هنرمندی که مردم به اندازه کافی از هنرش بهره ببرن.
آخرش نیستیست این گذر...

ناشناس
در پاسخ به ناشناس

جنابعالی؟

ناشناس
در پاسخ به ناشناس

در مقابل استاد بنان.خواننده فیلم وسینما بود.گرچه در کار حود استاد شد.روحش شاد.

ناشناس
در پاسخ به ناشناس

مخاطب قابل نیست

ناشناس
در پاسخ به ناشناس

صدایشان جز صداهای ماندگار هنر موسیقی ایرانی است روحش شاد

ناشناس

روحش شاد ، ولی سبک آوازخوانیش رو‌مخ بود ! موسیقی دستگاهی و اصولی و دلنشین استاد شجریان و استاد بنان و دیگر هیچ !

ناشناس

روحش شاد که چند نسل با صدای ملکوتی او خاطره دارند تسلیت به خانواده محترمشان وجامعه هنری

ناشناس

خدا رحمتش کند روحش شاد

ناشناس

خدا دوستش داشت که 94 سال بهش عمر داد . روحش شاد و یادش گرامی باد .

ناشناس

خدا بیامرزتش استاد عزیز رو، روحش شاد

ناشناس

روحش شاد آخرین ستارگان نسل خاطره ساز ایران

ناشناس

یادش جاویدان است

ناشناس

خداوند رحمت ش کند.

دیدگاه خود را بنویسید

سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.

تابناک در صفحهٔ اصلی گوشی

با افزودن تابناک به صفحهٔ اصلی، همین نسخهٔ سایت را با یک لمس باز کنید.

  1. در مرورگر، دکمهٔ اشتراک‌گذاری را بزنید. این دکمه ممکن است داخل منوی مرورگر باشد.
  2. گزینهٔ افزودن به صفحهٔ اصلی (Add to Home Screen) را انتخاب کنید.
  3. اگر گزینهٔ Open as Web App نمایش داده شد، آن را روشن نگه دارید و افزودن (Add) را بزنید.

اگر این گزینه را نمی‌بینید، صفحه را در مرورگر Safari باز کنید.