رفتن به محتوای اصلی
آخرین خبرعکس: بر فراز ابرها و عبور از کنار قله برفی دماوند
33بازدید
۷۹

پس‌رفت دریاچه ارومیه و پیشرفت دریای مرده با فروش لجن 80 دلاری!

در نابودی دریاچه ارومیه هم، بی‌‌گمان ضعف مدیریت منابع آب توسط همه متولیان امر به ویژه وزارت جهاد کشاورزی، وزارت نیرو، وزارت راه و شهرسازی و سازمان محیط زیست، امری مشهود و انکارناشدنی است.../ برای مشخص کردن توانایی‌های استفاده نشده دریاچه ارومیه به بهره‌برداری‌هایی که از بحرالمیت توسط اردن و رژیم صهیونیستی صورت می‌گیرد، می‌توان اشاره نمود.

پس‌رفت دریاچه ارومیه و پیشرفت دریای مرده با فروش لجن 80 دلاری!
دریاچه ارومیه، در حالی سخت‌‌ترین دوران زندگی خود را می‌گذراند که با وجود نگرانی‌های عمده مردم، حیات آن هیچ گاه به طور جدی توسط مسئولان مورد توجه قرار نگرفته است.

به گزارش خبرنگار «تابناک»، متأسفانه بر پایه رویه معمول، تنها زمانی حساسیت عمومی نسبت به مشکلات محیط زیستی بالا می‌گیرد که کار از کار گذشته و این که چرا پیش از نمایان شدن معضلات محیط زیستی به دنبال پیشگیری نیستیم، پرسشی است که هیچ گاه در موقع خود بدان پرداخته نمی‌شود و باید فاجعه عظیمی چون شمارش معکوس نابودی تالاب ارومیه رقم بخورد تا مسئولان در تکاپوی چاره جویی افتند.

بنا بر این گزارش، محیط زیست ایران هر روز با ابعاد تازه‌ای از سوء‌مدیریت‌ها و بی توجهی عمومی روبه‌روست و بی‌گمان از اصلی‌ترین دلایل نقش کمرنگ جایگاه حفاظت محیط زیست در میان مردم و مسئولان ضعف بیش از اندازه آموزش همگانی ناشی از تبلیغات نامناسب و در خور رسانه ملی و بی توجهی آموزش و پرورش در آموزش اهمیت حفاظت محیط زیست در سطح همه دستگاه‌های اجرایی و نیز آموزش پایه در مدارس بوده است.

تهدید محیط زیست ناشی از نگاه بخشی نهاد‌های اجرایی

متأسفانه همان گونه که در بالا آمد، یکی از پیامد‌های ضعف آموزش‌های بنیادین محیط زیست در کلاس‌های پایه ابتدایی و نیز دانشگاه‌ها، نگاه بخشی کارشناسانی است که تخصصی غیر وابسته به محیط زیست را کسب می‌کنند که از آن میان، می‌توان به تخصص عمران و راه‌سازی اشاره نمود.

وزارت راه و شهرسازی ایران، بی توجه به اهمیت محیط زیست، ساز خود را می‌زند و تخریب و نابودی جنگل‌های ارزشمند بین‌المللی شمال همچون جنگل ابر و پارک ملی گلستان را به بهانه گسترش جاده‌سازی و کوتاه کردن مسیر (!) توجیه می‌کند. این گونه است که وزارت نیرو نیز بی‌توجه به فرابخشی بودن اهمیت محیط زیست و نقش خود در این مقوله بالا بردن بیلان کاری وزارت خود را در توسعه سدسازی و بالاتر بردن هرچه بیشتر آمار این بخش جستجو می‌کنند، هرچند سدسازی در ایران همراه با تخریب و تهدید محیط زیست، جدا سازی مخرب اکوسیستم‌ها و... همراه باشد.

در نابودی دریاچه ارومیه هم بی‌تردید ضعف مدیریت منابع آب توسط همه متولیان امر به ویژه وزارت جهاد کشاورزی، وزارت نیرو، وزارت راه و شهرسازی و سازمان محیط زیست، مشهود و انکارناشدنی است. این گونه است که بستن مسیر گذر هزاران ساله رودخانه‌های تأمین کننده آب دریاچه ارومیه با ساختن سد و رعایت نکردن حقابه مربوط اصلی‌‌ترین نقش را در نابودی آن داشته است.
 
مقایسه بهره‌برداری اکوتوریستی دریای مرده (بحرالمیت) با اقتصاد بی تحرک اکوتوریسم دریاچه ارومیه

دریاچه ارومیه از پتانسیل‌های فراوان اکوتوریستی برخوردار است که از آن جمله، می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:

جزایر زیبا، حیات وحش، پرندگان مهاجر و نیز چشمه‌های آب معدنی شامل آب‌های گوگردی و گازدار و قلیایی و نمکی و غیره و گل و لای و لجن‌های پیرامون دریاچه که هر یک پتانسیل بسیار مناسبی برای گسترش صنعت اکوتوریسم و بخش‌های بسیار درآمدزا و هماهنگ با محیط زیست آن از جمله طبیعت بینی و پرنده بینی به شمار می‌رود که متأسفانه از این صنعت پر سود ـ که هم در اقتصاد محلی و هم در اقتصاد ملی، می‌تواند بسیار تأثیرگذار باشد ـ هیچ بهره‌ای برده نشده است.

می‌توان برای مشخص کردن توانایی‌های استفاده نشده دریاچه ارومیه به بهره‌برداری‌هایی که از دریای مرده توسط اردن و رژیم صهیونیستی صورت می‌گیرد، اشاره نمود. نکته مهم این که درآمد سرشار این دو کشور از جذب گردشگر از دریاچه‌ای است که از همه پتانسیل‌ها و جذابیت‌های محیط زیست دریاچه ارومیه از جمله حیات وحش و جزایر زیبا بی بهره است. با این حال، جدای از درآمد‌های میلیاردی جلب گردشگر به این دریاچه، یک ظرف زیبای محتوای لجن درمانی بحرالمیت تا مبلغ هشتاد دلار به گردشگران فروخته می‌شود! و به همین صورت حتی نمک دریاچه را در بسته بندی‌های ویژه در سطح جهانی به فروش می‌رسانند!

 





فروش لجن و نمک بسته بندی شده، نمونه‌هایی از درآمدزایی در دریای مرده
 
مهمترین مشکلات محیط زیستی دریاچه ارومیه

1- سد سازی‌ها ی بی رویه بر رود‌ها، عامل اصلی خشک شدن دریاچه

 در حالی که 21 رودخانه دایمي و هفت رودخانه فصلي از اصلی‌ترین منابع تغذیه کننده آب دریاچه ارومیه به شمار می‌روند، سدسازی بی رویه بر این رود‌ها به عنوان عامل اصلی خشک شدن دریاچه ارومیه است که با گسترش روزافزون بهره‌برداری از این سدها، روند خشک شدن دریاچه نیز تشدید شده است.

هم‌اکنون نزديک به 40 سد و بند در مسیر رود خانه‌های تغذیه کننده دریاچه ارومیه راه‌اندازی شده و یا در دست اجراست که حجم چشمگیری از آب‌هاي برداشتي از آن‌ها به مصرف کشاورزي مي‌رسد و اين در صورتي است که بیشترین راندمان آبياري کشاورزي توسط نهاد‌های مربوط 34 درصد برآورد شده و اين يعني 66 درصد آب برداشتي از رودخانه‌ها و چاه‌ها که به مصرف بخش کشاورزي مي‌رسد، هدر رفته و تبخير مي‌شود.
 
 
تازه‌ترین عکس هوایی منطقه از وضعیت دو دریاچه همجوار ارومیه و وان. بخش مشخص شده با دایره پیامد‌های سدسازی برای زمین‌های کشاورزی را که مانع رسیدن آب رود‌های عمده به دریاچه می‌شود، به خوبی نشان می‌دهد.

بنا بر پژوهش‌های انجام شده سدسازی بر رودخانه‌های زرینه‌‌رود، سیمینه‌‌رود، گدار و باراندوز که با هدف تولید برق و آبیاری زمین‌های کشاورزی صورت گرفته، سبب شده آب دریاچه در بسیاری از مناطق از 16 تا 22 متر عقب بنشیند.

2- میان‌گذر ارومیه، پروژه تخریب کننده محیط زیست دریاچه

احداث راه میان گذر شهید کلانتری از دل دریاچه ارومیه در سال‌های نخستین پس از انقلاب با طرح این شهید بزرگوار برای فراهم آوردن شرایط مناسب‌تر جهت تدارکات جنگی به جبهه‌ها پیشنهاد شد. این راه که کوتاه زمانی پس از افتتاح، نخست در سال 1368 فرو نشست، دیگر بار، باز هم با اشکالات محیط زیستی فراوان احداث شد. ساخت این میان‌گذر، پیامد‌های محیط زیستی بسیاری را به دنبال داشته که از آغاز پیشنهاد احداث آن، توسط متخصصان محیط زیست در مورد این مخاطرات همواره هشدار داده شده است؛ راه میان گذر شهید کلانتری جریان گردشی آب را مختل می‌کند و زنجیره اکولوژیک و تعادل هيدرولو‍ژيکي واکولوژيکي درياچه را بر هم زده و ارتباط دو سوی شمال و جنوب پل را از هم قطع می‌کند.
 
 3- شور شدگی بحرانی دریاچه

در حالی که نمک موجود در آب دریاچه ارومیه در حالت معمولی، 180 تا 220 گرم نمک در هر لیتر برآورد شده است، این میزان در شرایط بحرانی کنونی به 340 گرم در هر لیتر می‌رسد که از دید متخصصان محیط زیست، یک فاجعه اکولوژیک برای این منطقه است.

بنا بر برآورد‌های انجام شده، بر اثر شوری بیش از اندازه آب، جمعیت آرتمیا که غذای اصلی فلامینگو‌های مهاجر است، نسبت به سال‌های 75و76 تا40 برابر كاهش یافته و با ادامه روند کنونی در آینده نزدیک، اثری از این آبزی ارزشمند بر جای نخواهد ماند. جدای از تأثیرات بسیار مخرب شور شدگی بر زندگی تنها جاندار آب‌های دریاچه یعنی آرتمیا، تبديل شدن 25 هزار هکتار حواشي درياچه اروميه به شوره‌زار، دیگر پیامد مستقیم مخرب محیط زیستی این فاجعه تلقی می‌شود.
عمق فاجعه آنجا بیشتر نمایان می‌شود که بدانیم بیش از صد هزار هكتار از مناطق جنوب و شرق و حواشي پست دریاچه در معرض قطعی تبدیل به شوره‌زار قرار دارند.

آینده متصور برای منطقه نیز این گونه خواهد بود که با وزش هر باد ذرات نمك تمام مزارع، باغ‌های سیب و انگور و مراتع را فرا ‌گرفته و حتی تنفس را نيز برای مردم ساكن در شهر‌های اطراف درياچه اروميه با مشكل روبه‌رو خواهد کرد.
 
4 ـ پایین آمدن سطح آب دریاچه ارومیه

بر پایه برآوردهای انجام شده از سال آبي 75 ـ 74 تا کنون رقوم ارتفاعي سطح تراز آب درياچه اروميه، سير نزولي پيدا کرده و در سال هاي اخير، آب درياچه بیش از شش متر کاهش داشته است.
بنا بر تحقيقات انجام شده از دوازده سال پيش تاکنون، نمودار تراز آب پارک ملي درياچه اروميه رو به پايين بوده است و بر اثر تبخیر، سالیانه سه تا چهار میلیارد متر مکعب آب دریاچه تبخیر می‌شود.
       
5-مشکل گرمای زمین و پیامد‌های خشک شدن دریاچه

با توجه به این که دریاچه ارومیه و آرال از نظر اقلیمی و جغرافیایی تا اندازه‌ای از شباهت برخوردارند، گرم شدن کره زمین و همزمان قطع جریان ورود آب‌های دو رود آمودریا و سیردریا به دریاچه آرال، سبب خشک شدن آن شده است. با کمال تأسف در صورت ادامه وضعیت موجود، سرنوشت مشابهی هم برای دریاچه ارومیه پیش‌بینی می‌شود و در صورت خشک شدن درياچه، املاح بر جاي مانده از بادهاي گرم وارد شهرها و موجب بروز بيماري‌هاي گوناگون از جمله بیماری‌های ريوي، چشمي خواهد شد.

6-انتقال پساب‌های صنعتی به دریاچه ارومیه به عنوان راهکار حل بحران کارخانه‌های منطقه!

با در نظر گرفتن این که دریاچه ارومیه در قلب آذربایجان به عنوان قطب صنعتی ـ کشاورزی ایران واقع شده، به دلیل نبود سیستم استاندارد دفع پساب‌های کشاورزی و صنعتی و نبود نظارت کافی نهاد‌های مسئول، بسیاری از کارخانه‌ها، پساب‌های آلوده خود را به سوی دریاچه ارومیه هدایت و تخلیه می‌کنند که این مسأله دریاچه را از کرانه‌های شرق و غرب در معرض تهدیدهای بسیار پر مخاطره محیط زیستی قرار داده است؛ برای نمونه، می‌توان به یک مورد گویا در این زمینه اشاره کرد که 25 کیلومتر لوله‌گذاری برای انتقال پساب‌های صنعتی یکی از کارخانه‌ها به سمت دریاچه ارومیه به انجام رسیده است تا به زعم مجریان آن، خطر آلوده‌سازی محیط شهری رفع شود! (و البته خطر به مراتب بزرگتر به دریاچه ارومیه تحمیل شود)

قابل توجه این که پساب کارخانه‌های صنعتی همجوار دریاچه به دلیل داشتن قابلیت هدایت الکتریکی بالا به هنگام نفوذ به آب و خاک آثار مخربی بر منابع آب‌های زیرزمینی منطقه نیز بر جای می‌گذارد.

همچنین برخی از عناصر سنگین و سرطان‌زا نظیر نیکل و مواد خطرناکی مانند آمونیاک که به صورت پساب از این کارخانه‌ها خارج می‌شود، افزون بر زمین‌های پیرامون و آب دریاچه ارومیه، چرخه حیات را نیز در معرض خطر جدی قرار می‌دهند و مختل می‌کنند.

مقاله کامل را در این جا بخوانید.

Googleافزودن تابناک به منابع ترجیحی گوگل

تابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید

اشتراک گذاری

گزارش خطای خبر

اگر اشتباهی در این خبر دیدید، به تحریریه اطلاع دهید.

نظرات بینندگان

انتشار یافته:
۷۹
در انتظار بررسی:
۰
غیرقابل انتشار:
۰
Ali az USA

مقاله ارزشمندی که از نویسنده اش تشکر میکنم در چوامع پیشرفته به کشاورزان سوبسید میدهند که بچای ضرری به محیط زیست نزنند . صنعت توریسم کمک زیادی به مملکت مینمود ولی افسوس

ناشناس
در پاسخ به ناشناس

مطمئن باش آزربایجانیها از تو یکی کمک نمی خواهند. تو راحت باش با آب زلال که حتما ارث باباته.

ناشناس

این کار فقط با دستور مقام معظم رهبری انجام و مشکل حل می شود مسئولان کشور ما فقط متعهد به مسال سیاسی مثل فتنه و جریان انحرافی و غیره هستند خشک شدن خلیج فارس و دریاره مازندران هم براشون اهمیت نداره

ناشناس

مشکل این جاست که مردم هر اعتراضی بکنند یا حرفی بزنند اعتراض به جمهوری اسلامی در نظر گرفته می شود مگر اسلام با حفاظت از طبیعت که خدا آفریده مخالف است.به خدا با این کار خدمت بزرگ تری می کنند تا این که بیان از اسلام حرف بزنند.

ناشناس

ممنون از پوشش خبریتون اجازه ندید دریاچه ارومیه هم مثل خیلی چیزها تو کتب تاریخ نسل های بعدی ایران زمین تبدیل به خاطره شه
بازم منتظر پیگیری هاتون هستیم

شهریار
در پاسخ به ناشناس

اگه توی مصرف آبو برق صرفه جویی بشه نیازی به نابود کردن یه دریاچه نیست، ضمنا اون دریاچه واسه همه ایرانیهاست حالا چه آذری و چه غیر آذری!

ناشناس

باید به حال این همه نامردی و سوء مدیریت در رابطه با محیط زیست کشور و مخصوصا دریاچه ارومیه گریست. متاسفم بر مسئولانی که ادعای خدمت میکنند و اینچنین نسبت به مساله مهمی مانند خشک شدن دریاچه ارومیه بی توجه بوده و فقط شعار پوچ میدهند. باید گریست

ناشناس

چرا فقط بحث شما در مورد این دریاچه اس من مطمئنم یه آذری قدرتمند فوق ناسیونالیست تو تابناک همه کاره اس بیایید جهانی فکر کنیم ناسیونالیست بودن دردی را دوا نمی کند یکساله هر روز از این دریاچه می نویسید جای دیگه مشکل زیست محیطی نیست

رضا

خب یه دفعه میگفتید کل دولت چرا دونه دونه سازمانها رو اسم بردید .

حبیب شمس

تصمیم گرفته بودم دیگه تو تابناک نظری ننویسم چون نظرات من گاهی تنده و منتشر نمیکنید. اما من هم دوستدار این وطنم و به دلیل عشق ایران و آذربایجان یه بار دیگه مینویسم. مردم اورمیه صدای اعتراضشون با گاز اشک آور خفه شد . گفتند سد ها رو باز کنید درست 2 روز بعدش آقای رییس جمهور سد جدیدی افتتاح کرد. این خرف من و مردم برای باز شدن سدها شاید حرف فنی و حساب شده نباشه اما متخصصین کاری کنند. ضمنا مردم فکر میکنن آقای احمدی نژاد با این کارش به اعتراض اونها جواب دهن کجی داده. چه میدونم خلاصه ممنون که اطلاع رسانی کردید

;کیان

تابناک عزیز در قسمتی که با دایره در عکس بالا مسحص شده 2 رودخانه وجود داره که گفتید سدسازی شده نه عزیزان .. سد بوکان سال 1340 ساخته شده و سد سمینه رود هم 65 سال در فاز مطالعه قرار داره و ساخته نشده است. ضمنا سد بوکان هم برید ببینید اطرافشو همه زمینهاش از خشکی ترک برداشته است. همه اب این سد به اصطلاح بوکان به تبریز و اذربایجان شرقی هدایت شده است. مردم بوکان که روی اب نشسته اند الان اب شهرشون جیره بندی شده . ضمنا مدیریت ناصحصیح و ایجاد بیشتر سدها در شمال استان و نیز احداث پل شهید کلانتری و حشکسالی پیاپی از دلایل اصلی این خشکی دریاچه است

حبیب شمس
در پاسخ به ناشناس

احترام خودتو نگه دار. تو هر مسلکی هستی اول یاد بگیر توهین نکنی

حبیب شمس
در پاسخ به نریمان

آذربایجانی هیچ جا نخواهد رفت. تو وطنش میمونه و مشکل رو حل میکنه. آقایان عزیز خواب رفتن آذری ها از آذربایجان رو هم نمیبینید

حبیب شمس
در پاسخ به ناشناس

ای کاش اینطور باشه

افشین
در پاسخ به پرکله خونگی

اصلی ترین دلایل دلیل 1 و 2 هست که چشم امثال شما رو حقایق همواره بسته است

حبیب شمس
در پاسخ به ناشناس

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!11

حسن

با وجود اعتراضرمردم باز هم کاری انچام نمی شود

سعید

امیدوارم که دریاچه ارومیه به سرنوشت دریاچه های بختگان و مهار لو وپریشان دچار نشه! متاسفانه این دریاچه ها به کلی خشک شد و دولت هم هیچ گونه تلاشی برای نجات اونها نکرد.

ناشناس
در پاسخ به ناشناس

عزیز من توجیه شما اصلا منطقی نیست.چون به قول شما کارون با ندونم کاری و بی عرضه گی مسئولین خشک شد باید بزرایم دریاچه ارومیه هم خشک بشه.مگه بحثه انتقام گیریه؟؟؟کمی منطقی باشین و مطمئا باشین کسی از خشک شدن کارون خوشحال نشده.

ناشناس
در پاسخ به ناشناس

چرا؟؟؟

دیدگاه خود را بنویسید

سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.

تابناک در صفحهٔ اصلی گوشی

با افزودن تابناک به صفحهٔ اصلی، همین نسخهٔ سایت را با یک لمس باز کنید.

  1. در مرورگر، دکمهٔ اشتراک‌گذاری را بزنید. این دکمه ممکن است داخل منوی مرورگر باشد.
  2. گزینهٔ افزودن به صفحهٔ اصلی (Add to Home Screen) را انتخاب کنید.
  3. اگر گزینهٔ Open as Web App نمایش داده شد، آن را روشن نگه دارید و افزودن (Add) را بزنید.

اگر این گزینه را نمی‌بینید، صفحه را در مرورگر Safari باز کنید.