رفتن به محتوای اصلی 
آخرین خبرمحل خاکسپاری‌آیت‌الله وحید خراسانی
8بازدید
۳۸

طرح پیچیده سعودی‌ها برای مقابله با نفوذ ایران در منطقه

قیام‌های مردمی دو سال اخیر در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا علیه نظام‌های دیکتاتوری، در بیشتر کشورهای جهان با استقبال روبه رو شد؛ اما برای ریاض که این قیام‌ها را تهدیدی مستقیم برای امنیت خود دانسته و نسبت به اشاعه آن‌ها نگران بود، وضعیت به گونه‌ای دیگر بوده است،‌ ولی طرح‌های عربستان سعودی برای غلبه بر این موج و تغییر نظم منطقه‌ای چیست؟

طرح پیچیده سعودی‌ها برای مقابله با نفوذ ایران در منطقه
طرح پیچیده سعودی‌ها برای مقابله با نفوذ ایران در منطقه
قیام‌های مردمی دو سال اخیر در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا علیه نظام‌های دیکتاتوری، در بیشتر کشورهای جهان با استقبال روبه رو شد؛ اما برای ریاض که این قیام‌ها را تهدیدی مستقیم برای امنیت خود دانسته و نسبت به اشاعه آن‌ها نگران بود، وضعیت به گونه‌ای دیگر بوده است،‌ ولی طرح‌های عربستان سعودی برای غلبه بر این موج و تغییر نظم منطقه‌ای چیست؟

به گزارش «تابناک»، نخستین نشانه از عزم سعودی‌ها برای تغییر روندهای جاری در خاورمیانه، همین چند هفته پیش و زمانی آشکار شد که حکام سعودی ضمن استقبال از کنار رفتن دولت محمد مرسی در مصر، حمایت همه‌جانبه خود را از ارتش این کشور برای تغییر ساختارهای سیاسی اعلام کردند؛ اما به نظر می‌رسد برنامه‌های عربستان به همین جا پایان نخواهد یافت.

به باور کار‌شناسان مسائل خاورمیانه، عربستان سعودی راهبردی گسترده‌تر را در دستور کار دارد که مبنای آن، ایجاد یک بلوک از دولت‌ها و ارتش‌های سنی مذهب در منطقه است که با جمع شدن حول محور ریاض‌ با قدرت شیعیان، یعنی ایران، عراق و لبنان به مقابله بپردازند.

شکل‌گیری این بلوک، می‌تواند موقعیت خاندان سعودی را در ‌عربستان تقویت کرده و فرایند گذار به نسل جدیدی از رهبران در این کشور را ‌کم مخاطره‌تر سازد. البته هرچند این برنامه ‌‌زیرکانه طراحی شده، در دل خود دارای مشکلاتی است که می‌تواند سرانجام ‌تضعیف این کشور را به دنبال داشته است.

در تبیین این بحث، باید اشاره کرد که عربستان سعودی در یک دهه گذشته، شاهد دو ضربه مهم به امنیت خود بوده است. به گفته «ولی نصر»، نخستین ضربه هنگامی به این کشور وارد شد که ایالات متحده در سال ۲۰۰۳ با حمله به عراق، صدام را سرنگون کرد. این امر، اوج‌گیری قدرت شیعیان در عراق را به دنبال شد و ایران را تشویق کرد تا به بسط قدرت خود در منطقه اقدام کرده و درصدد تشکیل «هلال شیعی» برآید. ضربه دوم، قیام‌های مردمی در منطقه است که پایه‌های حکومت‌های اقتدارگرا را تهدید می‌کند.

آل سعود، حرکت به سمت دمکراسی را نه ناگزیر می‌دانند و نه مطلوب. از دیدگاه وهابیت، دمکراسی با خود سکولاریسم، فردگرایی و آشوب را به دنبال خواهد داشت. از همه مهم‌تر، دمکراسی تهدیدی را متوجه سلسله آل سعود می‌کند که از دید خودشان، طبیعی و مشروع است.

ریاض نسبت به ‌حمایت نکردن واشنگتن از حسنی مبارک از آمریکا ناخشنود است. «گریگوری گاوس»، پژوهشگر ارشد مؤسسه بروکینگز بر این باور است که ریاض و واشنگتن به شدت بر سر قضیه دمکراسی در خاورمیانه، دچار اختلاف شده‌اند؛ افزون بر این، با افزایش تولید نفت در آمریکا، اهمیت عربستان برای این کشور کاهش می‌یابد.

در نتیجه، عربستان سعودی اکنون با سه معضل روبه‌روست: قدرت ایران و متحدان شیعه‌اش در عراق، سوریه و لبنان؛ تقاضای فزاینده برای ایجاد حکومت مردمی، چه در داخل و چه از خارج؛ و روابط رو به افول با ایالات متحده که از دهه ۱۹۴۰ تاکنون، همچون تضمین کننده امنیت عربستان سعودی عمل کرده است. در نتیجه، عربستان تلاش دارد راهبرد جدیدی را برای مواجهه با این سه مسأله تدوین کند.

عربستان سعودی خواستار ایجاد یک نظم خاورمیانه‌ای جدید است که در آن، نفوذ ریاض از نفوذ واشنگتن پیشی بگیرد. عنصر کلیدی این طرح، دولت‌های اقتدارگرایی هستند که بر ارتش‌هایی قدرتمند و مذهبی غیرمنعطف تکیه دارند و هر دوی این موارد، از سوی سعودی‌ها تأمین می‌شود.

عربستان سعودی و دیگر پادشاهی‌های عرب نمی‌توانند ارتش‌های قوی تربیت کنند؛ اما می‌توانند با یکدیگر متحد شده و ضمن پرداخت مبالغ کلان به کشورهای دارای تخصص در عرصه نظامی، از آن‌ها بخواهند که این کار را برایشان انجام دهند.

پیش از وقوع ناآرامی‌ها در سوریه، مأموران سری سعودی نزد بشار اسد رفته و به وی پیشنهاد کردند در ازای دریافت کمک‌های هنگفت، روابط خود با ایران را قطع کند؛ اما بشار موافقت نکرد. اکنون عربستان سعودی با پول و اسلحه از شورشیان مخالف اسد حمایت می‌کند. ریاض خواستار ایجاد یک دولت سنی مذهب در سوریه است که ارتشی قوی و حرفه‌ای، درست مثل ارتش بشار اسد را ‌‌داشته باشد.

هم‌اکنون نیروهای مخالف اسد دچار شکست‌هایی شده و وضعیت در سوریه به بن بست رسیده است. این امر برای ریاض ناامیدکننده است؛ اما حتی یک جنگ طولانی مدت در سوریه نیز از این جهت که به زعم سعودی‌ها می‌تواند سبب تضعیف محور شیعه شود، ‌مطلوب به شمار می‌رود.

در مصر نیز راهبرد ریاض کاملاً مشخص است. در زمان حکومت اخوان المسلمین، ریاض کمک‌های خود را به مصر قطع کرد و بلافاصله پس از سقوط مرسی، با پرداخت دوازده میلیارد دلار کمک به ارتش و دولت جدید مصر (در ازای کمک ۱.‌۵ میلیارد دلاری معمول آمریکا)، باعث شد جذابیتش برای ارتشیان مصری، بسیار بیش از آمریکا باشد.

شکل دهی به بلوکی از دولت‌ها و ارتش‌های سنی، می‌تواند ریاض را در راستای رسیدن به سه هدف یاری کند:

نخست؛ عربستان می‌تواند به تضمین کننده نظامی ثبات در منطقه تبدیل شود. وجود نیروی سرکوبگر غالب در پادشاهی‌های منطقه، چشم انداز وقوع خیزشی مردمی در ‌عربستان و دیگر کشورهای منطقه خلیج فارس را کاهش خواهد داد.

دوم؛ عربستان سعودی برای مقابله با ایران و عراق و به طور کلی محور شیعی، ارتش‌های مصر و نیز سوریه پس از اسد را نیز در اختیار خواهد داشت؛ بنابراین، چشم‌انداز حمله احتمالی ایران به عربستان ـ امری که آمریکا آن را کاملاً غیرمحتمل می‌دانند اما از دید ریاض احتمالش وجود دارد ـ دیگر چندان نگران کننده نخواهد بود. در این مسیر، این احتمال نیز ‌خواهد رفت که مناطق سنی مذهب عراق که اکنون در پی خودمختاری هستند، ‌کلا از مرکز جدا شده و خود را به ریاض نزدیک کنند.

سوم؛ تشکیل چنین بلوک سنی، ‌دستاورد بین‌المللی بزرگی برای عربستان خواهد بود و پرستیژ جهانی را که خاندان سعودی به شدت در پی آن است ‌به آن‌ها ‌خواهد داد. این امر به ویژه از آن جهت اهمیت دارد که منتقدان، خاندان سعودی را به منفعل بودن و وابستگی صرف به قدرت‌های غربی متهم می‌کنند.

اما باید توجه داشت که این نقشه سعودی‌ها، نقطه ضعف‌هایی جدی نیز ‌‌دارد و در صورت بروز تحول ـ امری که در خاورمیانه هر روزه روی می‌دهد ـ می‌تواند به تهدیدی برای خود آن‌ها تبدیل شود:

نبرد سوریه، عرصه درگیری و فعالیت ستیزه جویان تندرویی شده که به‌‌ همان اندازه که با بشار اسد و شیعیان مخالفند، با عربستان سعودی نیز مشکل دارند؛ جدای از اینکه این ستیزه‌جویان در کنار زدن اسد موفق شوند یا خیر، ممکن است دیر یا زود سر از شبه جزیره عربستان درآورده و به مبارزه با خود سعودی‌ها بپردازند.

علاوه بر این، اقدامات اخیر ارتش مصر در کنار زدن اخوان المسلمین با حمایت عربستان، می‌تواند به خشونت‌های لجام گسیخته و حتی جنگ داخلی منجر شود. به این ترتیب، به جای دولت‌ها و ارتش‌های وابسته به خود، ممکن است عربستان سعودی با گروه‌های شبه نظامی مخالف خود مواجه شود.

هر کنشی، واکنشی به همراه دارد و بسیاری از کشور‌ها با نیات ریاض مخالفند. ایالات متحده و اتحادیه اروپا، از هم اکنون نگرانی خود را نسبت به اوضاع مصر نشان داده‌اند؛ افزون بر این، آنچه در محاسبات ریاض لحاظ نشده، اقدامات رژیم اسرائیل است که به احتمال زیاد، تلاش خواهد کرد برای ضعیف نگه داشتن همسایگان خود (سوریه و مصر)، آن‌ها را از عربستان دور نگه دارد. راهبرد ژئوپلیتیک عربستان سعودی، می‌تواند به جنگ‌های طولانی منجر شود که دشمنی‌‌ها را متوجه این کشور و ‌متحدان دیرپایش را متفرق کرده و منابع مالی این کشور را تحلیل ببرد.
Googleافزودن تابناک به منابع ترجیحی گوگل

تابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید

اشتراک گذاری

گزارش خطای خبر

اگر اشتباهی در این خبر دیدید، به تحریریه اطلاع دهید.

نظرات بینندگان

انتشار یافته:
۳۸
در انتظار بررسی:
۰
غیرقابل انتشار:
۰
ناشناس
در پاسخ به هادی

یکی از راه حل ها می تواند پیگیریهای حقوقی با ارائه مدارک قابل استناد باشد . در صورتی که این روش جواب نداد از طریق کنفرانس اسلامی به این کشور فشار آورد که مثلا اعضاء با این عضو مبادلات سیاسی و اقتصادی نداشته باشند یا ... خیلی راه های دیگر .فقط باید این فکر را از خود دور کرد که آمریکا از عربستان پشتیبانی می کند و آمریکا خود را همه کاره دنیا می داند .

ناشناس
در پاسخ به ابراهیم

آنوقت فرق سوریه با عربستان در چیست؟ این وسط مردم بینوا قربانی می شوند .باید راه حلی اساسی داد .

ناشناس

کمتر از یک دهه دیگر آل سعود را بایستی در موزه ها جستجو کرد. نتیجه تمام اقدامات آنها بر علیه خودشان خواهد بود. پایشان را بیشتر از گلیم دراز کرده اند . هر چند سقوط آنها نیز بنفع غرب خواهد بود.

علي

ازاين همه آگاهي عمومي و سياسي افراد(بصيرت سياسي) لذت بردم.

ابوذر

به زودي رژيم آل سعود نابودمي شود ان شاء الله.هرچاه كني خودش ته چاه است

ناشناس

سعودیها اراده و جربزه این کارها را ندارند. برنامه اینها توسط سرویسهای جاسوسی و امنیتی اسرائیل طراحی میشه . اسرائسل کشتن مسلمونها را هدف میدونه منتهی با ایجاد تفرقه داخلی بین مسلمونها میخواد اول شیعیان را تضعیف کنه و بعد نوبت مسلمونهای دیگه . سعودیها فکر میکنند اگر این نقشه را جلو ببرند به نفعشون هست ولی اونها نصف طرح را دیدند .

روح الله

وَمَكَروا وَمَكَرَ اللَّهُ ۖ وَاللَّهُ خَيرُ الماكِرينَ
ظهور نزديك است.

نسیم

نگاه کنید دوستان مهم اینه که ماباید برای همه شرایط آماده باشیم واین ربطی به موضوع ویا مسئله خاصی نداره، شاعر میگه : برو قوی شو اگر راحت جان طلبی * که در نظام طبیعت ضعیف پایمال است، این وهابیون وعربهای متوهم چوب کاراشونه میخورند؛ دیر یا زود انشاءا....

امير

با سلام
به سخنان دهشتناك وزير خارجه پير استعمارگر (انگليس) كه چند روز پيش
اعلام كرد :خاورميانه وارد شرايط جديدي
شده و اين جنگ ودرگيرها دهها سال به درازا ميكشد. واين چنگ و در گيري ها
مشخصه هزاره سوم است و تبعات اين
جنگ ها در خاور ميانه از بحران اقتصادي
ديروز و امروز و فرداي جهان مهم تر است.
* مراقب اين توطئه هاي خطر ناك كه آتش بيار آن شيخ و شيوخ منطقه {عربستان.قطر(قطره) امارات منجمد عربي.اردن و...} هستند باشيد.
اين ها وارد بازي خطرناكي عليه ما شده اند.
سطح و سطوح اين بازي از افغانستان شروع و تاپاكستان .تركيه .كردستان عراق.سوريه .لبنان و...عليه ما ادامه دارد..دلارهاي باد آورده نفتي اين كشورها + نقشه هاي پيچيده طراحي شده توسط نظام سلطه و...چه ها
كه نميكند. زنهار از اين دسيسه ها .
*مرسي را روانه زندان و مبارك را روانه ي كاخ (مغلوب را غالب و غالب را مغلوب )ميكند و...
علاج واقعه را قبل از وقوع بايد نمود.وگر نه هزينه اين غفلت را صد چندان پرداخت
بايد نمود.

فرجی

با توجه به شرایط موجود وطرحهاى گسترده ال سعود بهترین راه کار تعامل با کشورهای اروپایی بویژه آمریکا با توجه به احترام متقابل وحفظ منافع کشور

ناشناس
در پاسخ به ناشناس

ایران هم میتونه با برقراری روابط معقول و مبتنی بر احترام متقابل با ایالات متحده و اروپا ، عربستان و اسرائیل رو زمین گیر کنه.

ناشناس
در پاسخ به هادی

کاش با ذکر مثالی نظرت رو کامل تر و قابل فهم تر می کردیی. منظور از تمام اقدامات چیست؟

محسن

اینا همش نقشه کشورهای غربی هست . از آب گل آلود ماهی می گیرن . خودشون اون ور جهان نشستن ، مردم خاورمیانه رو انداختن به جون هم . بد بدخت ، عرب ها که گول اونها رو خوردن ... ایران به دلیل عقاید میانه رو و صلح طلبی که داره ، اگه بیشتر نقش واسطه و آرام کردن منطقه رو به دست بگیره بهتره .

ناشناس
در پاسخ به ناشناس

برای عربستان ایران دشمن تره

محمد

به نظز بنده می بایست کشورهای شیعه از جمله ایران ، لبنان، عراق و سوریه اتحادیه ای تشکیل داده و متعهد گردند در صورت حمله کشور ثالثی به یکی از این 4 کشور 3 کشور دیگر به حمایت نظامی از آنها برآید تا جلوی دخالت بی چون و چرا کشورهای دیگر بر آید - یادآور می شوم بعد سیاسی این قضیه بیشتر مورد اهمیت است بطوریکه با تشکیل این اتحادیه کشور دیگری جرأت حمله و یا دخالت در این کشور ها را ندارد

ناشناس

ایران و عربستان هرگز وارد جنگ با یکدیگر نخواهند شد.این رو خود عربها هم میدونن.اعتقادات شیعی چنین اجازه ای نمیده.دوم اینکه تاریخ عربستان نشون داده هرگز مغز متفکر و سیاستمداران جونداری در این کشور دیده نشدند پس مشاوران حکام اونجا که عمدتا غربی و آمریکایی یا فراریان کشورهای عربی مثل مصر هستند براشون نقشه میریزن و این هرگز به محور شدن اونها تو منطقه کمک نمیکنه

ناشناس

مابايدبه اين فكري بكنيم كه درمقابل بيداري اسلامي مردم مسلمان منطقه وجهان و رهبري وهدايت اصولي آن چه اقدامات عملي كرده ايم وبايد بكنيم تاابتكارعمل را غرب ونوكران اودرمنطقه بدست نگيرند وضعيت منطقه شاهداين مدعاست مصر تونس بحرين والي آخر رابنگريدوحال عربستان ومتحدانش بدانند كه تاريخ مصرفشان درحال تمام شدن است لذاهركس بادبكاردطوفان اورادروخواهدكرد

فریدون

تحلیل شما با واقعیتهای خاور میانه خیلی تطابق ندارد شما وجود یک ایران قوی یک ترکیه منفعت طلب یک عراق در حال قدرت گرفتن و تاثیرات آنها بر منطقه را در نظر نگرفته اید.

مهدی

این سیاست ها خیلی پیچیده شده در این شرایط نه دوست معلوم است و نه دشمن. فقط خدا به حال اسلام و مسلمین رحم کند.

mahmoud

البته این دنیا نظمی داره در غالب بی نظمی ظاهری که داره مطمئنا الکی نیست
و مکرو و مکر الله و الله خیر الماکرین خدا جای حقه نمیذاره عالم دست یه عده خونخوار بیافته که به هیچ کس رحم نمیکنن و در ضمن عربستان و حامیان جنگ در سوریه دارن با آتش بازی میکنن اینهایی که در سوریه هستند هرکدام عقاید متفاوتی دارند که معلوم نیس هرکس اگر پیروز بشه چه اتفاقی میافته در ضمن مردم عالم آگاه تر شدن و میدونن که دیگه چه چیزی به حق نزدیک تره

دیدگاه خود را بنویسید

سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.

تابناک در صفحهٔ اصلی گوشی

با افزودن تابناک به صفحهٔ اصلی، همین نسخهٔ سایت را با یک لمس باز کنید.

  1. در مرورگر، دکمهٔ اشتراک‌گذاری را بزنید. این دکمه ممکن است داخل منوی مرورگر باشد.
  2. گزینهٔ افزودن به صفحهٔ اصلی (Add to Home Screen) را انتخاب کنید.
  3. اگر گزینهٔ Open as Web App نمایش داده شد، آن را روشن نگه دارید و افزودن (Add) را بزنید.

اگر این گزینه را نمی‌بینید، صفحه را در مرورگر Safari باز کنید.