کتابخانهای که ملی نیست و برای افراد خاص است!
بزرگترین ذخایر کتب در جهان متعلق به کنگره آمریکاست که در آن، ۱۳۴ میلیون نسخه عنوان، ۸۰۰ کیلومتر قفسه برای ذخیرهسازی مجموعه کتاب این کتابخانه عظیم است که نیمی از منابع این مجموعه عظیم و جهانشمول که به زبانهای غیرانگلیسی است و اتفاقاً منابع تاریخی بسیار برجسته فارسی نیز دارد و در مقابل کتابخانه ملی ایران...
به رغم تلاشها در
دهههای اخیر برای بهبود وضعیت سازمان اسناد و کتابخانه ملی، نه تنها این تلاشها نتوانسته در
شأن ملت ایران باشد، بلکه حتی ظرفیت پذیرش از مردم کشورمان در بزرگترین
کتابخانه ایران را فراهم نیاورده و با وجود برخورداری از پسوند ملی، آغوشش برای
مردم ایران گشوده نیست و هر ایرانی لزوماً حق استفاده از تنها کتابخانه ملی
کشورمان را ندارد!
به گزارش «تابناک»، بیشتر کشورهای جهان، کتابخانههای بزرگی دارند که پیوسته و به سرعت بر حجم عناوین منابعشان افزوده میشود که البته کشورهای بزرگ، سابقه دیرینهای در راهاندازی چنین مجموعههایی داشته و طبیعتاً مجموعهای بزرگ به نام «کتابخانه ملی» در کنار کتابخانههای عظیم دیگرشان دارند.
کتابخانه ملی ایران نیز در سال ۱۳۱۶ رسماً افتتاح شد که هسته اولیهاش را مجموعه کتابهای کتابخانه مدرسه دارالفنون شامل میشد. در آن هنگام، مراکز زیادی از جمله مرکز خدمات کتابداری، سازمان اسناد ملی کشور و سازمان مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی با کتابخانه ملی ادغام شد. البته این کار تا اندازهای مانع از پراکندگی نیروی انسانی و بخشهای گوناگون کتابخانه ملی شد ولی کارهای کتابخانه با کندی و مشکلات بسیاری انجام میگرفت.

کتابخانه ملی ایران از نمایی متفاوت
کتابخانه ملی دارای حدود دو میلیون منابع کتابی و یک میلیون منابع غیرکتابی از هفتاد نوع است و از مجموع این منابع میتوان به کتابها، پیایندها، پایاننامهها، اعلامیه، اسلاید، عکس، کارت پستال، نقشه، نسخههای خطی و... اشاره کرد که عدد بسیار محدودی برای کتابخانه ملی به شمار میرود؛ بنابراین، کافی است برای درک ضعف شدید کتابخانه ملی، این مجموعه ۷۶ ساله را با کتابخانههای ملی دیگر کشور مقایسه کرد.
بزرگترین ذخایر کتب در جهان متعلق به کنگره آمریکاست که در آن ۱۳۴ میلیون نسخه عنوان، ۸۰۰ کیلومتر قفسه جهت ذخیرهسازی مجموعه کتاب این کتابخانه عظیم است؛ نیمی از منابع این مجموعه بزرگ و جهان شمول به زبانهای غیرانگلیسی بوده و اتفاقاً از منابع تاریخی بسیار برجسته فارسی نیز برخوردار است!
در سایت این کتابخانه میتوان از امکانات موجود، به سند دیجیتال American Memory اشاره کرد؛ تبدیل کتابخانه کنگره به بزرگترین منابع اطلاعاتی در حوزه فرهنگ و تاریخ. در ۲۲ سالن مطالعه و وبسایت مجهز این کتابخانه، امکان دسترسی به بزرگترین مجموعه جهانی نسخ خطی و انبوهی از امکانات بصری و حتی مجموعهای عظیم برای نابینایان وجود دارد و از این حیث، برترین منابع دیجیتالی جهان را متعلق به این مجموعه کتابخانهای میدانند.

کتابخانه کنگره آمریکا در مقام بزرگ ترین مجموعه کتابخانهای جهان
در کنار این مجموعه، میتوان به کتابخانه ملی فرانسه اشاره کرد که هسته اصلیاش را مجموعه شارل پنجم تشکیل میدهد و بیش از بیست میلیون کتاب در آن است. کتابخانه ملی بریتانیا که در ۱۹۷۳ راهاندازی شده و عمرش حتی از کتابخانه ملی ایران نیز کمتر است و نمیتوان عظمتش را به قدمتش نسبت داد نیز تنه به تنه کتابخانه ملی فرانسه میزند و بخشی از پروژه TEL است؛ پروژهای که به منزله ایجاد یک کتابخانه جدید مجازی است که ترکیبی از کتابخانههای ملی اروپایی است و هدف آن به اشتراک گذاشتن منابع و توسعه دسترسی و بهرهبرداری از میراث چاپی اروپاست.
حال کتابخانه ملی ایران را تنها با دو میلیون نسخه کتاب با این مجموعهها مقایسه کنید. در گذشته گفته میشد، مجموعه کتابخانه ملی واقع در خیابان سی تیر، پاسخگوی مردم ایران نیست؛ اما هنگامی که ساختمان جدید کتابخانه ملی در سال ۱۳۷۴ در منطقه عباس آباد ساخته و در سال ۱۳۸۳ افتتاح شد، این کتابخانه جنبه ملی نیافت و رشد منابعش سرعتی مناسب برای رسیدن به کتابخانههای جهانی نداشت و هم اکنون نیز ندارد.
هرچند کتابخانه ملی وظایف دیگری نیز همچون پاسخ به درخواستهای شابکا، فیپا و شاپا مبادله و اهدا، استانداردها دارد، در درجه نخست یک «کتابخانه» باید خدماتی «برای همه مردم کشور» در حوزه مطالعه فراهم سازد، ولی در عین حال که منابع وارده به کتابخانه ملی نیز به کندی به مخزن افزوده میشود و مخزن این مجموعه بسیار ضعیف است، این خدمات بدیهی استفاده از مخزن این مجموعه ملی نیز منحصر به گروهی از دانش آموختگان شده است.

کتابخانه ملی فرانسه متشکل از یک ساختمان مرکزی و چهار برج پیرامونی به شکل کتاب
مشخصاً کمترین شرایط لازم تحصیلی برای عضویت در کتابخانه ملی، اشتغال به تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد ناپیوسته٬ سطح سه حوزه و نیز دکترای حرفهای و کارشناسی ارشد پیوسته از ترم نه به بالاست و البته نخبگان، مخترعان و حافظان کل قرآن کریم، قهرمانان و جانبازان نیز در این گروه قرار میگیرند و دیگر مردم، کوچکترین حق استفادهای از کتابخانهای که ظاهراً بنا بر قاعده دیگر کشورها، میبایست به همه مردم ایران خدمات دهد، ندارند و این ضعف با دیجیتالیسازی همه منابع و قرار دادن کل مجموعه کتابخانه یا بخش اعظمش در وبسایت کتابخانه نیز جبران نشده و منابع محدودی از ظرفیت کتابخانه در دسترس عموم است.
این در حالی است که برای ورود به کتابخانه مجلس با ۵۰۰ هزار عنوان کتاب، حتی عضویت نیز لازم نیست و با ارائه کارت ملی، میتوان به منابع این کتابخانه دسترسی داشت و حتی در کشوری چون فرانسه که کتابخانه ملی در دورهای جزو خدمات اشرافی بود، نزدیک چهار قرن است که ورود به آن آزاد است. این مسأله هنگامی حاد میشود که به واسطه دوراندیشی ناکافی در طراحی مجموعه جدید کتابخانه ملی، به تازگی حداقل مدرک استفاده از شیفت شب این سازمان، کارشناسی ارشد تعیین شده و کمتر از این سطح از خدمات مطالعاتی این مجموعه در شب نیز محرومند.
شاید در این مقطع لازم باشد مسئولان امر بیندیشند که کتابخانه ملی کشورمان چه نسبی با ملت ایران دارد و اگر میخواهیم مجموعهای ملی در این حوزه داشته باشیم، بهتر نیست به مجموعهای عظیمتر با بودجهای بزرگ و هم شأن با لفظ ملی بیندیشیم که پاسخگوی یک ملت هفتاد و چند میلیونی باشد؟!
به گزارش «تابناک»، بیشتر کشورهای جهان، کتابخانههای بزرگی دارند که پیوسته و به سرعت بر حجم عناوین منابعشان افزوده میشود که البته کشورهای بزرگ، سابقه دیرینهای در راهاندازی چنین مجموعههایی داشته و طبیعتاً مجموعهای بزرگ به نام «کتابخانه ملی» در کنار کتابخانههای عظیم دیگرشان دارند.
کتابخانه ملی ایران نیز در سال ۱۳۱۶ رسماً افتتاح شد که هسته اولیهاش را مجموعه کتابهای کتابخانه مدرسه دارالفنون شامل میشد. در آن هنگام، مراکز زیادی از جمله مرکز خدمات کتابداری، سازمان اسناد ملی کشور و سازمان مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی با کتابخانه ملی ادغام شد. البته این کار تا اندازهای مانع از پراکندگی نیروی انسانی و بخشهای گوناگون کتابخانه ملی شد ولی کارهای کتابخانه با کندی و مشکلات بسیاری انجام میگرفت.

کتابخانه ملی ایران از نمایی متفاوت
کتابخانه ملی دارای حدود دو میلیون منابع کتابی و یک میلیون منابع غیرکتابی از هفتاد نوع است و از مجموع این منابع میتوان به کتابها، پیایندها، پایاننامهها، اعلامیه، اسلاید، عکس، کارت پستال، نقشه، نسخههای خطی و... اشاره کرد که عدد بسیار محدودی برای کتابخانه ملی به شمار میرود؛ بنابراین، کافی است برای درک ضعف شدید کتابخانه ملی، این مجموعه ۷۶ ساله را با کتابخانههای ملی دیگر کشور مقایسه کرد.
بزرگترین ذخایر کتب در جهان متعلق به کنگره آمریکاست که در آن ۱۳۴ میلیون نسخه عنوان، ۸۰۰ کیلومتر قفسه جهت ذخیرهسازی مجموعه کتاب این کتابخانه عظیم است؛ نیمی از منابع این مجموعه بزرگ و جهان شمول به زبانهای غیرانگلیسی بوده و اتفاقاً از منابع تاریخی بسیار برجسته فارسی نیز برخوردار است!
در سایت این کتابخانه میتوان از امکانات موجود، به سند دیجیتال American Memory اشاره کرد؛ تبدیل کتابخانه کنگره به بزرگترین منابع اطلاعاتی در حوزه فرهنگ و تاریخ. در ۲۲ سالن مطالعه و وبسایت مجهز این کتابخانه، امکان دسترسی به بزرگترین مجموعه جهانی نسخ خطی و انبوهی از امکانات بصری و حتی مجموعهای عظیم برای نابینایان وجود دارد و از این حیث، برترین منابع دیجیتالی جهان را متعلق به این مجموعه کتابخانهای میدانند.

کتابخانه کنگره آمریکا در مقام بزرگ ترین مجموعه کتابخانهای جهان
در کنار این مجموعه، میتوان به کتابخانه ملی فرانسه اشاره کرد که هسته اصلیاش را مجموعه شارل پنجم تشکیل میدهد و بیش از بیست میلیون کتاب در آن است. کتابخانه ملی بریتانیا که در ۱۹۷۳ راهاندازی شده و عمرش حتی از کتابخانه ملی ایران نیز کمتر است و نمیتوان عظمتش را به قدمتش نسبت داد نیز تنه به تنه کتابخانه ملی فرانسه میزند و بخشی از پروژه TEL است؛ پروژهای که به منزله ایجاد یک کتابخانه جدید مجازی است که ترکیبی از کتابخانههای ملی اروپایی است و هدف آن به اشتراک گذاشتن منابع و توسعه دسترسی و بهرهبرداری از میراث چاپی اروپاست.
حال کتابخانه ملی ایران را تنها با دو میلیون نسخه کتاب با این مجموعهها مقایسه کنید. در گذشته گفته میشد، مجموعه کتابخانه ملی واقع در خیابان سی تیر، پاسخگوی مردم ایران نیست؛ اما هنگامی که ساختمان جدید کتابخانه ملی در سال ۱۳۷۴ در منطقه عباس آباد ساخته و در سال ۱۳۸۳ افتتاح شد، این کتابخانه جنبه ملی نیافت و رشد منابعش سرعتی مناسب برای رسیدن به کتابخانههای جهانی نداشت و هم اکنون نیز ندارد.
هرچند کتابخانه ملی وظایف دیگری نیز همچون پاسخ به درخواستهای شابکا، فیپا و شاپا مبادله و اهدا، استانداردها دارد، در درجه نخست یک «کتابخانه» باید خدماتی «برای همه مردم کشور» در حوزه مطالعه فراهم سازد، ولی در عین حال که منابع وارده به کتابخانه ملی نیز به کندی به مخزن افزوده میشود و مخزن این مجموعه بسیار ضعیف است، این خدمات بدیهی استفاده از مخزن این مجموعه ملی نیز منحصر به گروهی از دانش آموختگان شده است.

کتابخانه ملی فرانسه متشکل از یک ساختمان مرکزی و چهار برج پیرامونی به شکل کتاب
مشخصاً کمترین شرایط لازم تحصیلی برای عضویت در کتابخانه ملی، اشتغال به تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد ناپیوسته٬ سطح سه حوزه و نیز دکترای حرفهای و کارشناسی ارشد پیوسته از ترم نه به بالاست و البته نخبگان، مخترعان و حافظان کل قرآن کریم، قهرمانان و جانبازان نیز در این گروه قرار میگیرند و دیگر مردم، کوچکترین حق استفادهای از کتابخانهای که ظاهراً بنا بر قاعده دیگر کشورها، میبایست به همه مردم ایران خدمات دهد، ندارند و این ضعف با دیجیتالیسازی همه منابع و قرار دادن کل مجموعه کتابخانه یا بخش اعظمش در وبسایت کتابخانه نیز جبران نشده و منابع محدودی از ظرفیت کتابخانه در دسترس عموم است.
این در حالی است که برای ورود به کتابخانه مجلس با ۵۰۰ هزار عنوان کتاب، حتی عضویت نیز لازم نیست و با ارائه کارت ملی، میتوان به منابع این کتابخانه دسترسی داشت و حتی در کشوری چون فرانسه که کتابخانه ملی در دورهای جزو خدمات اشرافی بود، نزدیک چهار قرن است که ورود به آن آزاد است. این مسأله هنگامی حاد میشود که به واسطه دوراندیشی ناکافی در طراحی مجموعه جدید کتابخانه ملی، به تازگی حداقل مدرک استفاده از شیفت شب این سازمان، کارشناسی ارشد تعیین شده و کمتر از این سطح از خدمات مطالعاتی این مجموعه در شب نیز محرومند.
شاید در این مقطع لازم باشد مسئولان امر بیندیشند که کتابخانه ملی کشورمان چه نسبی با ملت ایران دارد و اگر میخواهیم مجموعهای ملی در این حوزه داشته باشیم، بهتر نیست به مجموعهای عظیمتر با بودجهای بزرگ و هم شأن با لفظ ملی بیندیشیم که پاسخگوی یک ملت هفتاد و چند میلیونی باشد؟!
تابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
نظرات بینندگان
خدا رحم کرده این همه مشکل داره و این همه صف هر روز می بندن مشتاقان علم و دانش .!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
شما دکتری رو رها کن اجازه بده مردم کتاب بخونن احساس خوشبختی افزونتری خواهی داشت بهت قول میدم. همین امروز رهاشکن مطمئن باش برات بهتره. تا سطح دکتری رفتی این شده وضعیت فکری و اندیشه ات؟ تعطیلش کن همین حالا. این طرز فکر یک دیپلمه هم نیست.
حرفت حرف حسابه! دمت گرم.
"حق مطالعه نداره"؟؟ حتما باید توی کتابخونه ملی باشی تا بتونی مطالعه کنی؟ حتما همینجا باید کتاب بخونی؟
فرق کشور جهان سوم و کشور های پیشرفته باید یه چیزی باشه!!
تابناک میدونم نمیذاری مثه همیشه
افزایش کتابخانه عمومی و مخصوصا شبانه روزی و درمجموع بکار گیری نیروهای تخصصی کتابداری در سمت های تدبیری خیلی کمک خواهد نمود .
به نظر من که فقط کافیه یه بار به عنوان مهمان برین کتابخونه ملی، یعنی اینقدر اعصابتون خورد میشه و وقتتون تلف میشه وقتی برمیگردین تا 3 روز پادرد دارین، بسکه باید پیاده روی کنین، واسه گرفتن یه کتاب هم باید کلی بشینین تا مسئولش بره از تو مخزن بیاره یا احتمالا چاپش کنه!!! خیلی مسخرست خیلی ،من کارشناسی ارشد دارم واسه پایان نامه 2 بار به صورت مهمان رفتم اصلا توبه کردم دیگه پامو نذارم، ضمنا به نظر من اصلا ارزش نداره بخواد که بری عضو کتابخونه بشی چون هم پولت حروم شده هم وقتت هم سلامتی بدنت!!!! هنوز با کتابخونه های دنیا ، دنیایی فاصله داره، اینقدر از نظر امنیتی تو رو چک میکنن که گاهی آدم به خودشم شک میکنه!!!!
یک دوره لیسانس رو هم ثبت نام میکردند ولی اینقدر شلوغ شده بود که ما که فوق بودیم اصلا جا گیرمون نمیومد. همه میومدن واسه کنکور درس میخوندن و اصلا از منابع اونجا استفاده نمیکردند.
چرا تصور می کنید که شما از آن دپلمی ها یا لیسانسی ها بیشتر حق استفاده از کتابخانه ملی ر دارید؟! اصلاً چیزی به عنوان تبعیض قبول دارید؟
یه سر هم به مرکز اسناد کتابخانه ملی بزنید اونجا سند گرفتن فاجعه است. مابرای یه سند باید بیست روز صبر کنیم ولی از ما بهترون همون لحظه کارشون راه می افته.
من دو سال مستمر میرفتم کتابخونه ملی و چیزهایی که در کتابخونه از قشر تحصیل کرده دیدم منو بیشتر مصمم کرد که از ایران مهاجرت کنم . تحصیلات باعث ایجاد شعور و درک نمیشه . نمونه اش اینکه افراد اونجا متخصص این بودند که پشت سر هم صحبت کننو غیبت .حتی به دلیل مختلط بودن سعی میکردن چهره یک نفرو جلوی بقیه خراب کنن .هر چیزی رو هم که درک نمیکردن مسخره میکردن .به نظرم عیب از ساختمون کتابخونه یا مدیریت یا تعداد کم کتابها یا گیت ورودی نیست . مشکل فرهنگی بیشتر نمود داره.
به نظر بنده می توان قرض گرفتن کتابهای ممکن را برای عموم ازاد کرد و یک سالن را هم برای دیگر کتابها...در کل این پیگیری تابناک که بین خبر گزاریها تقریبا منحصر به فرد است انگیزه فرهنگ دوستی را گسترش می دهد
این مکان ...و همگان هم مطلعند ولی صدای کسی قرار نیست در بیاید جانم!
راست میگی داداش. کتابخانه ملی را قرق کنید خانوم دکتر برقی سه فاز می خواد از دانشگاه شریف تشریف بیارند!!
آقایی که میگی جنبه داری راهت نمیدن، شما با همین لحنت نشون میدی که از همون ملت بی جنبه هستی و حقته که راهت ندن!
شما از کجا می دونید من بی فکر هست و راجع به جایگاه فکری و فرهنگی بنده چه می دونید که به راحتی من رو به بی فکری متهم می کنید؟ اگر جوونها میخوان قرار بذارن برن پارک. برن پارتی. برن دربند. نه اینکه به پدر و مادر بگن داریم می ریم کتابخونه درس بخونیم و ... مرکز پژوهشی مثل کتابخونه یا دانشگاه جای پرداختن به مطالبه فرهنگی (و نه مطالعه فرهنگی) نیست. هز چیزی جای خودش رو داره. در ضمن کاش یاد بگیرین بدون توهین هم می شه با دیگران صحبت کرد.
یعنی فارغ التحصیلای کارشناسی خلافکارن؟ این آخه حرفه میزنی؟ خیلی دوست دارم بدونم رشته تحصیلی دانشگاهیت چیه.
آقای دانشجوی دکتری برق دانشگاه شریف، کتابخونه ملی هر کشور متعلق یه همه افرادی است که در آن کشور زندگی می کنند، شما لطف کنید یرید کتایخانه دانشگاه خودتون، مسلما اونجا آدمای بافرهنگی مثل خودتون، که مزاحمتون نشند، پیدا می شن.
کامنت ها زیاد است. حوصله نداشتم همه را بخوانم.
کتابخانه ملی به شدت دچار سیاست زدگیست ! به جای اینکه فرهنگ زده باشد !
دیدگاه خود را بنویسید
سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.