پیشبینی تحلیلگر سابق وزارت خارجه آمریکا از سرنوشت ناآرامیهای ایران
از همان چهار ستون قبلی میتوان به عنوان ابزارهایی برای تحلیل نتیجه نهایی اعتراضات استفاده کرد. مشروعیت مردمی، کارآمدی نظام، همبستگی نخبگان و انحصار توانایی استفاده از زور در دست دولت، نشانگرهای نظام ایران برای حفظ ثبات در کشور هستند و تغییرات در میزان نارضایتی عمومی، سازماندهی، ایدئولوژی و رهبری عواملی هستند که مدت دوام اعتراضات را تعیین خواهد کرد.

آیا در ایران یک انقلاب در جریان است؟ این پرسشی است که همزمان با دور جدید حوادث در ایران همواره از رضا مرعشی، یکی از تحلیلگران سابق مسائل ایران در وزارت خارجه آمریکا پرسیده میشود. او در پاسخ میگوید، این اولین بار نیست که از من خواسته میشود، مسألهای را توضیح دهم که حتی تحلیلگران مقیم ایران نیز در توضیح آن مشکل دارند.
در سال 2009، من در دفتر امور ایران در وزارت خارجه آمریکا، مشغول به کار بودم و یکی از معدود افرادی بودم که مسائل پس از انتخابات جنجالی ریاستجمهوری را از ابتدا تا انتها در دستور کار داشتم. چند روز پس از ماجرا، این پرسش سخت از ما پرسیده شد، این ماجرا به کجا خواهد انجامید؟
با این حال، بررسی دقیق و باحوصله ماجرا، ما را به نتایجی رساند که به مقامات بالاتر ارائه شده و بعدا درستی آن نیز اثبات شد. در یک نگاه کلی، همان تحلیل هشت سال پیش، امروز هم قابل استفاده است.
به گزارش «تابناک»؛ در مطلبی که هافینگتون پست درباره تحلیل سرنوشت اعتراضات اخیر کشورمان به قلم آقای مرعشی نوشته، آمده است، در ابتدا، ما بر این نگاه تأکید کردیم که ثبات نظام حاکم بر ایران، بر چهار پایه استوار است: مشروعیت دولت در نگاه مردم، کارآمدی در مدیریت امور کشور، یکپارچگی میان نخبگان سیاسی و انحصار استفاده از زور در دست دولت. در سال 2009، نگاه وزارت خارجه آمریکا این بود که دو ستون اصلی در نتیجه حوادث پس از انتخابات آسیب دیده است. نخبگان سیاسی با یکدیگر اختلافات قابل توجهی داشتند، ولی بعدا وضعیت تغییر کرد و در سال 1392 با انتخاب حسن روحانی به ریاست جمهوری همبستگی نخبگان بیشتر شد. از سوی دیگر، در همه این مدت به انحصار نظام در استفاده از زور خدشهای وارد نشده است.
اگر وضعیت اکنون را با آن سال مقایسه کنیم، معترضین وضع بهتری ندارند. اعتراضاتی در خصوص دو پایه اول قدرت نظام وجود دارد، ولی نخبگان سیاسی، احساس دشمنی سال 1388 نسبت به یکدیگر را ندارند و توانایی نظام برای این که در صورت لزوم از قوای انتظامی و نظامی استفاده کند نیز قابل تردید نیست.
در سوی دیگر ماجرا، ما در وزارت خارجه آمریکا، به چهار ستون مورد نیاز برای ایجاد شرایط براندازی در ایران توجه داشتیم: برای رسیدن به این وضعیت انقلابی، لازم است که نارضایتی همگانی در میان مردم وجود داشته باشد، شبکه سازماندهی شدهای وجود داشته باشد که معترضین را هماهنگ کند، معترضین یک ایدئولوژی داشته باشند که گرد آن متحد شوند و این که رهبری مقبول داشته باشند. در سال 2009 نارضایتی در میان جمعیت انبوه معترضین وجود داشت و آنان از یک رهبری هم برخوردار بودند، ولی تواناییهای نظام جمهوری اسلامی، مانع از این میشد که سایر عوامل مورد نیاز برای تغییر مورد نظر آمریکا فراهم آید.
با در نظر داشتن شرایط امروز ایران، به نظر میرسد که نارضایتی وسیع وجود دارد ولی معترضین فراتر از نارضایتی از وضعیت کشور نه ایدئولوژی مشترکی دارند، نه رهبری و نه یک ساختار منظم. به علاوه نظام همچنان این توانایی را دارد که مانع شکلگیری این عوامل شود.
هشت سال پیش، ما به مقامات بالاتر خود در وزارت خارجه آمریکا گفتیم که برای بروز وضعیت انقلابی در ایران، باید هر چهار عامل مربوط به سمت دولت و هر چهار عامل مربوط به طرف مقابل فراهم باشد. در روزها، هفتهها و ماههای آتی ما وضعیت ایران را نظارهگر بودیم و هر چه جلوتر رفتیم درستی تحلیل ما بیشتر اثبات شد؛ بنابراین، وقتی در یک کشور شرایط انقلاب و تغییر نظام حاکم نیست، باید اتفاقاتی را که در آن میافتد، یک جنبش و یا حرکت در راستای حقوق مردم بنامیم.
امروز هم همان تحلیل صادق است. اعتراضات اصلی در ایران امروز هم ادامه حرکتهای مردم ایران برای رسیدن به حقوق خود است و نه یک تلاش برای براندازی نظامی که بر ایران حکومت میکند. نتیجهگیری تنها وقتی میتواند تغییر کند که هشت ستونی که قبلا به آن اشاره شد، دچار تغییر شده باشد.
با در نظر داشتن جمیع این شرایط، همان نتیجهای که در سال 2009 در وزارت خارجه آمریکا به دست آمد باز هم صادق خواهد بود. مردم ایران خواستهایی اقتصادی، اجتماعی و سیاسی دارند که اگر تامین نشود سبب شکاف میان مردم و حاکمیت خواهد بود.
مرحله بعدی در کار ما در وزارت خارجه آمریکا این بود که به این پرسش پاسخ دهیم که دولت آمریکا باید در قبال حوادث ایران چه واکنشی نشان دهد؟ در سال 2009، توصیه وزارت خارجه به مقامات بالاتر این بود که نگرانی خود را در خصوص اعمال خشونت علیه تظاهرکنندگان ابراز کنند و اهمیت آزادی بیان، فرایند دموکراتیک و مخالفت مسالمتآمیز با دولت را مورد تأکید قرار دهند. نظر وزارت خارجه این بود که نیاز است دولت آمریکا احترام کامل خود به تمامیت سرزمینی ایران، پرهیز از تبدیل شدن به یکی از طرفین دعوا در صحنه داخلی ایران و همچنین باور به این که تعیین حاکمیت ایران خارج از حدود اختیارات آمریکا است، ابراز کند. این توصیههای وزارت خارجه وارد فرایند تصمیمگیری مجموعه نهادهای دولت آمریکا شد و سرانجام بر سر آن توافق شد. اغلب تحلیلگران مسائل ایران خارج از دولت نیز از همین رویکرد حمایت میکردند.
اقلیت کوچکی بودند که این نظر عمومی را قبول نداشتند و اصرار داشتند که آمریکا باید اقدامات بیشتری در خصوص ایران انجام دهد، ولی آنها گزینه عملیاتی قابل توجهی ارائه نمیکردند. عدهای از آنها مدعی بودند که ایران مستعد حمله آمریکاست. عده دیگری مدعی بودند که عمر نظام ایران به شماره افتاده است و فشار تحریمی بیشتر آنها را به لبه پرتگاه خواهد برد، ولی هیچ یکی از ارزیابیهای داخل دولت این نظرات را تأیید نمیکرد. حتی یکی از اعضای جمهوریخواه کنگره مدعی بود که باید برای حمایت از معترضین در ایران، برای آنها دستگاه کپی بفرستیم. البته وی توضیح نمیداد که چنین دستگاههایی چگونه میتوانند به مخالفان دولت در ایران کمک کنند.
امروز هم دولت آمریکا هیچ ابزاری بیشتر از آن روز برای تأثیرگذاری بر نتیجه تحولات در ایران ندارد. بنابراین نمیتوان رویکردی را خارج از همان اصول کلی هشت سال پیش توصیه کرد.
چند روز پس از شروع اعتراضات اخیر در ایران، اوضاع همچنان سیال است، ولی از همان چهار ستون قبلی میتوان به عنوان ابزارهایی برای تحلیل نتیجه نهایی اعتراضات استفاده کرد. مشروعیت مردمی، کارامدی نظام، همبستگی نخبگان و انحصار توانایی استفاده از زور در دست دولت نشانگرهای نظام ایران برای حفظ ثبات در کشور هستند و تغییرات در میزان نارضایتی عمومی، سازماندهی، ایدئولوژی و رهبری عواملی هستند که مدت دوام اعتراضات را تعیین خواهد کرد.
تابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
نظرات بینندگان
آن دوستمان , خانه تکانی بنیادین را خوب آمد , درود بر ایشان
حداقل املای بوق را بقول خودت بوغ ننویس ببم
ما نه فتنه را برمیتابیم نه فتنه گری را نه موج را نه موج سواری را. ما برای این مملکت زحمت کشیده ایم مابرای اینکه برخی از افراد به راحتی و بدون شماره افتادن نفسشان در سینه شان حق خود را از نظام و دولت طلب کنند خون داده ایم و جون داده ایم و الان هم پای آن ایستادگی میکنیم. نه آتشیم که در دامن قلمرو کسی بیفتیم و هستی اش را بسوزانیم و نه از آتش بیاران معرکه و تهییج کنندگان ایم و نه آنان را دوست داریم . ما زحمت زیادی کشیدیم تا با رهبری واحد این کشتی نجات کشور و دین و ملت به سرممنزل مقصود خویش یعنی سرافرازی ایران در جهان برسیم و اکنون نیز ایستاده ایم . بنا نبود ما از وجود رهبری و نظام بهره ای ببریم بنا بود ما دین خود را به نظام و ملت و دین و مردم ادا کنیم. ما خود را پیش از این بدهکار این مردم می دانستیم چطور شد به ناگاه طلبکار دولت و ملت شدیم. مگر چه اتفاقی افتاد کا چنین شد. چرا از بزرگان دیگری که برای حفظ نظام خودشان را کنار کشیدند و فدا کردند تا کشور و دین بماند درس نگرفتند بعضی ها چرا اینقدر کلیپ و تهییج و سخنرانی و بست نشینی و گردن کلفتی و طلبکاری و لجاجت و گردن کشی و غرور دارند بعضی ها مگه چی شده خوب یه نفر اومده تو انتخابات و پیروز نشده خوب باید برود دنبال زندگی اش چرا از یک سر مملکت خودش با اعوان وانصارش مردم و شهروندان را تهییج به نارضایتی و اعتراض و خشونت و گردن کشی و پافشاری بر تندی و بی اخلاقی؟؟؟!! این اعتراض است یا اغتشاش؟؟؟ این طلب حق است یا تضییع حقوق یک ملت. ما سراغ نداریم تا الن اسراییل از این حرکات پشتیبانی صریح کرده باشد چه کردید که همشون دارند به صراحت حرف از تغغیر نظام می زنند!!! این تذهبون؟ کجا دارید می برید مملکت را جواب خون این هایی که کشته شدند را کی میخاد بده!!! خون شهیدانی که برای این ناموس زحمت کشیدند را دارید پامال می کنید. هر کس باید وظیفه خودش بداند از اصل نظام و مملکت و دولت و سیستم اداره این کشور حمایت کند نه چوب لای چرخ آن! ما ار این حرکات بچه گانه و مغرضانه و منفعت طلبانه بی زاریم و تقبیح می کنیم و محکوم میکنیم و این غیر از دفاع از حقوق ملت است. خدایا شاهد باشد دلمان خون است از این حرکات ناشیانه اما هدفمندی که به ضررمان تمام شد. اقتدار ما را در جهان شکست. اسطوره سردار قدرقدت ما را در جهان خراب کرد. عراق و سوریه و یمن و لبنان چشمشان به آرامش ماست و دقیقا دشمن همین خواسته اش بود که این ستون آرام و مستحکم را بلرزاند که توی دل ملت ها خالی بشه و سعودی ها از اون طرف شادی کنند صهیونیست ها با دمشان پسته بشکنند . به خدا پناه می بریم. ای شهیدان ما را ببخشید
شاید زمانی که ظهور القاعده در سوریه پیش بینی شد خانم کلینتون حتی به این کلمه بعنوان یک قدرت نگاه نمی کرد القاعده امد ومیلیونها نفر چوب بی تفکری خانم کلینتون را خوردند ومیخورند بهرصورت ارایش سیاسی گاه منجر به باز کردن درها وگاه منجر به بستن درها می گردد اما تا وقتی که از سطح شعار فراتر نرویم و به تغییرات سریع واساسی دست زده نشودهمواره وضعیت موجود را نمیتوان براحتی که در سطور بالا نوشته پیش بینی کرد مگر دولت کارگروهایی را تشکیل دهد که مطالباتی مانند حقوق های داده نشده کاهش قیمت مسکن وافزایش قدرت خرید مردم برای افزایش تولید وازادی اجتماعی و انتقال بعضی وزارت خانه ها وخروج جمعیتی از تهران بدلیل همه بحرانهایی که دارد وجهت دهی سرمایه گذاران از تهران به شهرستانها فعالانه این اهداف را با کمک کارشناسان اجرایی کند
خیلی متاسفم رفتار تابناک تاییدی است بر رفتارهای امروز مملکت. عدم احترام به انتقادهای دلسوزانه و از سر خیر خواهی مردم.
کسانیکه اینچنین نسخه می پیچن هنوز ملت ایرانو نشناختن تنها ملتی هستیم که قابل پیش بینی نیستیم .
تابناک جان شماکه دستی بر آتیش دارید تحلیلهای بیرونی به درد این مرد م نمیخوره برید ببینید مردم چی میخان به خاستشون توجه کنید تمام
یعنی این آقا عقل کل هست ولی مردم داخل ایران نا آگاه!؟ دست بردار تابناک جان از این کارها!هر کی باور نداره اجازه یک راهپیمایی آرام رو حکومت بده تا عیار دستتون بیاد!!
تحلیل تاحدودزیادی درست است اما به راستی چه می توان گفت درمورد ایرانیان وطن فروشی که درخدمت دستگاه استکبار وباارائه تحلیل آنهارا درایرادضربه به مردم ایران تقویت می کنند؟گرچه پاسخ این خیانتهارا حتی امریکائیها به موقع خواهندداد.امثال این آقا خائنینی هستند که راه های ددرو منزل خودرا به دزدان نشان می دهند.
چرا ما که مشکل پیدا می کنیم فقط دیگران را مقصر می دانیم. پس خودمان چه؟ کی به این مسولان رای داده؟ ریس جمهورونمایندگان که همه کاره اقتصاد ایران هستند راچه کسانی انتخاب کردهاند؟ انموقعی که کف و سوت میزدیم ورای احساسی می دا دیم باید فکراین روزها راهم می کردیم
اقای ناشناس شما می گویید امید به اینده در بین مردم و خصوصا جوانان کم است ما می گوییم اصلا امیدی نیست هر روز یوم البد تر. از ما گذشت اما دلم بحال جوانان این مرز و بوم که من هم جوان دارم می سوزد . فقط خدا بدادشون برسه و کمکشون کنه .برخی مسوولین که گوش شنوا ندارند و گویی در خواب ناز هستند. فقط بفکر ریاست و قدرت و مکنت خودشون هستند.
آی نخبگان مملکت کجائید، ، مدونید مملکت بدون نجبه سیاسی دست چه کسانی میفته، الان وقت ساکت شدن نیست اعلام موضع کنید
احمقها وقتی گل سر سبدشان یک دیوانه بنام ترامپ است معلوم است که بخواهن با دستگاه کپی نظام را ساقط کنند !!!
به نظر من تا زمانی که نظام ما (که قطعا مورد حمایت اکثریت ملت است) یک خانه تکانی بنیادی در خود انجام ندهد، نه تنها نباید امیدی به بهبود وضعیت اقتصادی کشور داشت، بلکه باید منتظر حوادث بدتر و اعتراضات شدیدتر نیز بود. خانه تکانی به این معنا که مسئولینی که در انجام وظایف محوله به خود ناتوانند، برکنار شوند و جای خود را به افراد نخبه (با هر نوع جهتگیری سیاسی، یا حداقل متمایل به جریانهای سیاسی قانونی در کشور) بدهند و در کنار تاکید مدام بر تعهد، به تخصص افراد نیز توجه شود. ضمن اینکه تمامی مسئولین کشور که خود یا منسوبینشان سابقه دست داشتن در فساد اقتصادی داشته اند، برکنار شده و به شکلی عادلانه و بدون هیچ تعارف یا مصلحتدیدی محاکمه شوند. و شاید مهمتر از همه اینکه قانون به طور کامل و بدون هیچ چشم پوشی رعایت شده و هر قوه، وزارتخانه یا اداره ای تنها در زمینه اموری که به آن مربوط میشود، فعالیت کند. به این ترتیب شاید در طی تنها یکی دو سال، وضعیت کشور زیر و رو شود. اما آیا میتوان چنین امیدی داشت؟
آقاي روحاني ميگويد غير از مشكلات بيكاري و معيشتي مسائل ديگر هم معترضين مطرح ميكنند و اين همان مسائلي است كه آقاي روحاني در دور دوم كه كانديد شد و به مردم قول اجراي آنرا بمردم داد و بعد از انتخاب شدن تا معرفي كابينه كه چند ماه طول كشيد و در موقع معرفي كابينه از آن قولها خبر نبود و اين نشان ميدهد كه در پس پرده افرادی بوده اند كه به خواسته هاي مردم و قولهاي روحاني نخواسته اند وعده عمل بپوشانند
همه چیز را سربسته گفته و راهکارها و روشهایی که قبلا اتخاذ کرده اند و احتمالا این بار و همیشه اتخاذ میکنند را واضح بیان نکرده و البته جرات هم میخواد.
امریکا و نظایر ان الان به ویرانی کل ایران و کشته شدن همه مردم نیز راضی هستند به همین جهت هر اقدامی ولو اینکه مطمئن باشند به تغییر نظام هم به هیچ عنوان منجر نمیشود را حمایت و هدایت میکنند..
با سلام کاش رییس جمهور محترم جناب روحانی اینقدر دیپلماتیک حرف نمی زدن
کاش اقای رییس جمهور شفافتر مسایل را بیان می فرمودن
کاش اقای رییس جمهور فرا فکنی نمی کردن
کاش اقای رییس جمهور به شکاف طبقاتی بسیاری از مسولین واطرافیان انجناب با عامه مردم توجه می فرمودن
کاش جناب رییس جمهور حرف درمانی نمی فرمود.
اصل نظام مقدس جمهوری اسلامی را همین مردم با نثار خون خود وفرزندان وتحمل سختی ها حفظ کرده وهمچنان حفظ می کنند .
ولی مسولین محترم مشکلات زیاد است وخیلی از حقوق قانون اساسی مردم هنوز اجرا ورعایت نشده است
مگر بقیه چه میکنند و ایا میشود انتظاری غیر از این داشت.
خود شما چند بار نظراتی را پذیرفتید و یا بیان کردید که با ایدوئولوژی شما مخالف بوده... پس شعاری برخورد نکنید
البته اینها از نور خدا که از اول انقلاب مشهود بودند چیزی نمیفهمند. همین آقا در voa سقوط رژیم اسد رو کاملا قطعی پیش بینی کرده بود. چی شد پس؟ با کمترین امکانات نذاشتیم تو سوره غلطی بکنن اینجا که دیگه ایرانه.
اینقدر شما متوجه نیستی که اونجا داعش بود اینجا مردم ایران؟ یعنی میخواید مردم ایران را هم بکشید؟!
تا وضع تعامل بین مردم و دولت بیشتر نشده باید طی یک بیانیه از سوی رهبری خواستهای بحق مردم اعلام شود و به آن رسیدگی شود ! ضمنا یک حد معینی از ثروت برای هر خانواده با توجه به تعداد نفرات آن و در نظر گرفتن شرایط خاص مثل بیماران خاص و امثال آن مشخص گردد و طبق شرایط یکسان همه مردم تحت یک پروتکل مشخص از امکانات موجود بهره ببرند. طبق برخی محاسبات غیر رسمی در صورت پخش عادلانه ثروت برای هر شخص ایرانی حدود 3 ملیارد تومان ثروت موجود است که با این مبلغ همه زندگی عالی خواهند داشت ! یادمان باشد طبق آیات قرآن مالکیت از آن خداست و انباشت بیش از حد ثروت نزد برخی افراد در حقیقت طاقوت است . به نظر من اگر مردم ترس از درماندگی و فقر نداشته باشند واحساس خطر نکنند که در آینده وضعیت معیشت چه خواهد شد هرگز اقدام به مال اندوزی نخواهند کرد و اینچنین جامعه دچار آشوب نخواهد شد ! بیایید حتی اقلام عمومی را قیمت گذاری کنید و تصمیم بگیرید از فردا همه ایران یک شیوه بهتر را برای زندگی در پیش بگیرند... این واقعیت دارد که اگر همه با هم توبه کنیم خداوند نعمتها را به این سرزمین برخواهد گرداند و برای زندگی در ایران با این همه نعمت نیازی به دروغ و دزدی و سایر رفتارهای ناشایست نیست ... به خدا قسم بار کج به منزل نمی رسد و بهترین شیوه زندگی برای انسان همهن است که زرتشت گفته : پندار نیک گفتار نیک کردار نیک
دیدگاه خود را بنویسید
سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.