چرا حضور هشت ساله آلمان ها، گرهی از بحران آب زاینده رود باز نکرد؟
اکنون حوضه آبریز زاینده رود و به ویژه مناطق پایین دست آن، اسیر بحران آبی است که روز به روز تشدید میشود و مدیران اجرایی نیز از حل آن ناتوانند؛ بحرانی که تقریباً چهار استان بزرگ کشور را درگیر کرده و زندگی میلیونها انسان را به خطر انداخته است. در این میان یکی از نقدهای مهمی که به فرایند مدیریت بحران میتوان وارد کرد، بحث ناکارآمدی مدیران در بهره مندی از توانمندیهای خارجی برای حل بحران است.

به گزارش «تابناک»؛ تابستان گرم و خشک حوضه آبریز زاینده رود با هر سختی و مشقتی که بود، گذشت و امید بسیاری از شهروندان و مدیران اجرایی این بود که با آغاز فصل پاییز و بارشهای جدید از فشار بحران آب کاسته شود؛ انتظاری که آمار و ارقام موجود نشان میدهد چندان بجا نبود و قرار نیست در سال آبی جاری نیز اتفاق خارق العادهای رخ بدهد.
این وضعیت را میتوان با مرور اطلاعاتی که از شرایط کنونی سد زاینده رود به عنوان منبع اصلی تغذیه آب شرب، صنعت و کشاورزی پایین دست زاینده رود برداشت کرد که این روز و علی رغم بارشهای مناسب تا کنون تنها با ۱۰ درصد از ظرفیت موجود فعال است.
توضیح بیشتر اینکه سد زایندهرود با حجم مخزن یک میلیارد و ۲۵۰ میلیون مترمکعب در حال حاضر فقط ۱۳۵ میلیون مترمکعب ذخیره آبی دارد؛ به عبارتی حدود ۹۰ درصد از مخزن این سد خالی است.
هماکنون حدود ۱۰ درصد از مخزن سد زایندهرود، آب پشت این سد ذخیره شده و این وضعیت، نگرانیهایی را بابت تأمین آب دو استان اصفهان و یزد به وجود آورده است.
هنوز هیچ زمان مشخصی برای بازگشایی آب به سطح خشک زایندهرود اعلام نشده و با توجه به کسری قابل توجه آب در مخزن سد، امکان دارد امسال تصمیمات جدیدی برای بازگشایی آب تا نوروز گرفته شود، اما آنچه مشخص است تا اطلاع ثانوی بستر زایندهرود در اصفهان خشک خواهد ماند.
یکی از مسائل مهمی که در مورد مدیریت یکپارچه منابع آب زاینده رود در سالهای اخیر میتوان مورد اشاره قرار داد، ورود چندین ساله محققان آلمانی برای ارزیابی دقیق و علمی مشکلات این حوضه آبریز است؛ ورودی که اکنون نزدیک هشت سال از آن میگذرد و در طول همه این سالها شاهد تغییر شگرفی در فرایند مدیریت و کاهش تنشهای آبی زاینده رود نبودیم.
۲۶ آبان ۱۳۸۹ بود که رسانههای محلی استان اصفهان از تصمیم وزارت علوم آلمان برای مشارکت در پروژههای تحقیقاتی حوضه آبریز زاینده رود سخن گفتند و در همین راستا دکتر شهروز مهاجری، به عنوان یکی از ایرانیان مقیم آلمان ـ که متخصص مسائل آب و فاضلاب است ـ مسئولیت مدیریت پروژه آلمانیها را در اصفهان بر عهده گرفت؛ پروژهای که مدیریت یکپارچه رودخانه زاینده رود نام گرفت و اکنون هشت سال از آغاز فعالیتهای مطالعاتی و تحقیقاتی این مجموعه میگذرد؛ حضوری که در سال ۱۳۸۹ اعلام شد، وزارت علوم آلمان برای آن ۳ میلیون یورو هزینه خواهد کرد.
پرسش و نکته مهمی که در مورد کم و کیف عملکرد این مجموعه در ایران مطرح میشود، اینکه وزارت علوم آلمان با چه انگیزهای تصمیم به ورود به بحران آب زاینده رود گرفت و در این سالها نتایج مطالعاتی این مجموعه چه گرهای از مشکلات بی شمار زاینده رود برداشته است؟
یکی از متخصصان مسائل آب ایران که ترجیح داد، نامش در این گفت وگو محرمانه بماند، در این باره به «تابناک» گفت: من تقریباً در جریان فعالیت این مجموعه در حوضه آبریز زاینده رود هستم و پروژهای که به آن اشاره میکنید، در راستای برنامه عام المنفعه وزارت علوم آلمان ـ که به بحرانهای زیست محیطی مناطق مختلف جهان ورود میکند ـ آغاز شد.
وی افزود: آنچه در مورد ماحصل هشت سال حضور آلمانیها در این موضوع میتوان مورد اشاره قرار داد آن است، که همه هزینههای مربوط به مطالعات آنها توسط وزارت علوم آلمان صورت گرفت و مسئولان و مدیران اجرایی کشور چندان در این رابطه متحمل هزینه نشدند.
این متخصص ادامه داد: مطالعات این مجموعه در این هشت سال هرچند در بسیاری موارد دقیق و فنی است و اطلاعات و مستندات فراوانی را شامل میشود، دو ایراد اساسی دارد که نمیتوان به آن اشاره نکرد.
وی در همین رابطه افزود: نقد اول به اقدامات این مجموعه آلمانی، این است که آنها تقریباً با فرهنگ و ساختارهای اجتماعی ایران و به ویژه اصفهان آشنایی نداشتند و این در حالی است که برای حل ریشه بحران باید راه حلها از بطن جامعه و متناسب با ساختارهای موجود تهیه شود. نقد دوم به این مجموعه آن است که مطالعات آنها بیشتر بعد ابزاری و مهندسی دارد و در آن واقعیتهای انسانی و اجتماعی مورد تأکید نیست.
این متخصص یادآور شد: برای مثال این مجموعه تحقیقاتی در بخشی از مطالعات خود و به عنوان راهکار برای کشاورزی پایین دست زاینده رود، موضوع ایجاد بازار آب را برای کشاورزان با هدف صرفه جویی مطرح کردند و این در حالی است که اولاً هیچ کس به اندازه کشاورزان آن هم در چنین شرایطی قدر آب را نمیداند و دیگر آنکه الان اصلاً آبی برای کشاورزی نداریم که بخواهیم برای آن بازار آب ایجاد کنیم!
وی در ادامه سخنان خود افزود: با همه این موارد، موضوع مهمی که باید به آن اشاره کرد، این است که پروژه مدیریت یکپارچه زاینده رود توسط وزارت علوم آلمان و با هزینههای خودشان پیش رفت که از این بابت این رخداد ارزشمند است و نمیتوانیم انتقاد را به عملکرد آنها داشته باشیم.
این متخصص ادامه داد: من فکر میکنم بزرگترین نقدی که در این فرایند میتوان مطرح کرد به مدیران اجرایی کشور و به ویژه وزارت نیرو بازمیگردد.
وی افزود: وزارت نیرو در این شرایط به عنوان پیمانکار فعال شد و این در حالی است که خود وزارت نیرو و سیاست هایش، بخشی از دلیل بحران شکل گرفته است. از سویی نیز مدیران اجرایی و سیاسی کشور در این هشت سال عملاً نتوانستند از این فرصت پیش آمده برای هدایت و بهره مندی بهتر و کاربردیتر از حضور متخصصان آلمانی استفاده کنند و این فرصت پیش آمده را عملاً سوزاندند.
این پژوهشگر مسائل آب با تأکید بر اینکه تقریباً دستاورد مشخصی از مشارکت آلمانیها با ایران در مدیریت صحیح منابع آب زاینده رود در مقام عمل نمیبینیم، افزود: وقتی شما از نزدیک با برخی پژوهشگران مرتبط با این مجموعه سخن بگویید، متوجه میشوید که یا به صورت فنی و مهندسی به مواردی اشاره میکنند که در صحنه عمل چندان امکان اجرایی ندارد و یا اینکه به مسائلی اشاره میکنند که چندان پیچیدگی خاصی ندارد و از توان هر کارشناسی ارائه چنین تحلیلهایی برمیآید.
این پژوهشگر مسائل آب در پایان ضمن گلایه از مدیران اجرایی استان اصفهان به خاطر عدم بهره مندی از متخصصان و صاحب نظران برای مدیریت بحران پیش آمده در وصف کشاورزان شرق اصفهان گفت: من از نزدیک با کشاورزان شرق اصفهان دیدار داشته ام و با آنها زندگی کرده ام. آنها اکنون دیگر امیدی به مدیران استانی و کشور و حتی نمایندگان مجلس شورای اسلامی ندارند و عقیده دارند هیچ کس تصمیمی برای حل مشکل و مسائل پیش آمده آنها ندارد.
بنا بر موارد مورد اشاره، میتوان نتیجه گرفت که در رابطه با بحران آب زاینده رود و تنشی که این روزها به اوج رسیده و زندگی میلیونها شهروند را به ویژه در حوزه آب شرب با مشکل مواجه کرده است، جدا از موضوع کاهش بارشهای جوی، ضعف مدیریتی و ناتوانی در بهره مندی از توانمندیهای علمی جهانی نیز مشکل دیگری است که نیاز است به آن توجه کرد و در محاسبات مربوطه مد نظر قرار داد.
تابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
نظرات بینندگان
جواب بسيار ساده است , زمانيكه آب را صادر مى كنند از چرخه كشورمان خارج مى شود در نتيجه كمبود و يا نبود آب خواهيم داشت در ضمن دستكارى در چرخه طبيعت هر منطقه هم تأثير به سزايي دارد مثلا انتقال آب از يك استان به استان ديگر , افراد آلمانى كه معجزه نمى كنند ,
الآن همه میدانند یکی از علل کم آبی زاینده رود کارخانه جاتی است که آبخور زیادی دارند.
تو خودت حتما عرضه اداره مهد کوک را نداری ولی برای ایرانی ها نسخه نپیج
رابطه وزیر فعلی نیرو قبل از انتصاب به وزارت با این پروژه در آلمان چه بوده
تجربه میگه مشاور خارجی جواب نمیده. مشکل خشکی ایران هم راه حلش معلومه. انتقال صنایع به سواحل.
راه حل حفر تونل کوهرنگ 3 و بهشت آباد است مردم خوزستان هم باید به مناطق اطراف اصفهان کوچ داده شوند و در مناطق مخصوص زندگی کنند
دوستی که راه حل را حفر کوهرنگ 3 و بهشت آباد می دانی آن وقت مردم خوزستان چه باید بشوند هوای خوزستان با انتقال آب از کوهرنگ ریزگردش بیشتر می شود
ما در ترکمن صحرا هزاران هکتار زمین حاصلخیز اما خشک داریم هیچ کوهی بین این زمینهها با دریا وجود ندارد، اگر بناست آب شیرین شده و برای کشاورزی و صنعت مورد استفاده گردد، عاقلانه این است که به این دشت حاصلخیز ترکمن صحرا منتقل شود که هم به خزر نزدیک است هم هم نیاز به آن همه هزینه جهت عبور آب و لوله کشی از کوه ها نیاز ندارد، چرا باید کل ملت ایران اینهمه هزینه متحمل شود تا این آب به دور دستها و آنطرف کوههای زاگرس منتقل گردد؟!! آیا فقط به این دلیل که چند دوره پشت سرهم ریاست جمهوری از سمنان است؟!!! همان بلایی که رؤسای جمهور از رفسنجان و یزد بر سر اصفهان آوردند. این واقعا چه جور عدالتی است و چرا مسئولین و قوای مختلف سکوت میکنند
اتفاقا خیلی هم در جریان بوده
ارائه نتایج پروژه در نشست مدیریت یکپارچه نشان داد که هیچ نتایجی از این پروژه حاصل نشده است.
می دانید چرا حضور 8 ساله کارشناسان آلمانی گرهی از بحران آب زاینده رود باز نکرد؟
زیرا هدف از انجام این مطالعات حل بحران زاینده رود نبوده است.بلکه هدف غارت اطلاعات هواشناسی ، کشاورزی،صنعتی، اجتماعی و... حوضه مرکزی ایران یعنی اصفهان به عنوان نماینده کل کشور بوده است.طبق اطلاعات ارائه شده در نشست مدیریت یکپارچه رودخانه زاینده رود در 18 و 19 آذرماه امسال نه سه میلیون یورو بلکه 6 میلیون یورو هزینه انجام این طرح بوده است.6 میلیون ضرب در 13000هزار تومان قیمت امروز یورو می شود چیزی حدود 78 میلیارد تومان.
آیا به نظر شما غول اقتصادی و صنعتی جهان(آلمان) این هزینه را فقط بابت امور عام المنفعه کرده است.این پروژه دربسیاری از نقاط دنیا توسط وزارت محترم علوم و تحقیقات دولت فدرال آلمان در حال انجام است.
خیلی ساده لوح باید باشیم که این چنین فکر کنیم.به قول معروف اگر این پروژه برای زاینده رود آب نداشت برای کشور آلمان و البته یک سری از مدیران و مسئولین که دانسته و ندانسته این اطلاعات را جارو کرده نان داشت ..اگر خاوریها و بابک زنجانی ها و... با بردن اموال این مملکت خیانت کردند ،برخی با انعقاد این قرارداد آینده کشور و فرزندان این مرز و بوم را به باد فنا دادند.مگر نه اینکه گفته اند جنگ جهانی سوم بر سر آب است.الان این برادران آلمانی نه تنها اطلاعات ایران بلکه اطلاعات آینده دنیا را در دست دارند و در جنگ کسی پیروز است که اطلاعات بیشتری از قوای نظامی طرف مقابل داشته باشد و الان ما در مقابل اینها کاملا خلع سلاح شده ایم و آن روزها نزدیک است.
تازه الان می گویند قرارداد فاز سوم را ببندید تا نتایج آن را پیاده کنیم.مثل آنکه هنوز دست بردار نیستند و هنوز اطلاعاتی باقی مانده است که هنوز به دستشان نرسیده است.چون در فاز سوم قرار است روی مناطق دیگری کار کنند و طبعا مناطق جدید اطلاعات جدیدی در اختیارشان قرار خواهد داد.الله اعلم
سلام. در جهار محال باغات هلو بر روی تپه ها از کجا پیدا شد؟ با سهم ابه شرق اصفهان.
چرا مصوبه شورای عالی اب را مبنی بر کنترل برداشتها اجرا نمیکنند .؟ چرا حقابه تالاب گاو خونی را نمی دهند.؟ اگر اصفهان بد است چرا به استان خود بر نمیگردید.
در همین وضع بی ابی هر چه اب هست در چهر محال بر میدارند و باز طلبکارند .فولاد مبارکه الان از تصفیه فاضلاب مبارکه استفاده میکند.
کدام تونل را خود شما برای اب جهار محال زحمت کشیدید ایجاد کنید؟
توسعه باید همه جانبه باشه و برای همه جغرافیای کشور ،نمیشه همه صنایع مادر رو در مرکز سرمایه گذاری کرد تنها مزیت اصفهان میتوته گردشگری و جذب توریست باشه با این کارهاشون کل منطقه جنوب رو به بن بست رسوندن و خیلی جالبه طلبکار هم هستن!!!
دقیقا همین هست که می فرمائید،احسنت.
این پروژه به یک آژانس مسافرتی برای مدیران آب منطقه ای ،کشاورزی،استانداری،محیط زیست و... تبدیل شده است.
توصیه میکنم این گزارشات در اختیار عموم کارشناسان قرار گیرد تا معلوم شود چه ارزشی دارد ضمنا وزارت نیرو اعلام کند از قبل این مطالعات چند نفر ماه به خارج اعزام کرده و جه کسانی فرصت مطالعاتی مجانی گرفته اند
جه شباهتی بین آب و هوای ایران و شرایط اقلیمی منطق مرکزی کشور ما با آلمان وجود دارد که تجربه آنها بتواند در این حوزه به کار ما بیاید؟؟؟
تکیه بر تخصص و توانایی های داخلی، آنهم از نوع راست و درستش(بی قل و غش آن) تنها راهکار حل مشکلات است!
اگر وزارت نیرو در اختیار یزدیها ست و تصمیم گیری های راهبری در انحصار کرمانی ها باشد! نمی توان منفع ملی را از آنجا تامین کرد!!!
البته تصمیم در این مورد را به اصفهانی ها هم نبید سپرد. بلکه باید از مجموعه های بیطرف و نه آقای بیطرف بهره جست!!!
امیدوارم این گزارش در جهت توجیه انتقال اب نباشه چرا که اگر انتقال اب صورت بگیره همین وضعیت رو از اصفهان به خوزستان یا جای دیگه انتقال میدیم
دنبال آباد کردن اصفهان حتی به قیمت خراب کردن خوزستان!.آب کارون شریان حیاتی برای خوزستان بود.
دوستان عزیزی که کلا استانهای خودتون رو یه ایالت دیگه خارج از ایران میدونید و اصفهانیها رو پرتوقع خطاب میکنید
چند چیز رو باید یادآوری کنم بهتون
اول اینکه مردم اصفهان در تجمع صنایع در مرکز دخالتی نداشتن و بیشتر این مسایل به الزامات امنیتی بر میگرده چون اگر صنایع رو در مرزها تجمع بدید با اولین یورش دشمن مهاجم از بین میرن مثل پالایشگاه ابادان زمان جنگ
واینکه دوستان خوزستانی که الان یادشون رفته زمان جنگ سرزمینشون رو همین اصفهانیهای پرتوقع ! از دست دشمن پس گرفتن باید بیان و ببینن که شاهین شهر که محل اسکان خوزستانیهای جنگزده هست نه تنها جای بدی نیست بلکه یکی از بهترین شهرهای اطراف اصفهان هست و مردمش اکثرا در شرکت نفت و شرکتهای خوب دیگه مشغول به کار هستن....همین جور از روی جهل و نادانی سخن پراکنی کردن کاری نداره... اما بهتره کسایی که فقط حرف مفت میزنن بیان واقعیات رو ببینن
بالا دست زاینده رود زمانی باغی وجود نداشت اما الان نگاه کنید پر از ویلا و باغ شده همین باغات و ویلا ها آب رو قبل از جاری شدن مصرف میکنن چیزی به پایین نمی رسه جمعیت زیاد مرکز باعث کمبود آب شده
حق با شماست، تا برنامه ریزی های کلان اصلاح نشه این مشکل هم حل نخواهد شد
دیدگاه خود را بنویسید
سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.