نگاهی به پرونده قتلهای خونین خانواده خرمدین در گفتوگو با یک جامعه شناس
این خبر جامعه را دل شکسته کرد و نشان داد که تا چه اندازه پرخاشگر و خشونتگرا شدهایم/ نقش رسوبات فرهنگی در ماجرا پررنگ است/ راه خلاصی از این وضع تغییر میدان نیروست
قتل فرزند به دست پدر و مادر به خودی خود رویدادی شوکآور و غیرقابل تحمل است، چه رسد که بدانیم پای قتلی به شدت خشونت بار در میان است و از آن مهم تر، این نخستین قتلی نیست که این والدین مرتکب شده و تلاش داشتهاند آثار و نشانه هایش را به مانند قتلهای قبلی پنهان کنند!

به گزارش «تابناک»؛ از جمله اخباری که در این روزها به شدت جامعه ایرانی را متاثر کرده است، خبر جنایتی است که در غرب تهران به وقوع پیوسته است. قتل بابک خرمدین که با القابی مانند کارگردان و مدرس سینما شناخته میشده و حالا نامش در پروندهای به عنوان مقتولِ تکه تکه شده درج شده که در مقابل نام عاملان این جنایت، نام پدر و مادر وی درج شده است؛ پدر و مادری که حالا اعترافات تکان دهنده تری داشتهاند.
آن گونه که رئیس پلیس پایتخت میگوید، شب گذشته والدین مقتول به قتل داماد و دخترشان به همان شیوه فجیع معترف شدهاند؛ دو قتلی که اولی در سال ۹۰ رقم خورده و دلیلش را رهایی دخترشان از آزار و اذیت شوهر ۵۵ ساله اش ذکر کرده اند و بعدی هفت سال بعد، در سال ۹۷ رقم خورده و مشابه قتل پسرشان در روزهای اخیر بوده است؛ بیهوش کردن وی، کشتنش و در نهایت تکه تکه کردن جسد دختر ۴۹ ساله.

این چکیده رویدادی است که اگر بگوییم حکم سیلی سختی را به گوش جامعه ایرانی داشته، سخنی به اغراق نگفته ایم؛ رویدادی شوکه کننده که چه بخواهیم و چه از آن منزجر باشیم، در حافظه جمعی جامعه خواهند ماند و با یادآوری گاه و بیگاه آن، رنج خواهیم کشید و آزار خواهیم دید. اما چه شد که به اینجا رسیدیم؟ آیا این فاجعه با همه ابعاد دردناکش، تنها یک نمونه است یا میشود آن را در کنار فجایع دیگر قرار داد و از جمع زدن آنها به نتیجه بزرگتری رسید؟ برای یافتن پاسخ سوالاتی از این دست به سراغ یک جامعه شناس رفته و با او به گفتوگو نشستیم.
امان اله قرایی مقدم در این باره میگوید: در چرایی شکل گیری این ماجرا عوامل متعدد و مختلفی دخالت داشته، مثل کمبود امکان مادی که فرد [مقتول] بتواند خانهای اختیار کند، اما از دید من بیشتر سنت ها، عقاید و ارزشهایی که پدر و مادر این فرد به آنها معتقد بودهاند، در شکل گیری ماجرا نقش داشته است؛ اینکه نمیتوانستند از نظر فرهنگی و اعتقادی و بر اساس باورهای سنتی شان، رفتار فرزندشان را بپذیرند. البته اینکه حالا والدین به قتل داماد و دخترشان هم اعتراف کرده اند، ابعاد ماجرا را وسیعتر هم میکند و ممکن است نشان دهد که پدر و مادر جنون آدمکشی و مثله کردن داشته اند!
وی میافزاید: باید بدانیم که خشونت نه فطری است، نه نژادی، نه ارادی و نه ذاتی، بلکه پدیدهای کاملا اجتماعی و فرهنگی است؛ موضوعات اجتماعی مانند فقر و بیکاری را گفتیم، اما برای توضیح مسائل فرهنگی بایستی به نظریه ویلفردو پارتو (جامعه شناس سرشناس ایتالیایی) اشاره کنیم که فرهنگ جامعه را به رسوبات و مشتقات تقسیم میکند. رسوبات آن چیزهایی است که در خون ما از بدو تولد ته نشین میشود، مثل نام و نام خانوادگی، ایمان و اعتقادات و ... همان رسوباتی که احتمالا در نام گذاری این کارگردان هم منعکس شده است.
این استاد دانشگاه در ادامه میگوید: باید نکات مختلف را مدنظر قرار داد؛ مثل این نکته که پدر خانواده نظامی بوده، تجربه حضور در جنگ را داشته و احتمالا از روحیات خاصی برخوردار بوده یا حتی این نکته که احتمال دارد فرزندان رفتار و روابط نادرستی داشته اند که باب میل و سلیقه پدر و مادر نبوده و با هنجارها و باورهای آنها همخوانی نداشته است و یا حتی این که چه بسا پدر و مادر خودشان را هم مقصر میدانسته اند که فرزندان با چهل و چند سال سن در خانه ایشان هستند و به کارهایی روی آورده اند که مورد قبول ایشان نیست.

قرایی مقدم میافزاید: مثلا میشود به این نکته اشاره کرد که از دید جامعه شناسی، اعتقادات و باورها در افرادی که به هنر روی میآورند و به اصطلاح هنرمند هستند کمرنگتر است؛ شاید به این دلیل که این افراد یک گام جلوتر حرکت میکنند یا یک گام جلوتر از جامعه را میبینند. البته این را در دیگر نقاط جهان هم در این طیف افراد میشود دید و مختص به جامعه ایرانی نیست.
اما آیا یادآوری این مسائل از زجر آور بودن این ماجرا برای افکار عمومی میکاهد؟ عضو انجمن جامعه شناسی ایران در این باره میگوید: اگر جامعه را استخر بزرگی در نظر بگیرید، وقتی سنگی در آن میاندازید، آن نقطهای که سنگ میافتد، کانون نام دارد و هرچه سنگ بزرگتر باشد، کانون بزرگتر میشود، موجهای بزرگتری میسازد و در جلب مستمعان و بینندگان تاثیر میگذارد. این خبر جامعه را آزرده و دل شکسته کرد و نشان داد تا چه اندازه جامعه ما پرخاشگر شده است.
وی در ادامه میگوید: برای تشریح این وضعیت بایستی سراغ تئوری چرخش در خشونت برویم؛ اینکه از خشونت، خشونت زاده میشود. این نظر من است. چون جامعه ما خشونت گراست، به اینجا رسیده ایم، چون از خشونت، خشونت زاده میشود. برگردیم به آن استخری که مثال زدیم؛ امواجی که با سقوط سنگ در آن تولید میشود، پریودیک هستند و مرتب تکرار و بزرگتر میشوند تا جایی که هر جایی از جامعه را نگاه کنیم، خشونت را در آنجا میشود دید. البته این عوامل متعددی دارد از جمله گرانی، فقر و... که سوای آثار مستقیم شان، توان تحمل افراد را هم تحت تاثیر قرار میدهند و کم میکنند.
این جامعه شناس میافزاید: در این مورد، عوامل خشونت زا از نقاط مختلف به این خانواده رسیده و چون پدر و مادر نتوانسته اند آن را از زندگی شان بیرون کنند (مثلا بچهها خانه دیگری بگیرند و بروند)، در نتیجه کاسه صبرشان لبریز شده و این رویداد را رقم زده اند. شاید پدر و مادر احساس کرده اند که گوشه قرار گرفته اند و هیچ چارهای ندارند. این گونه شده که کمر به قتل پسر، دختر و داماد بسته اند.
او در ادامه در پاسخ به این که ریشه این خشونت از کجاست، میگوید: بر اساس نظریه خانم مارگارت مید (انسان شناس نامدار آمریکایی) خشونت و پرخاشگری از نحوه شیر دادن مادر و شست و شوی بچه شروع میشود تا موارد دیگر. مثلا اینکه بچه را قنداق میکنند، خشونت است. یا اینکه بچه را برای مدت محدود شیر میدهند. هرجا برعکس اینها عمل میشود، مردمان صلح طلبتر هستند. مثلا جایی که برای شستن بچه آواز میخوانند، فرهنگ جامعه خشونت بار نیست.

قرایی مقدم میافزاید: حالا به جامعه خودمان نگاه کنید و ببینید در کجا شادی میبینید؟ در رادیو و تلویزیون؟ در صحبت ها؟ در اخبار؟ خودتان قضاوت کنید که هر روز در اخبار چه میبینید؟ میگردند و هر جا خشونت است، در اخبار نشان میدهند، در حالی که هرگز نشان نمیدهند در جایی مثلا رقص و شادی است. این همان چیزی است که به درون جامعه میآید و بر اساس تئوری چرخش خشونت، در جامعه میچرخد.
اما چه کنیم از دست این خشونت در امان بمانیم؟ این استاد دانشگاه میگوید: نمیتوانید؛ من علمی صحبت میکنم و شعار نمیدهم. کورت لوین، روانشناس سرشناس آلمانی، نظریه فضای زندگی یا فضای حیاتی را مطرح میکند که بر اساس آن، هر جایی که هستیم، در یک میدان قرار داریم و تحت تاثیر دو دسته نیرو هستیم. یک دسته نیرو توسط اطرافیان به ما وارد میشود (از نور برق گرفته تا برخورد همکار و رئیس و...) و یک دسته دیگر که نیروهای درونی (مثل خواست قلبی) هستند. اینکه ما مثلا در محیط کاری نمیرقصیم، بابت غلبه نیروهای بیرونی به نیروهای درونی است که بازدارنده هستند و بر آنها میچربد.
حال اگر میدان زندگی مان عوض شود، میدان نیرو فرق میکند. مثلا وقتی به خانه میروید، ممکن است اگر دلتان خواست، برقصید! درست مثل فیزیک نیوتنی که در آن برایند نیروهای میدان موجب میشود که مثلا سیارهها در فاصله معینی از هم بمانند و سقوط نکنند یا دور نشوند. در جامعه هم اگر این تعادل به هم بخورد، موجب میشود که مثلا گرانی و فقر ـ که عامل خشونت و پرخاشگری میشوند ـ بر نیروهای بازدارنده مثل پلیس، زندان و... برتری پیدا کنند و قتل رقم بخورد.
عضو انجمن جامعه شناسی ایران میگوید: الان فضای حیاتی ایران خشونت زاست و اگر میخواهیم از آن خلاص شویم باید میدان نیرو را تغییر دهیم. تا این فضای زندگی تغییر نکند، خشونت ادامه خواهد یافت؛ تا زمانی که طلاق کم شود، ازدواج سامان بگیرد، بیکاری رفع شود، خانواده سالم شود، مردم شاد شوند و امید به آیند داشته باشند و... نه اینکه بگویند "بچه بیاورید" و مردم بگویند که چگونه سیرشان کنیم و آینده شان چه خواهد شد؟ باید ببینیم آیا میتوانیم میدان نیرو را تغییر دهیم؟ تنها در این صورت است که میتوانیم خشونت و پرخاش را پایان دهیم.
وی در پایان میگوید: به عنوان مثال میشود در این ماجرا پرسید که آیا اگر پسر این خانواده یا دخترشان خانه میداشت، این اتفاقات رخ میداد؟ این همان چیزی است که نشان میدهد میدان نیرو چیست و منظور از تاثیر تغییر آن در جامعه چیست.
تابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
نظرات بینندگان
به تو چه ربطی داره
23:21
تعداد اندک شمار متاسفانه.
کاش همه چیزمنو آمریکایی بشه و فقط نقاط منفی نباشه
متاسفانه کوتاهی پلیس کاملاً واضح است. چطور بعد از 10سال از قتل اول متوجه نشدند تا جنایات بعدی اتفاق افتاد
از ظاهر آدمها نمیشه قضاوت کرد چی بودن و چی هستند.
مگه به ظاهر این زن به اصطلاح مادر میاد که قاتل بچه هایی که خودش بدنیا آورده باشه
حرف حق
بعد چهل سال توصیه به فرهنگ ناب
بی شک، وقتی یک پدر و مادر اینقدر سنگ دل که به راحتی فرزندان خود رامثله می کنند و به گفته خودشان اینقدر به مسایل فرهنگی هم اهمیت می دادند و اینکه ادعا شده که بابک دختران را به خونه میاورده، احتمال می رود افراد بیشتری را به قتل رسانده اند، چه معلوم شاید حود مرحوم بابک هم در این قتل ها نقش داشته، از انجاییکه همکاران خود بابک هم اذعان داشته اند اصلا اهل خنده و شوخی و نبوده و فرد گوشه گیری بوده
حرف شما استاد محترم متین اما لطفا از همه ی کارشناسان و اساتید و نخبگان کشور درخواست می شود جامعه ی ایران را دریابید حتی در نظر دادن هم خشونت داریم در خانواده چه خبر است ؟ جامعه خبر از خانواده می دهد.این که در بالا بیان شده با این جمله شما که به احتمال زیاد این دو قاتل جنون ادم کشی و مثله کردن دارن و اصلا ربطی به ارزش ها و عقاید ندارد چرا که این ارزش ها و عقاید را همه پدر مادرهای ایرانی دارن چه با شدت باشه چه در ضعف که در هر دوحالت این دوقاتل اصلا جزو جامعه پدر مادر ایرانی نه تنها بلکه حتی در دنیا نیستد فقط دوقاتل مجنون که تفکر جنون ادم کشی و مثله کردن دارن و مطمننا حتما در گذشته ی قاتلین به طور حرفه ای بررسی شود قتل های دیگری انجام دادند و مثله کردند که ما از ان ها خبر نداریم .بهتر است هیجانات خود را کنترل کنیم هر چند سخت است زیرا این دو نفر همه جامعه ایران را هدف قرار داده و ان علامت پیروزی را جلوی دوربین به همه ما نشان داده است و هدفش کشتن همه ی ارزش ها و احساسات و عقاید ملت ایران بود.برای همین بهتر است هیجانات خود را کنترل کنیم و به طور دقیق بررسی شود و به اشد مجازلت برسد .اما مسئله کیفری ان که همه ما مردم ایران می دانیم که اشد مجازاتی در کار نیست و طبق قانون ایران و دینمان پدری متاسفانه اگر این عمل سنگینی را مرتکب شده مجازاتش در حد چند سال زندانی ست اما روی سخن من این است که حقوق دانان اسلامی و عالمان دین فکر نمی کنید که این حرف خدا حق الله ست و ان پدر هم با فرزندش می شود حق خودشان که باز هیچ کدام به ما مردم ایران مربوط نمی شود اما مقتول کارگردان کشورمان و همه فرزندان این سرزمین عضوی از این جامعه هستند و وجودشان برای این جامعه دارای ارزش و سرمایه است و هر کس حتی پدر حق ندارد با حق خدایی خود جامعه ای را بکشد یعنی بحث حق الناس است این کارگردان کشور و همه فرزندان این جامعه حق الناس هستند بر تک تک پدر های ایرانی که فکر می کنند با این حق خدا می توانند ظلم کنند و حق االناس به گردنشان می باشد. زیرا هیچ یک از مردم ایران نمی پذیرند یک پدر این عمل را انجام دهد در بدترین حالت هم حق ندارند شاید رب العالمین عذر پدر مادرها را بپذیرد حق خود خداست و می بخشد اما مردم نمی بخشند یعنی ما نمی بخشیم و حق اکثریت مردم ایران بر گردن هچنین پدرهای ست که خود را صاحب حق می دانند .ممنون
چرا مردم اینقدر از این ماجرا به وحشت و یاس و افسردگی رسیدن. ما عادت نداریم قتل فرزند ان رو توسط مادر و پدر ببینیم، حالمون بد میشه. نگاهی بندازین به اخبار داخلی آمریکا تاببینید روزی صدها فتل و تجاوز جنسی، غرق کردن بچه ها تو آب رود خونه و صدها خبر ترساک دیگه روزانه به چشم و گوش مردم میرسه. چون عادت دارن به اینجور خبرها، ککشونم نمیگزه. بعد هم ایرانی ها منتظرن که هر خبر ناخوش آیندی رو سیاسی و افتصادی و اجتماع کنن و بدحال تر و بدحال تربشن.
وقتی در جریان گران شدن بنزین صدها ایرانی کشته میشوند و هیچکدام از مسیولین حتی یک عذر خواهی کوچکاز مردم نمیکنند خوب جامعه ملتهب میشود و .......
من همون ۰۸ هستم
بله از چهره های گرفته و ابروهای در هم کشیده امثال شما کاملا میزان رافت و مهربانی قابل مشاهده است
داداش کم خالی ببند.یعنی یک سوسک تو خونه ات میاد میشینی منطقی بهش میگی لطفا از خونه برو بیرون
جنگ که تمام شد، شهید حاجی ها، سلیمانی ها و.... نتیجه اش بود و .....
جامعه شناستون بهتره راجع به این صحبت کنه که چرا امروز بیشترین ارج به کسی نهاده میشه که بگه ما از همه بدتریم
چرا اگر اخبار هولناک از اتریش و آلمان و کانادا راجع به همین نوع رفتارهای سبعانه منتشر میشه کسی همه مردم اونجا رو محاکمه نمیکنه
چرا ما اینقدر متناقضیم؟
به نظرم سوای ارتکاب جنایت توسط پدر و مادر که بایستی در ابن مورد روانکاوی و ریشه یابی قرار گیرد .نقش پلیس را هم نادیده نگیریم .بر طبق روایتی که نیروی انتظامی از مجرمین این جنایات نقل میکند اینکه انان به پلیس مراجعه کرده و از ناپدید شدن دامادشان میگویند و بعد از چندروز پیدا شدن وی را اعلام میکنند .در اینجا وظیفه پلیس راستی ازمایی ماجرا است که مطمئن شوند که کاسه ای زیر نیم کاسه نیست.وبا پی گیری این ماجرا از ارتکاب قتل های بعدی میتوانست جلو گیری کند.
باز مسیری برای اظهار نظرهای ما مردم از بیخ و بن کار شناس (کارشناس در تمامی امور) باز شده. خیلی از کسانی هم که در این زمینه ها شروع به دادن نظرات کارشناسی میکنن و قضاوتهای ریز و درشت میکنن شاید 5 درص هم از واقعیت ماجراها نمیدونن.
استاد محترم بفرمایید تو کشورهاییکه دائم رقص و آواز هست یعنی قتل و مثله و ... اتفاق نمیفته ؟؟؟!!!!
بعدشم یعنی در سراسر جهان اونهاییکه میرن جنگ بعدش شدن قاتل ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟!!!!!!
عزیزم کی تو رو استاد کرده ؟؟؟!!!
چه استاد بیسواد و یک سو نگریه
تحلیل کاملا نادرست و غلطططط
همه علتها رو میخاد سیاسی و اقتصادی کنه
پس هابیل وقتی توسط قابیل کشته شد ، لابد ناشی از علل مطرح شده تو سط جناب استاد بوده ؟؟؟!!!
اتفاق ناخواسته با قتل این پدرومادر ایرانی فرق میکنه شاید توجامعه اتفاقی پدری دراثرعصبانیت ناخواسته بایه ضربه ای یا چیزی فرزندش را بکشه فرق داره بااینا که قشنگ برنامه ریزی کامل برای کشتن داشتن وبازم نمیتونیم درموردشون قضاوت کنیم قاضی اصلی همان داوریکتاست
دیدگاه خود را بنویسید
سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.