بهترین روش برای انتقال یارانه کالاهای اساسی به انتهای زنجیره؛ کالابرگ یا یارانه نقدی؟
در حالی که تجربه چهار دهه اعطای یارانه مستقیم به مردم نشان میدهد از لحاظ کاهش ضریب جینی و همچنین تحقق رفاه بیشتر برای مردم، مدل یارانه نقدی به مراتب بهتر از مدل کوپنی و یارانهای آن است، گروهی نیز بر این باورند، ارزش یارانه نقدی در برابر تورم حاصل از خلق پول بیضابطه بانکها، کاهش مییابد.

به گزارش تابناک اقتصادی؛ کوپن یا یارانه نقدی، مسالهای است که امروز اقتصاد ایران با آن مواجه است. پس از حذف ارز ترجیحی و تصمیم دولت بر انتقال یارانه کالاهای اساسی به انتهای زنجیره، دو رویکرد در تخصیص یارانه مستقیم به مردم وجود داشت؛ گروهی معتقد بودند، باید برای تضمین خرید کالاهای اساسی توسط مردم و تضمین خرید کالاهای اساسی پس از حذف ارز ترجیحی، کوپن یا کالابرگ تعلق گیرد و گروهی دیگر مساله سهمینهبندی و اخذ قدرت انتخاب برای خرید کالاهای اساسی را دلیل خود جهت پرداخت یارانه نقدی عنوان میکردند.
اما به راستی کدام راهکار صحیح است؟ اقتصاد امروز کشور با کدام مدل همخوانی بیشتری دارد و در کدام مدل، عزت مردم حفظ خواهد شد؟
این نکته که مردم باید حتما به خرید کالاهای اساسی مدنظر در سبد تعریف شده از طرف دولت، اقدام کنند، بیشتر از اینکه مشکل را حل کند، به مشکلات موجود در زنجیره توزیع و طرف تقاضا آسیب وارد میکند. بسیاری از مردم روستا در حال حاضر، مرغ محلی دارند یا از طریق تخممرغ محلی یا نانی که خود گندم آن را میکارند، ارتزاق میکنند؛ بنابراین در اولین مشکل موجود در سازوکار کالابرگ یا همان کوپن، علاوه بر گرفتن قدرت انتخاب کالاهای اساسی از مردم، مصرف بسیاری از خانوار روستایی نیز کانالیزه شده و به اقتصاد روستا و کشاورزی نیز ضربه جدی وارد میشود. از طرف دیگر با وجود وضعیت بسیار سخت تامین و توزیع کالاهای اساسی به دلیل وقوع جنگ روسیه و اوکراین و هشدارهای مربوط به وقوع قحطی، هر نوع مازاد کالایی به راحتی امکان صادرات وجود خواهد داشت.
به طور مثال مازاد تخممرغ ایران طی هفتههای اخیر، با پایین آوردن تعرفههای صادراتی و همچنین تعریف تعرفههای جدید ترجیحی در کشور مقصد، موجب شد، تنها پس از مدت کوتاهی از در پیش گرفتن این سیاست تعرفهای، حالا شاهد صادرات تخممرغ به افغانستان نیز باشیم و تنها طی یک هفته ۸۰۰ تن تخممرغ به افغانستان صادر شود و پس از این نیز با اعمال سیاستهای جدید تعرفه ترجیحی با کشورهای همسایه، صادرات مازاد تولیدات کشاورزی بسیار افزایش یابد.
نکته بسیار مهم در میان این که ما در خرداد ۱۴۰۰ واردکننده تخممرغ بودیم، ولی با اصلاح یارانه کالاهای اساسی و حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی و در ازای آن پرداخت یارانه نقدی به مردم، به صادرکننده تخممرغ تبدیل شدیم.
نکته بسیار مهم دیگر تجربه چهار دهه اعطای یارانه مستقیم به مردم است که از لحاظ کاهش ضریب جینی و همچنین تحقق رفاه بیشتر برای مردم، مدل یارانه نقدی به مراتب بهتر از مدل کوپنی و یارانهای آن است.
در مجلس نیز بحث مربوط به تعریف سازوکار کالابرگ از سر دغدغه درست به راه حل غلطی به نام کالابرگ رسیده است. مساله این است که ارزش یارانه نقدی در برابر تورم حاصل از خلق پول بیضابطه بانکها، کاهش مییابد؛ پس برای یارانه مستقیم به مردم، بهتر است که از جنس خود کالا و از طریق سازوکار کوپن الکترونیک به مردم بدهیم.
این استدلال در حوزه انرژی استدلال درستی است؛ اما در حوزه کالاهای اساسی به دلیل ناهمگن بودن کالاها، قطع به یقین با توجه به تجربههای پیشین، موجب کاهش شدید کیفیت کالاهای در دسترس مردم از طریق کالابرگ خواهد شد؛ بنابراین، راهکار متناظر صحیح در این زمینه این است که تداوم پرداخت یارانه نقدی به جای کالابرگ الکترونیکی و افزایش سالانه این مبلغ جهت رفع نگرانی معادل قیمتی یک سبد مشخص کالایی در بازار آزاد است. با این راهکار، نه تنها سازوکار فشل جدیدی به دولت و مردم تحمیل نمیشود، بلکه مردم نیز از این اصلاح اقتصادی قطعا ذینفع خواهند شد.
در همین زمینه نمایندگان مجلس، کارشناسان اقتصادی و اعضای اتاق بازرگانی نیز نسبت به سازوکار کالابرگ و تکرار تجربه ناخوشایند کوپن هشدار داده بودند.
محمدرضا انصاری، عضو اتاق بازرگانی ایران در خصوص اعطای کالابرگ الکترونیک به تابناک اقتصادی گفت: در حال حاضر زیرساخت های اعطای کالابرگ در کشور وجود ندارد. اگر دولت به تعهداتش عمل کند، بهتر است که یارانه نقدی در اختیار خانوارها قرار بگیرد. ما تجربه ی فساد در کالابرگ یا همان کوپن را در کشورمان داشته ایم. به همین دلیل، بهتر است یارانه به صورت نقدی در اختیار خانوارها قرار بگیرد تا در مورد هزینه کردن آن آزادی عمل داشته باشند. بهترین مسیر اعطای یارانه به مصرف کنندگان پرداخت نقدی است.
آرش علوی، عضو اتاق بازرگانی تهران نیز نسبت به کالابرگ ایرادات جدی مطرح کرده است و آن را در شرایط فعلی به هیچ وجه درست نمیداند. با سازوکار کالابرگ، خانوادههایی که تحت فشار باشند از فروش کالابرگ، بیمی نخواهند داشت؛ بنابراین، احتمال به وجود آمدن بازار سیاه وجود خواهد داشت. اصل این روش ایراداتی دارد. باید یارانه مستقیم به قشرهای مختلف پرداخت شود و به مردم این آزادی را بدهیم که هر طور صلاح میدانند، یارانهی دریافتی را صرف کنند. پرداخت یارانه نقدی مناسبتر از روش کالابرگ است.
تابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
نظرات بینندگان
اگه دولت ادم باشه بایدیارانه رانقدی بده نه اینکه کوپن بده بریم ازفوشگاه مثل وسایل ۱۰۰تومنی به مابدن ۲۰۰ امانقدی میدونیم به کجاخرج کنیم الان میخوان بازروش خمینی برن کوپن بدن
با سلام درکل یارانه بدید بهتره نمیخواهیم کالا برگ با این گرونی که هست بدرد نمیخوره
هر کسی فکر خویشه، کوسه به فکر ریشه.
یارانه نقدی بدهید به مردم نود درصد مردم یارانه نقدی به کارشو ن است مثل من بیکارم پول نقد بهتر بکار میاد تا چهار قلم کالا که بدرد قشر ضعیف جامعه نمیخورد
مرد باشید نظام بانکی رو جراحیش کنید.
نقدی بهتر چون هر کاری بخواهی میتوانی انجام دهی
کالا برگ برای مواقعی می باشد که
عرضه کالا با محدودیت همراه باشد .
ضمنا و اگر موجود باشد و منحصرا
با کالا برگ بشود تامین نمود کسانی را که در دهک دهم هستند و کالا برگ داده نمیشود چگونه وبه چه قیمتی میتوانند تهیه نمایند ..
و این خود باعث نمی شود که دهک دهمی ها همه ی این کالاها را
خریداری و احتکار نمایند و یک زنجیره فساد میانخودشان شکلگیرد .
دمت گرم.اما اینها هیچ وقت از عهده این کار بر تمی یان .دلار هر سال گرونتر از سال قبله و شاید یه روز شاهد دلار 200 هزار تومانی باشیم
برخی ها ادعا می کنند که یارانه نقدی باعث افزایش نقدینگی و تورم می شود
اما باید به عرض این افراد رساند که اینکار مشروط به این است که آیا یارانه نقدی که داده می شود مبتنی بر گردش نقدینی است و یا مبتنی بر خلق پول است
مسلما اگر بر اساس گردش نقدینگی باشد هیچ تورمی را به جامعه تحمیل نمی کند
و تورم هنگامی اتفاق می افتد که یارانه نقدی بی حساب و کتاب باشد و منابع آن از روش بی سوادی و چانه زنی تامین شود نه از طریق فرمول های اقتصادی و مالیات حاصل از سود
شفافیت حقوق ها چی شد آقایان که کلی هزینه کردند و برای آن سامانه ایجاد کردند کجا هستند بیایند و پاسخ دهند
فقط دوست دارید پشت سر هم سامانه درست کنید؟ آیا معتاد به اینکار شده اید؟
مشکل دولت ها این است که کارهای اصلی خودشان را رها کرده اند و به حوزه خصوصی مردم وارد و برای آنها تصمیم می گیرند
یک خانواده خودش بهتر نیاز خودش را تشخیص می دهد تا اینکه دولت بخواهد برای خورد و خوراکش و ... تصمیم بگیرد و دم و دستگاه اضافه ایجاد کند
مشخصا برخی از مسئولین در کنار تعیین تکلیف ها برای مردم ظاهراْ صاحب رانت و امتیازیاتی می شوند که اصرار دارند با ورود به حوزه تعین تکلیف ها برای مردم از این رانت ها و امتیازها به نفع خودشان بهره ببرند رانت ها ممکن است از جنس مالی باشد و یا پست و مقام و اعمال نفوذ باشد
یقین بدانید که در همین توزیع کالاهای کوپنی همان موضوعاتی که در آرد و نان و ماکارانی و روغن بوجود می آید در اینجا هم خواهد آمد
وقتی صداقت و درستکاری نباشد تفاوتی ندارد شما هر اقدامی انجام دهید انتهای آن به یک موضوع مشکوکی ختم خواهد شد
کالابرگ بدردمردم نمیخوره فقط یه عدهکه اوضاع مالیشان خوبه باکالابرگ موافقن اونم چون به نفعشونه والابالای۸۰درصدمردم باکالابرگ مخالفن چراکسی که ازحال گرسنگان ونیازمندان خبرنداره الکی نظربیخودمیده میگه کالابرگ.،مردم نیازمندباهمین یارانه قسمتی ازچاله چوله هاشونومثل قبوض وغیره روپرداخت میکنن،.
از اواخر سال ۹۶ و اوایل ۹۷ تا الان بازار روی خوشی به مردم نشان نداده است واقعا چه اتفاقی در کشور باعث شد که در این ۳ و الی ۴ سال بازار بدترین دوران خودش را در طول ۴۰ سال بعد از انقلاب تجربه کرد
همهی دولتهای قبلی دورهی اول را تقریباً به خیر گذراندند و دورهی دوم دچار مشکلات شدند، ولی دولت آقای رئیسی از همان دورهی اول به مشکل برخورد کرد و اکنون نارضایتی مردم مشهود است.
کوپن جدید رو میتونن جوری بزنن که قابل فروش نباشه مثلا با کد ملی
اره اتفاقا اروپا الان کوپنی شده
همه ی یارانه ها باید قطع شود کل قیمتها با قیمت جهانی یکی شود به افراد بیکارکار باشرایط عالی داده شود کارگران وکارکنان باید حقوق مساوی با حقوق قانون کارجهانی داده شود واز معلولان سالمندان زنان وکودکان بی سرپرست نهادهای دولتی حمایت کنند ولا غیر پرداخت یارانه ی این مدلی چه نقدی چه کالا برگی تنبل پروری ایجاد تبعيض وبه باد دادن منابع کشور است ونتیجه اش ورشکستگی وعقب مانده گی برای همه است
حذف کلیه رانتها
پرداخت یارانه حذف شده به کلیه ایرانیان
افزایش ماهانه آن متناسب با تورم
کنترل نقدینگی و تورم
تعامل با دنیا و حذف تحریم خارجی
استفاده از ظرفیت های داخلی و حذف تحریم های داخلی
بنظرم مرکل یا یکی از مسوولین چین و ژاپن را بایرید بکنید نخست وزیر یه حقوق بدید درست بشه
سلام
باتوجه به اینکه هشت سال دولت یازده و دوازده یارانه هیچ تغییری نکرد اما تورم و رشد نقدینگی از همه دولت های قبل از خودش بالاتر بود و اینکه در زمان آقایان خاتمی و رفسنجانی هم تورم در مسیرش پیش رفت، نتیجه منطقی اینه که یارانه نقدی ربطی به تورم نداره و نباید حذف بشه.
دیدگاه خود را بنویسید
سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.