مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی گزارش داد؛
پیشتازی کشاورزی ایران در حوزه مصرف آب در جهان/ شاخص بهره وری آب ایران، یازده برابر کمتر از کشورهای توسعه یافته است
مصرف بی رویه آب در بخشهای مختلف در ایران در کنار پدیده تغییر اقلیم و خشکسالی سبب شده تا شرایط کشور در حوزه منابع آب با اشکالات جدی رو به رو شود؛ وضعیتی که به تازگی و در قالب یک پژوهش جامع در مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی، ابعاد نگران کنندهای از آن آشکار شده است.

به گزارش «تابناک»؛ بسیاری از کارشناسان و متخصصان عقیده دارند با مدیریت صحیح و عادلانه منابع آب موجود، علاوه بر اینکه امکان کاهش پیامدهای خسارت بار چالشهایی مانند تغییر اقلیم و خشکسالی وجود دارد، همچنین میتوان از طریق این اقدام مسیرهایی تازه برای افزایش تولیدات بخش کشاورزی و صنعتی فراهم کرد.
این واقعیت در حالی است که بررسیهای دقیق درباره منابع و مصارف آب ایران نشان میدهد، وضعیت کشور در بسیاری از شاخصهای مرتبط با بهرهوری آب بحرانی است و لازم است در این خصوص اقدامات مدیریتی و کنترلی جدیتری اجرایی شود.
در همین رابطه، مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی به تازگی در گزارشی با عنوان «مفهومسازی کلنگر بحران آب با استفاده از پویاییشناسی سیستم ها»، به موضوع شاخص بهره وری آب در کشور پرداخته و ضمن تاکید بر پایین بودن این شاخص در کشور به ضرورتهای اصلاح آن پرداخته است.
در مقدمه این گزارش اشاره شده که بر خلاف تصور غالب، بحران آب ایران تنها ناشی از تغییرات اقلیمی نیست و سهم عوامل انسانی از جمله توسعه مصارف آب بر، وضعیت اقتصادی و معیشتی وابسته به آب، وضعیت صادرات – واردات، سطح زیر کشت، رشد جمعیت، امنیت غذایی در مشکل آبی کنونی کشور نسبت به عوامل طبیعی به مراتب بیشتر است.
این یعنی در هم تنیدگی عوامل و متغیرهای مختلف اقتصادی و اجتماعی، سبب شده هر یک از آنها مستقیم و در وضعیتی کاملاً پویا بر بحران آب و خشکسالی کشور اثرگذار باشند.
کاهش ۲۹ درصدی آب تجدیدپذیر ایران با وجود کاهش ۱۲ درصدی بارشها
بر اساس گزارش مرکز پژوهشها، مقدار آب تجدیدپذیر کشور در دوره ده ساله ۱۳۸۵ تا ۱۳۹۵ نسبت به دوره بلند مدت پیش از سال ۱۳۸۵ با کاهش معنادار ۲۹ درصدی (معادل ۳۶ میلیارد متر مکعب در سال) رو به رو بوده است، در حالی که در این بازه زمانی، میزان بارندگیها تنها ۱۲ درصد کاهش یافته بود.
همچنین از این کاهش ۳۶ میلیارد مترمکعبی، سهم هر یک از حوضههای آبریز درجه یک خلیج فارس و دریای عمان، فلات مرکزی، دریای خزر، دریاچه ارومیه، قره قوم و مرزی شرق به ترتیب ۶۰، ۱۹، ۹، ۵، ۴ و ۳ بوده است.
در ادامه این گزارش به شاخصهای مهم منابع آب مانند شاخص وابستگی کشاورزی به منابع آب زیرزمینی، شاخص بهرهوری آب، شاخص سرانه آب تجدیدپذیر، شاخص نسبت آب مصرفی به پتانسیل منابع آب اشاره شده و ضمن مرور کلی بر جزئیات مصرفی آب در این خصوص تلاش شده تا الگویی مشخص و جامع برای حل بحران آب ایران ارائه شود.
مصرف بی رویه آب در بخش کشاورزی سبب خواهد شد تا با افزایش شاخص تهدیدپذیری کشاورزی و به تبع آن امنیت غذایی از نوسانات از منابع آب زیرزمینی بیشتر میشود.
در واقع کسری مخازن دشتهای کشور و شور شدن آنها و مهاجرت مردم ساکن این نواحی و ایجاد توزیع جمعیتی نامتوازن از مواردی است که ارتباط این شاخص را با امنیت آبی و امنیت اجتماعی نیز روشن میسازد.
وابستگی دو برابری کشاورزی ایران به آب زیرزمینی نسبت به اروپا
جالب اینکه مقایسه شاخص وابستگی کشاورزی به منابع آب زیرزمینی در کشورهای مختلف نشان میدهد مقدار این شاخص به طور معناداری در ایران بیشتر از سایر مناطق جهان است.
به عنوان مشخص در حالی که شاخص وابستگی کشاورزی به منابع آب زیرزمینی در قارههای آسیا، اروپا، اقیانوسیه، آفریقا و آمریکای شمالی به ترتیب ۳۸.۵، ۲۹.۵، ۲۴.۷، ۱۸.۳، ۴۵.۷ است، میزان این شاخص در ایران ۶۲.۱ درصد است.

شاخص بهره وری آب ایران، یازده برابر کمتر از کشورهای توسعه یافته
همچنین بررسیها نشان میدهد شاخص بهرهوری آب نیز در ایران از متوسط جهانی به مراتب کمتر است و در حالی که شاخص بهرهوری آب در کشورهای با درآمد بالا ۵۶ دلار به ازای هر متر مکعب آب شیرین و در کشورهای با درآمد متوسط نیز ۱۱ دلار است، مقدار این شاخص در ایران تنها ۵ دلار است.
بررسیها پیرامون شاخص سرانه آب تجدیدپذیر بر اساس شاخص فالکن مارک نیز حکایت از آن دارد که وضعیت اکثر حوضههای آبریز درجه یک کشور مانند دریاچه ارومیه، فلات مرکزی، مرزی شرق و قره قوم یا بحرانی است و یا با کم آبی مطلق رو به رو است.
در ارتباط با شاخص نسبت آب مصرفی به پتانسیل منابع آب که علاوه بر میزان آب تجدیدپذیر، مصارف آب را هم مد نظر قرار میدهد و یک شاخص مورد تایید سازمان ملل است، نیز بررسیها بیانگر آن است که وضعیت منابع آب در ایران اصلاً در شرایط مناسبی نیست.
شاخص نسبت آب مصرفی به پتانسیل منابع آب ایران ۲۸ برابر اقیانوسیه
همچنین در حالی که شاخص نسبت آب مصرفی به پتانسیل منابع آب در کشورهای آمریکای شمالی، اروپا، شرق و جنوب شرق آسیا و اقیانوسیه به ترتیب ۲۰.۲، ۸.۴، ۳۰.۴ و ۲.۷ است، مقدار این شاخص در ایران بیش از ۷۵ درصد است که بیانگر شرایط بحرانی کشور است.
مستند به این گزارش، تحولات جمعیتی در ایران در تغییر نیاز به محصولات غذایی یا تولید محصولات صنعتی آب بر نقش موثر داشته است و در دهههای اخیر نیاز غذایی و صنعتی آب بر جمعیت از ظرفیت منابع آبی موجود برای تولید مورد نیاز فراتر رفته است.
این یعنی بر اساس روند کنونی منابع آب کافی برای پاسخگویی به نیازها وجود ندارد و در نتیجه لزوم تلاش برای ارتقای بهره وری در مصرف آب بیش از هر زمان دیگری امروزه اهمیت پیدا کرده است.
ضرورتی که باید در جریان آن نگاه به روندهای کنونی مصرف آب تغییر کرده و با اعمال مدیریت تقاضا، افزایش بهره وری، توجه به تجارت آب مجازی و اصلاح ماموریتهای استانی مخصوصاٌ در بخش آب کشاورزی و صنایع آب بر تغییر یابد.
این تغییرات باید در بر گیرنده افزایش شفافیت، ایجاد نظام مشارکت مردمی، افزایش آگاهی عمومی از طریق آموزش و در نهایت استقرار نظام حسابداری آب و نظارت مستمر بر سه مولفه جمعیت، منابع آب و مصارف آب باشد.
تابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
نظرات بینندگان
سلام , بحران آب یک بلایی این این کشور در بیاره که از عراق و سوریه و یمن ومیانمار بدتر بشه
البته رییس این سازمان که خودش هم از دانشگاه مامور شده به وزارت جهاد کشاورزی با دانشگاه پیام نور یه تفاهم نامه نوشته که نیروهای این دانشگاه درحال انحلال رو منتقل کنند به واحدهای سازمان یه هفت نفرشون اومدن تو مرکز ما که اصلا هم کارایی خوبی ندارند آقای وزیر اگر تصمیمی داری برای تغییرات در مدیران زود تر به فکر باش تا سازمان تحقیقات از بین نرفته ضمنا مدیران رو از همون داخل وزارت جهاد کشاورزی انتخاب کنید که نسبت به اون واحد تعصب داشته باشن وبرای پیشرفتش کاری انجام بدن نه برای حل مشکل دانشگاه پیام نور
لعنت به مدیران غیر متخصص که اینگونه آبهای زیر زمینی و به فنا میدن
داستان خشکسالی.ایجاد سدهای غیر کارامد.د۷الت مستقیم وبدون اگاهی در حوضه های ابریز.عدم انتقال اب از دریاهای شمال وجنوب.وبنزین بیکیفیت.وهزاران مشکل مدیریتی کار را به اینجا رساند.کشاورز ایرانی داره غذای ۱۰۰ ملیون نفر را روزانه تامین میکند واین پژوهش فقط برای دست بردن به جیب کشاورزه.ولی غافلند که این جیب مدتهاست خالی شده
سلام واقعا گل گفتی و خیلی خوشبینانه ،شاید زودتر هم به این مصیبت دچار بشیم ، البته اینها مسئولین مدعی هستند موشک می سازند که بزنند به کویر چشمه آب فواره بزنه ،
آیا گوش شنوا و چشم بینایی هم در ایران وجود دارد که اینگونه گزارشات را ببینند و برای آن چاره اندیشی فوری بکنند,؟!
آیا با مدیریت نادان و نالایق مملکت می توان کارهای عمران و آبادی هم انجام داد و یا فقط تخریب و غارت حاکم خواهد بود کما فی السابق؟!!!
تولید کلیه مایحتاج در داخل این بلا را سرمان آورده است. ما لزوما نباید همه مایحتاج را در داخل تولید بکنیم بلکه باید محصولاتی تولید بشود که در آنها مزیت وجود دارد و صرفه اقتصادی دارد و موجب تخریب محیط زیست نمی شود بقیه را باید وارد کنیم.ا
کوروش و داریوش و فردوسی و... بچسب و حال را رها کن! هنر نزد ایرانیان است و بس!!!ا
وزارت جهاد کشاورزی ووسایر وزرات خونه های دیگه مشغول چه هستند؟؟
بجاي پيشتازي... بفرماييد ناتواني در مديريت...بي عرضگي....بي كفايتي....
دماوند
شعار غلط خودکفایی در همه چیز و نگاه آرمانی به مقوله پیچیده و کاملا تخصصی توسعه در ایران بدون در نظر گرفتن شرایط اقلیمی و جغرافیایی و فرهنگی کشور موجب شده تمام منابع طبیعی آسیب جدی ببیند. کدام کشور توسعه یافته را می بینید که تلاش کرده برای توسعه پایدار در هر زمینه ای خودکفا شود و به اصطلاح سیاست گذاران نابلد ایرانی روی پای خود بایستد!!! هنوز هم در این بحران و فاجعه سیاست گذاری غلط با همین نگاه ادامه دارد چرا که نمی خواهند بپذیرند روش مملکت داری اشتباه و فاجعه بارشان موجب تداوم تحریم و انزوای مملکت و نابودی ملت و کشورمان شده است.
تمام این داستانسرایی ها و برنامه ریزی ها در بخش کشاورزی و مصرف آب زیاد فقط یک علت داره نبود لوازم و ادوات کشاورزی مدرن و به روز !
خودکفایی در کشاورزی بزرگترین ضربه رو آب های زیر زمینی میزنه بعدشم الگوی نادرست مصرف درصنایع و هم چنین خود مردم
همچون ۳ هرار سال پیش آبیاری مان غرقابی است
و همه دنیا بطرف آبیاری تحت فشار و گلخانه و قطره ای
و بازیافت فاضلاب شان رفتند و ما فقط شعار دادیم
و سد ساختیم و چاه عمیق زدیم و ۲۵۰ دشت از ۵۰۰
دشت پر ارزش مان را برای همیشه نابود کردیم و شعار دادن تعطیل نشد که نشد که نشد
اگه این مطالب صحیح باشه، نمی دونم باید با حال این وضع خندید یا گریه کرد
خوب عوضش رییس این سازمان تحقیقات کشاورزی داره با دانشگاه مالزی تفاهم نامه مینویسه دانشجوی دکترا بفرسته برن مالزی دکترا بگیرن برگردن بیان بشینن پشت میز وبدون اینکه مزرعه رو ببینند وزبونم لال گردو خاک روشون بشینه کشاورزی مملکت رو مدیریت کنند.
کدوم خودکفایی که هرچی دانه روغن گندم وارد میشه
وهله
توسل به نماز باران
دیدگاه خود را بنویسید
سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.