در گفتگو با تابناک اقتصادی بررسی شد؛
ریشه واردات بنزین؛ قاچاقِ به صرفه، چینی سازهای بی صرفه/ یکچهارم کسری بودجه، قاچاق سوخت داریم/سود چند میلیاردی سالانه، با یک بار قاچاق در هفته
ظاهرا متولیان و تصمیم گیران حوزه واردات خودرو، قید واردات خودروهای با کیفیت و کممصرف را زدهاند و برخی افراد نیز به دنبال کسبوکار و سود برای خودشان هستند تا خودروهای چینی پرمصرف وارد کشور کنند. بهگونهای که برخی از این خودروهای وارداتی تا صدی ۱۵ لیتر بنزین مصرف میکنند که مصرف بالای این خودروها برای ما تبدیل به بحران شده و مصرف سوخت را به شدت افزایش داده است.


به گزارش خبرنگار اقتصادی تابناک؛ مصرف بنزین در جادههای کشور روزبهروز در حال افزایش است، تا جایی که حالا بحران ناترازی در مصرف بنزین به چالشی بزرگتر از قبل تبدیل شده و در صورت عدم توجه به آن سونامی بزرگی در این بخش اتفاق خواهد افتاد.
شیب صعودی در سوزاندن بنزین توسط خودروها بهگونهای است که در سال ۱۳۹۰ میزان مصرف روزانه بنزین بین ۵۷ تا ۵۹ میلیون لیتر بود و در سال ۱۳۹۸ این رقم بهطور میانگین ۹۵ میلیون لیتر در روز و حالا این میزان مصرف بهطور میانگین به بالای ۱۱۵ میلیون لیتر در روز رسیده است.
این در شرایطی است که کشورمان از سال ۹۷ تا ۱۴۰۰ در میان صادرکنندگان بنزین برای خود جا باز کرده بود، ولی در سال ۱۴۰۱ صادرات بنزین متوقف شد و حالا مدتی است که برای تأمین بنزین مصرفی و در کنار تولید داخلی بنزین، گزینه واردات نیز فعال شده است. برخی پیشبینیها حکایت از این دارد که با این دستفرمان در مصرف بنزین، امسال نیز همچون سال قبل باید به فکر واردات بنزین باشیم و برآوردها از واردات بیش از سه میلیارد دلار حکایت دارد. همچنین پیشبینی میشود در ده سال آینده ، نیاز به واردات روزانه ۱۱۰ میلیون لیتر بنزین خواهیم داشت؛ یعنی درآمد صادرات روزانه یک میلیون بشکه نفت ایران با قیمت ۷۰ دلار باید صرف واردات بنزین شود.
مسلماً برای درمان این بحران ابتدا باید به سراغ دلایل شکلگیری آن رفت تا در گام بعد بتوان راهکار مناسبی اتخاذ کرد. بسیاری معتقدند از مهمترین دلایل ناترازی در مصرف سوخت، تولید خودروهای داخلی و واردات خودروهای چینی با مصرف بنزین بسیار بالاتر از استاندارد جهانی است. برخی نیز از قاچاق سوخت بهعنوان دلیل مهم ناترازی نام میبرند.
برای بررسی بیشتر پیرامون چرایی تغییر ریل از صادرات بنزین به واردات آن در یکی دو سال اخیر، به سراغ احمد جانجان کارشناس اقتصادی رفتیم تا ابعاد مختلف این بحران حوزه انرژی را بررسی کنیم.
جانجان در گفتگو با خبرنگار تابناک با اشاره به چند بعدی بودن دلایل شکلگیری ناترازی مصرف اظهار داشت: بهواسطه ثابت ماندن بهای انرژی از سال ۹۸ تا به امروز و تورم حدود ۳۰۰ درصدی در این چند سال، قاچاق بنزین بهصرفه شده است. بهبیاندیگر هر لیتر بنزین وارداتی به بهای ۳۰ هزار تومان بوده و با فرض مصرف بنزین آزاد سه هزارتومانی، ۲۷ هزار تومان حاشیه سود قاچاق بنزین است. هرچند این نرخ فوب خلیجفارس است و نرخ بنزین در پاکستان حولوحوش ۴۰ تا ۵۰ هزار تومان است.
پالایشگاهها مستهلک شدهاند
از طرف دیگر، سرکوب قیمت بنزین و بهای انرژی باعث مستهلک شدن پالایشگاهها شده است؛ به این دلیل که فعالیت این پالایشگاهها بدون حاشیه سود و بهصورت دستوری است. همچنین برای تأمین بنزین مصرف داخل، به سمت تولید بنزین توسط پتروشیمیها (بنزین پیرولیز) رفتهایم که این رویه باعث کاهش درآمد پالایشگاهها شده و در فضایی که این پالایشگاهها مستهلک شدهاند، پالایشگاه جدیدی هم تأسیس نکردهایم. در نتیجه با بنزین پیرولیز هم کیفیت هوا را کاهش میدهیم و به افزایش آلودگی کمک کردهایم.
این کارشناس اقتصادی در ادامه گفت: در صنعت پالایش و پتروشیمی، میانگین ضریب پیچیدگی (نلسون) حولوحوش ۴ است. درحالیکه در دنیا این عدد به ۱۰ میرسد؛ لذا بنزین باکیفیتتر، مصرف و آلودگیهای زیستمحیطی کمتری را به همراه دارد. درواقع وقتی بنزین با اکتان بالا تولید میشود، توان موتور هم افزایش پیدا میکند و خامسوزی کاهش مییابد؛ درنتیجه این روند، در کاهش سرانه مصرف نمایان خواهد شد؛ بنابراین ارزان بودن بهای انرژی و سوخت یک غائلهای را بهصورت موازی در صنعت خودروسازی شکل داده است. یعنی همچنان وانت نیسانی تولید میکنیم که در هر صد کیلومتر پیمایش بیش از ۲۰ لیتر بنزین میسوزاند، ولی به سمت افزایش بهبود سیستم موتورهای درونسوز نرفتیم و صرفاً خودروهایی تولید میشود که قدری ظاهر متفاوت دارند، ولی با موتورهای قبلی هستند.
از سوی دیگر طراحی خودروهای تولیدی داخلی بهگونهای است که برای تایید یک سری از استانداردها، خودروسازان دمای موتور را افزایش میدهند و این افزایش دما، باعث افزایش استهلاک خودرو میشود و نیاز بیشتری به قطعات یدکی دارد که تولید و تأمین این قطعات هم مشکلات خاص خودش را دارد. درمجموع با یک قیمتگذاری دستوری، صدمات زیادی را به چرخههای طبیعی صنعت و تولید وارد کردهایم. همچنین باید توجه داشت که در این سالها، عملاً سرمایهگذاری مناسبی در بخش خودروهای هیبریدی نداشتهایم و همچنین توسعهای در بخش خودروهای برقی شکل نگرفته است؛ همه اینها به این دلیل است که سوخت ارزان داریم و خودروساز هم به دنبال طراحی موتور جدید، بهبود کیفیت و کاهش مصرف سوخت نیست.

هم قاچاق سوخت داریم؛ هم واردات سوخت!
جانجان در بخش دیگری از صحبتهای خود به موضوع قاچاق سوخت اشاره داشت و گفت: قیمتگذاری دستوری و پایین نگهداشتن نرخ سوخت بهصورت کاذب، اولاً باعث قاچاق روزانه میانگین ۲۰ میلیون لیتر بنزین و گازوئیل شده است. دوما با توجه به اینکه بهای گازوئیل در پاکستان حدود ۵۷ تا ۶۰ هزار تومان است، بنابراین با گازوئیل ۳۰۰ و ۷۰۰ تومانی در داخل، میلیاردها دلار منابع کشور را به فنا میدهیم و از طرف دیگر چند میلیارد دلار صرف واردات بنزین شده است. هرچند دراینباره ممکن است یک مقام مسئول اذعان کند که دلار خارج نشده و بهصورت تهاتر، واردات بنزین داشتهایم. خب با فرض چنین گزارهای، باید در نظر داشت که اگر تهاتری وجود نداشت، عملاً ارز کالاهای صادراتی وارد کشور میشد؛ بنابراین این میزان ارز برای واردات بنزین میتوانست در صنایع سرمایهگذاری شود تا شاهد یک سرمایهگذاری مجدد در حوزه نفت و گاز و پتروشیمی باشیم. درمجموع چه با تهاتر و چه با خروج ارز از کشور، این سیاست واردات بنزین غلط است.
این رویه در حالی است که یک عدهای مدام از سیاستهای غیر قیمتی برای مدیریت ناترازی مصرف سوخت سخن میگویند. البته که اعمال سیاستهای غیر قیمتی به این معنا نیست که بتواند مشکلات را حل کند؛ درواقع یک گزینه برای راهحل است. یعنی باید اقدام قیمتی را انجام دهیم و برای اینکه کارآمدتر و کاراتر باشد، اقدامات غیر قیمتی را هم در دستور کار قرار دهیم.
سود میلیاردی با قاچاق هفتگی دو هزار لیتر گازوئیل
بهعنوان نمونه فرض کنید یک سوختبر در هر هفته دو هزار لیتر گازوئیل به پاکستان قاچاق کند، با در نظر گرفتن بهای سوخت قاچاق و فروش هر لیتر گازوئیل به نفر بعدی به نرخ هر لیتر ۳۰ هزار تومان، هفتهای ۶۰ میلیون تومان به دست میآورد. رقمی که در یک ماه به ۲۴۰ میلیون تومان میرسد و در سال ۲ میلیارد و ۸۸۰ میلیون تومان میشود. رقمی قابلتوجه که نتیجه قاچاق سالانه ۹۶ هزار لیتر گازوئیل در مرز خواهد بود که بابت این میزان قاچاق، فقط ۲۸ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان (گازوئیل با نرخ دولتی در داخل کشور) به دولت پرداختشده است؛ بنابراین سود خالص برای این قاچاق سالانه، ۲ میلیارد و ۸۵۱ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان خواهد شد. رقمی که صرفاً با قاچاق هفتگی ۲ هزار لیتر گازوئیل به دست میآید.
یکچهارم کسری بودجه ۱۴۰۳ قاچاق سوخت داریم
وی در خصوص قاچاق سوخت در نیروگاههای کشور نیز گفت: بههرحال این واقعیتی است که وقتی با قاچاق فقط دو هزار لیتر گازوئیل در هفته میتوان به سود میلیاردی دست یافت، خب در حجم بالاتر هم این قاچاق وجود دارد. همانطور که اشاره شد، در روز ۲۰ میلیون لیتر سوخت قاچاق میشود. حال این رقم در سال به ۷ میلیارد و ۳۰۰ میلیون لیتر میرسد. این رقم ضربدر میانگین ۳۰ هزارتومانی واردات سوخت به کشور، مساوی با ۲۱۹ هزار میلیارد تومان است. یعنی نزدیک به ۲۲۰ همت پول که یکچهارم کسری بودجه ۱۴۰۳ دولت میشود. حال اگر این میزان قاچاق را با میانگین لیتر ۵۰ هزار تومان هم لحاظ کنیم، به عدد ۳۶۵ هزار میلیارد تومان میرسیم؛ بنابراین بین ۲۲۰ تا ۳۶۵ هزار میلیارد تومان قاچاق سالانه سوخت از کشور است.
جانجان در پاسخ به این سؤال که واردات خودرو در این مدت توانسته است به مدیریت مصرف سوخت کمک کند یا خیر گفت: متأسفانه متولیان و تصمیم گیران حوزه واردات خودرو، قید واردات کممصرفها را زدهاند و برخی آقایان نیز به دنبال کسبوکار و سود برای خودشان هستند تا خودروهای چینی پرمصرف وارد کشور کنند. بهگونهای که برخی از این خودروهای وارداتی تا صدی ۱۵ لیتر بنزین مصرف میکنند. این یک فاجعه است که از ناحیه خودروهای چینی مصرف زیاد سوخت داریم.
وی افزود: وقتی محدودیت حجم موتور گذاشته میشود و میخواهیم خودروی شاسیبلند هم وارد کنیم، درنتیجه با توجه به وزن خودرو و سامانه پیشرانهای که بتواند این خودرو و وزن آن را به هر حرکت درآورد، از موتور توربو استفاده میشود. خب موتور توربو هم به کیفیت و نوع سوخت به شدت حساس است و در این شرایط هم با توجه به کاهش کیفیت سوخت و بنزین پتروشیمی با اکتان پایین، این موتورهای توربو عملکرد مناسبی ندارند و مجبور به مصرف بیشتر بنزین خواهند بود؛ بنابراین این یک شاهکار و تراژدی در حوزه واردات خودروست.
تابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
نظرات بینندگان
اگر قیمت خودرو هم سان کشورهای همسایه جنوبی باشه و بعد قیمت سوخت همچنین
قاچاق سوخت حل شدنی هست مثلا خودرویی که در کشورهای حاشیه خلیج فارس دوازده هزار دلار هست میشه حدود ششصد میلیون تومان ولی در ایران حدود یک میلیارد
و پانصد میلیون تومان باید پول بدهیم او هم بی خودروی کیفیت چینی از طرفی حدود
یک میلیارد تومن پول اضافه دادیم و از طرف دیگر خودروی غیر استاندارد و با مصرف بالا
خریداری کرده ایم
آخه یعنی چی بنزین گرون بشه ؟!؟
خب بنزین گرون شد ؛ چی میشه ؟ پولی که مردم بابت بنزین میدن میره تو خزانه مملکت اخوی ، میدونی ؟!!!!؟
یعنی تمام بدبختی های مملکت با گران کردن آب و برق و گاز و بنزین تموم میشه ؟
خخخخخخخخخخخخ
بنزین و گازوئیل بشه ۵۰ هزار تومن مردم یاد میگیرند چطور مصرف کنند جدا خنده دار است کسی که حقوقش ۱۰ میلیون است ۱۰ میلیون یارانه بنزین صرف میکند تا با ماشین شخصی سر کار برود جامعه نه به چنین شغلی نیاز دارد و نه جنین شاغلی اگر این بابا دور کار بشود یا با حمل و نقل عمومی برود یا کار و منزلش ا بهم نزدیک کند یا دو چرخه سوار شود یا با دوستانش گروهی با یک ماشین تردد کنند یا ... مشگل حل میشود و سرمایه ملی هم تباه نمیشود و صرف عمران مملکت می شود دستمزد هم همین است که هست تا زمانی که تولید سرانه بالا نرود امکان افزایش دستمزد وجود ندارد
درود به شرفت،از اینکه هموطن آگاهی چون جنابعالی دارم که حقیقت مطلب را درک کرده و دغدغه ی جان و مال هموطنانش را دارد به خود میبالم،درپناه حضرت حق باشید.
بزرگوارر؟؟؟!!وقتی یه خودروی ۱۰هزاردلاری را چند لاپهنا،بهمون میندازن ۱۸هزاردلار،یعنی ما پول مفت کردیم تو جیب خودروساز(تو بخوان دولت)،پس بنزین مفت با پول مفتی که جلو جلو پرداخت کردیم ،یر به یر میشه،به همین سادگی!!
تنها راه نجات کشور و مردم ، آزاد کردن اقتصاد بازار در مدت
ده سال میباشد
همان طرحی که محمد خاتمی در سال ۱۳۸۰ داد و سه سال بخوبی ده درصد قیمت حاملهای انرژی را بالا برد
و در مقابل سالی ده درصد هم حقوقهای کارگران و کارمند بازنشستگان را افزایش داد
ولی به محض آمدن احمدی نژاد در سال ۸۴ این طرح علمی و منطقی کنار گذاشته شد
و متاسفانه نتایج کارشان هم گرفتاری همه کشور و مردم شد
هنر این مسئولین در این چهاردهه جز گران کردن چی بوده؟؟؟؟؟ اگر این خوردومونتاژ کنی با سوخت فسیلی را هم کس دیگه ای راه نمی انداخت الان بحث بر سر گران کردن یونچه قاطرهای گاری ها بود !!!!!! نصف دنیا داره خودرو برقی استفاده می کنه اینا هنوز گیر بنزین و گازوییل هستند و منت بی کفایتی خودشون را سر مردم می گذارند.
من یک خودروی چینی دارم صدی 7.5 تا 8 در شهر و صدی 6.8 تا 7.5 در جاده می شوزاند
باید بنزین با کارت سوخت تحویل بشه تا امکان قاچاق سوخت از بین بره
کدوم کشور دارای منابع نفت و گاز کارت سوخت داره؟ مشکل کارت سوخت نیست. مشکل چیزیه که قابل انتشار توی این سایت نیست
مهم هم همان خواص هر جامعه هستند که به باور درست برسند وگرنه مردم عادی را که هر طور عادت بدهی عادت میکنند بعد از مدتی عادی میشود
دوع 35 تومن بنزین 1500 تومن نمیگی بنزنی بشه 50 هزار تومن ولی دیگه پنج تا ده تومن باید بشه
بله وقتی ماشین های ایرانی به طور میانگین ۳برابر جهانی مصرف دارند همین می شه !وجود ۶میلیون خودروی فرسوده عدم واردت خودروهای روز و ضعف شدید حمل و نقل عمومی هم مزید بر علت هستن!
فقط بخاطر ماشین نیست یورو بنزین هم مهم هرچقدر یورو بنزین بالاتر باشه دیرتر بخار میشه
فکر میکنی چیزی تغییر میکنه فقط آغازاده ها چاقتر میشوند
بنزین وارد میکنید هر لیتر 65 سنت، گاز مایع را که میتوانید مانند بنزین در خودروها مصرف کنید، صادر میکنید هر لیتر 25 سنت. در این معادله در هر لیتر 30 سنت به کشور ضرر میزنید آقای وزیر نفت!
احسنت
عجب تیتر باحالی نوشتی دمت گرم شبیه شعر سعدی میمونه .
همین مواردی که تابناک نوشته فقط یک هزارم مشکلاتی است که مدعیان خدمت و پیشرفت و استکبار ستیزی و شرق گراها برای مردم و کشور درست کرده اند
دیدگاه خود را بنویسید
سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.