مطالبه زنانه در ایستگاه استطاعت مردانه/ ریشههای اصلی طرح تغییر در مهریه کجاست؟
کدام عامل یا عوامل اصلی باعث طرح مساله تغییر در قوانین مهریه و طرح تغییراتی همچون گذر از عندالمطالبه به عندالاستطاعه در پرداخت آن شده است؟

آیتالله جعفر سبحانی، از مراجع برجسته تقلید شیعه، در نامهای به رئیس قوه قضائیه خواستار اصلاح قانون مهریه و الزامی شدن قید «عندالاستطاعه» در عقدنامهها شده است.
به گزارش سرویس اجتماعی تابناک، این پیشنهاد که ظاهرا در پی جلساتی با کارشناسان و بررسی چالشهای اجتماعی مانند افزایش زندانیان مهریه مطرح شده، واکنشهای گستردهای در پی داشته است. بر اساس این پیشنهاد، مطالبه مهریه تنها در صورت اثبات توانایی مالی مرد (استطاعت) ممکن خواهد بود، برخلاف رویه کنونی که مهریه بهصورت پیشفرض «عندالمطالبه» (فوری) است.
تأثیرات اجتماعی و قضایی مهریههای سنگین
آیتالله سبحانی در نامه خود به معضلاتی چون زندانی شدن مردان به دلیل ناتوانی در پرداخت مهریههای سنگین، تخریب بنیان خانوادهها و افزایش پروندههای قضایی اشاره کرده است. آمارهای اخیر نشان میدهند که در سالهای گذشته، هزاران نفر به دلیل بدهی مهریه روانه زندان شدهاند، موضوعی که فشار روانی و اقتصادی بر خانوادهها وارد کرده و به افزایش طلاق منجر شده است. وی تأکید دارد که مهریههای سنگین، که گاهی تحت تأثیر تورم و شرایط اقتصادی غیرواقعی تعیین میشوند، به جای تقویت پیوند زناشویی، به ابزاری برای اختلاف تبدیل شدهاند.
این مرجع تقلید با استناد به آیه ۴ سوره نساء («وَآتُوا النِّسَاءَ صَدُقَاتِهِنَّ نِحْلَةً») و قواعد فقهی مانند «لاضرر» و «عدم مشروعیت شرط غیرمقدور»، مطالبه مهریه از مرد ناتوان (معسر) را «بیوجد و ظالمانه» خوانده و پیشنهاد کرده که قید عندالاستطاعه بهصورت پیشفرض در تمام عقدنامهها درج شود. این تغییر، بار اثبات استطاعت مالی را بر دوش زن قرار میدهد و از حبس مردان معسر جلوگیری میکند.

تفاوت با دیدگاههای سنتی فقها
در فقه سنتی شیعه، بر اساس روایاتی از امام صادق (ع) و دیدگاه فقهایی مانند شیخ طوسی و علامه حلی، مهریه بهصورت پیشفرض عندالمطالبه است و زن میتواند در هر زمان آن را مطالبه کند، حتی اگر مرد ناتوان باشد. در این چارچوب، اثبات اعسار (ناتوانی مالی) بر عهده مرد است و در صورت عدم اثبات، حبس ممکن میشود. برخی مراجع معاصر مانند آیتالله سیستانی و آیتالله خویی نیز عندالاستطاعه را بهعنوان شرط اختیاری در عقد معتبر میدانند، اما آن را الزامی نمیشمارند.
در مقابل، آیتالله سبحانی با رویکردی اجتماعیتر، خواستار حذف پیشفرض عندالمطالبه و الزامی کردن عندالاستطاعه است. این دیدگاه با نظر آیتالله مکارم شیرازی که مهریههای سنگین را «سفیهانه» و گاه باطل میداند، شباهتهایی دارد، اما سبحانی با تأکید بر تغییر ساختار قانونی مطالبه، گامی فراتر برداشته است. این پیشنهاد، مطالبه مهریه را مشروط به توانایی مالی مرد میکند و از نظر برخی، میتواند از فشار بر مردان کاسته و به کاهش زندانیان مهریه کمک کند.
واکنشها و چشمانداز
این پیشنهاد در حالی مطرح شده که مجلس ایران در حال بررسی طرحی برای اصلاح قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی است. موافقان این تغییر معتقدند که الزامی شدن عندالاستطاعه میتواند به کاهش پروندههای قضایی، حفظ بنیان خانواده و جلوگیری از زندانی شدن مردان کمک کند. با این حال، منتقدان، بهویژه فعالان حقوق زنان، هشدار دادهاند که این تغییر ممکن است حق مالی زنان را تضعیف کند و آنها را در شرایط طلاق یا اختلاف بدون پشتوانه مالی قرار دهد.

در شبکههای اجتماعی، واکنش مردان و زنان به این نامه دوپاره بوده و بحثهای داغی را برانگیخته است؛ مردان عمدتاً آن را گامی مثبت برای پایان دادن به "زندانهای مهریه" و حفظ خانوادهها میدانند، در حالی که زنان اغلب آن را تلاشی برای ضایع کردن حقوق مالیشان توصیف کرده و به کلکهای مردان برای فرار از پرداخت اشاره میکنند. دو نمونه از پرلایکترین پستها شامل پستی از یک کاربر با بیش از ۵۰۰۰ لایک است که میگوید: "هیچکس با زور مجبور به امضای مهریه نشده، امضا با اختیار بوده. اینکه بعدش مردها ژست قربانی میگیرن، پاک کردن رد پای انتخاب خودشونه"، و پستی طنزآمیز از کاربری دیگر با ۷۴ لایک (و ریپوستهای گسترده) که مینویسد: "نامه آیت الله سبحانی... خانوما مهریه هاتون رفت رو هوا 😂😂"، نشاندهنده طنز تلخ و انتقاد زنان از این تغییر است. کارشناسان پیشنهاد میدهند که برای توازن بین حقوق زن و مرد، میتوان سقف مشخصی برای مهریه عندالمطالبه تعیین کرد یا آموزشهای پیش از ازدواج را تقویت نمود تا زوجین با آگاهی بیشتری مهریه را تعیین کنند. شورای فقهی قوه قضائیه نیز قرار است این پیشنهاد را بررسی و در صورت تأیید، لایحهای به مجلس ارائه دهد.
این تحول، نشاندهنده تلاش برای تطبیق احکام فقهی با چالشهای اجتماعی مدرن، از جمله تورم و مشکلات اقتصادی، است و میتواند نقطه عطفی در قوانین خانواده در ایران باشد.

عملکردها و تشدید بحران مهریه
عملکرد نهادها و مسئولین و مدیران در حوزههای مختلف، بهویژه در مسائل اجتماعی، معیشتی و اقتصادی، نقش غیرقابل انکاری در به وجود آمدن شرایط کنونی و طرح مساله اصلاح قوانین مهریه داشته است. ناکارآمدی در مدیریت تورم، کاهش ارزش پول ملی، بیکاری و فشارهای اقتصادی بر خانوادهها، توانایی مالی بسیاری از مردان را برای پرداخت مهریههای سنگین به شدت کاهش داده و به افزایش زندانیان مهریه، فروپاشی خانوادهها و پروندههای قضایی منجر شده است. این عوامل، که ریشه در سیاستگذاریهای کلان اقتصادی و اجتماعی دارد، زمینهساز طرح پیشنهادهایی مانند الزامی شدن «عندالاستطاعه» توسط آیتالله سبحانی شده است. بنابراین، در بررسی تغییر قوانین مهریه، نمیتوان نقش سوءمدیریتها و ناکامیهای مسئولین در تأمین معیشت و ثبات اقتصادی را نادیده گرفت، چرا که مجموعه این عملکردها به تشدید ناتوانی مالی خانوادهها و بروز چنین چالشهایی دامن زده است.
تابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
نظرات بینندگان
مردی که با زور مهریه سر زندگی بمونه، به درد زندگی نمیخوره.
زندگی باید از روی تفاهم و علاقه باشه، نه از سر اجبار.
که مثلا زن چون جایی رو نداره بمونه و مرد چون مهریه رو نمیتونه بده.
مهریه رو باید سر عقد پرداخت کرد.
یا دیگه دست کم نصفش رو داد.
اگه پسر نداره، بی خود میکنه که حرف مفت میزنه، و با شیادی و دروغ زندگی اش رو شروع میکنم.
همون چند تا دونه سکه سر عقد میتونه به دختر برای تهیه جهیزیه کمک کنه. هرچند که تهیه اسباب منزل، وظیفه و مرده.
کل جهیزیه به اندازه رهن خانه نمیشه.
من حاضرم جهیزیه رو خودم بدم. ولی این مهریه گردنم نباشه.
کاملا درسته در موقع عقد باید از مرد خواسته شود که مهریه را در همان موقع به همسر خودتحویل دهد نه برای بعدااگر ندارد دفتر دار نباید صیغه عقد را جاری کند همچنین از خانم ها که درخواست مهریه بالا دارند مالیات اخذ شود. تا جلوی سوء استفاده بعضی از خانم ها و آقاین گرفته شود.
خانواده همان پسر که عقلش کار نمیکند، فرصت کافی برای عاقل شدن داشتهاند و میتوانند سطح توان مالی خانواده را به آن پسر کم عقل بگویند که حداقل غیر از زندگی خودش، زندگی یک شخص دیگر را نابود نکند
خانم هایی که نه نماز میخونن و نه روزه میگیرند و به هیچ اصول اسلامی پایبند نیستند مطالبه ی مهریه ای می کنند که فقط در اسلام وجود داره
بهترین تصمیم نصف شدن اموال بعد از ازدواج هست
این حکم شرعی که مهریه عندالاستطاعه باشه تا الان چرا اعلام نشده؟
تنها راهش پرداخت کامل مهریه در زمان عقد است. روشی که تا چندین دهه قبل در این مملکت جاری بود و کسی یادش نمیاد مردی رو به خاطر مهریه زندان برده باشن.
برای چنین زنانی درسته ولی نه برای همه زنان
تعداد انگشت شمار؟ سری به دادگاهها بزنید تا ببینید چه تعداد از پرونده ها مهریه و ادامه آن است
متاسفانه قوه قضاییه آمار اعلام نمی کند
مهریه قسطی و قرضی نداریم. هر چه می خواهند مرد سر سفره عقد بدهد و تمام. حتی 1000000 سکه هم باشد مرد باید سر سفره عقد بدهد و چیزی به نام پرونده مهریه نداشته باشیم
اوف... طوفان به پا کردی مرد،ایولا
بهترین راه تغییر مهریه از سکه و پول و خانه و ... به تقسیم دارایی بین دو نفر در زمان جدایی یا مثلا اجبار مرد به پرداخت حقوق به مدت مثلا ده سال تا زمان ازدواج مجدد زن و امثال هم می باشد. از این طریق در زمان جدایی زن از بابت تامین مالی ادامه زندگی به مشکل نمی خورد و شرایط مالی قبل و بعد از ازدواج تا حد زیادی یکسان خواهد بود و مردی هم نمی تواند به این راحتی با ادعای اعسار و امثالهم مهریه زن را ندهد و برعکس زن به ناحق مرد به دردسر انداحته و اموال وی را تصاحب کند
خرج خونه بدی مسکن خودرو تهیه کنی مسیولیت زندگی رو بپذیری بعد به هر دلیل سازش نبود خانم دارو ندارتو ببره بعدم که بگی بیشتر ندارم حبستم کنه واقعا قانون باید اصلاح بشه
اگر مردها مقصر هستند باید مهریه عندالمطالبه باشد و با دادن مهریه تاوان بدهند ولی اگر بررسی کردند مراجع مشاوره و قضایی مرد مقصر نبود باید مهریه عندالاستطاعه تلقی واقدام گردد و پیچیدن یک نسخه کلی اشتباه هست
در صورت قصور مرد مهریه عندالمطالبه
در صورت عدم قصور مرد مهریه عندالستطاعه
مهریه صرفا تضمینی است برای تداوم زندگی زوجین که تا سر یک مسیله کوچک بحث شد آقا از روی عصبانیت انی و خستگی تصمیم به طلاق نگیرد و شرایط را برای آقا سخت کند تا زندگی تداوم داشته باشد.هر چند تعداد انگشت شمار دخترانی هم هستند که از این راه کاسبی میکنند ولی بخاطر این تعداد اندک نبایدبنیان خانواده را عملا با حذف مهریه از هم پاشید اینطوری آقایونی به راحتی شلوارشون دو تا میشه و جامعه پر میشه از زنان مطلقه بدون پشتوانه مالی و خود بخوان حدیث مفصل...
که شما بری سالی یکبار ازدواج مجدد کنی و دختر مردم را رها کنی کور خوندین
مگه مهریه باید موقع طلاق یا اختلاف مطالبه یا پرداخت بشه؟ باید همون اول پرداخت بشه.
جوانان حتی نمیتوانند شکم خود را سیر کنند یا جا و مکانی برای سکونت پیدا کنند چه رسد که در خواب فکر ازدواج به سرشان بزندتمام شغلها به نوعی با نیرنگ و زیرکی صاحب کارشروع میشود و بعد از مدت کوتاهی فرد شاغل را بیرون میکنند و هیچ پولی هم به او پرداخت نمیکنند این است وضع زندگی مردم
میشه کلا مهریه رو برداشت، اما حقوق خانم ها رو هم جز قوانین عقدنامه کرد، مثل حق حضانت بچه ها، حق تحصیل و اشتغال، تصنیف اموال،.....
من چندین خانم رو می شناسم که همه مهریه را بخشیدن برای حضانت بچه
دیدگاه خود را بنویسید
سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.