حسین صمصامی در گفتوگو با تابناک | بخش نخست
بودجه ۱۴۰۵، فوقالعاده تورمی است/ دولت از جیب مردم برمیدارد و به مردم کالابرگ می دهد/ چرا کالابرگ یک میلیونی؛ باید ۵ میلیون تومان در ماه باشد
هشدار یک نماینده مجلس در خصوص سال آینده
به گفته صمصامی نماینده مجلس؛ دولت ابتدا با افزایش نرخ ارز، هزینه سنگین تورمی بر مردم تحمیل کرده و سپس بخشی از همان پول را دوباره به صورت یک میلیون تومان کالابرگ به جیب مردم باز میگرداند!

یکی از اعضای کمیسیون اقتصادی مجلس معتقد است بودجه سال آینده از همان ابتدای ارسال لایحه دولت ماهیتی تورمی داشت.
به گزارش سرویس اقتصادی تابناک؛ حسین صمصامی استاد اقتصاد دانشگاه شهید بهشتی و نماینده مردم تهران و عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی است. وی در خانه ملت نسبت به لایحه بودجه ارسالی دولت برای سال آینده و همچنین سیاستهای ارزی دولت چهاردهم و بانک مرکزی، همواره نگاه انتقادی داشته و معتقد است با این دست فرمان تیم اقتصادی دولت، سال آینده فشار تورمی بیشتری نسبت به امسال خواهیم داشت و سیاست ارزی بانک مرکزی، نتیجه مطلوبی به دنبال ندارد.
صمصامی در گفتگویی تفصیلی که با خبرنگار تابناک داشته است به موضوعات مختلفی پرداخت که در ادامه بخش نخست از این گفتگوی تصویری را میبینید و میخوانید.
تابناک: با توجه به اینکه بررسی لایحه بودجه در مجلس به پایان رسیده است، اگر بخواهیم نگاهی کلی به نقاط ضعف و قوت آن داشته باشیم، از نظر شما چه موضوعاتی حائز اهمیتتر است، جای نقد دارد و میتوان نسبت به آنها هشدار داد؟
صمصامی: لایحهی بودجه سال ۱۴۰۵ که دولت ابتدا در اوایل دیماه به صحن مجلس ارائه کرد، چند نکتهی اساسی داشت:
اولاً، دولت در این لایحه افزایش حقوقها را ۲۰ درصد در نظر گرفته بود.
نکته بعدی این بود که ۸.۸ میلیارد دلار برای کالاهای اساسی تخصیص داده بودند؛ که این مبلغ شامل ۵.۳ میلیارد دلار برای کالاهای اساسی و نهادههای دامی و حدود ۳.۵ میلیارد دلار برای دارو و تجهیزات پزشکی بود.
همچنین، نرخ ارز مبنای محاسبه حقوق ورودی گمرک برای واردات کالا را تغییر داده بودند. در آن لایحه، نرخ هر یورو را ۱۰۳ هزار تومان در نظر گرفته بودند که معادل ریالی آن برای دلار حدود ۸۵ هزار تومان میشد. برای ارزهای مربوط به صندوق توسعه ملی و سایر موارد نیز نرخ ۷۵ هزار تومان را لحاظ کرده بودند. البته در بودجه قید شده بود که نرخ ارز بر اساس «تالار دوم» محاسبه شود که در آن زمان نرخ تالار دوم حدود ۹۰ هزار تومان بود.
این بودجه از همان ابتدا ماهیتی تورمی داشت. ما در آن زمان بحث کردیم و ابعاد مختلف آن را مورد نقد و بررسی قرار دادیم؛ نقد اصلی ما این بود که شما از یک سو نرخ ارز را در بودجه بالا دیدهاید و از سوی دیگر حقوقها را متناسب با نرخ تورم افزایش ندادهاید. چنین بودجهای قطعاً رفاه مردم را کاهش میدهد. بنده نیز در مخالفت با کلیات این بودجه صحبت کردم که نطق آن هم منتشر شد.
کلیات این بودجه ابتدا در کمیسیون تلفیق رد شد. سپس به صحن آمد، اما رئیسجمهور محترم نامهای ارسال کردند و شروطی را مطرح نمودند مبنی بر اینکه مجلس میتواند بودجه را در کمیسیون تلفیق با لحاظ پیشنهادهای دولت اصلاح کند. این کار با همراهی هیئترئیسه انجام شد و بودجه مجدداً به کمیسیون تلفیق بازگشت.
در کمیسیون تلفیق چند اتفاق مهم رخ داد:
اتفاق اول این بود که الگوی افزایش حقوق را به صورت «پلکانی معکوس» تغییر دادند. یعنی برای ردههای درآمدی پایین حدود ۴۲ درصد و برای ردههای بالا حدود ۲۱ درصد افزایش در نظر گرفتند که متوسط افزایش حقوق به حدود ۳۱ تا ۳۲ درصد رسید. اگرچه این رقم نسبت به پیشنهاد ۲۰ درصدی دولت بهتر است، اما همچنان با میزان تورم فاصله دارد و برخلاف قانون مدیریت خدمات کشوری است که تصریح میکند میزان افزایش حقوق باید «حداقل» به اندازه نرخ تورم باشد. ما این موضوع را چندین بار متذکر شدیم.
نکته بعدی که اتفاق بسیار نامطلوبی در بودجه بود و آثار تورمی آن را در سال آینده مشاهده خواهیم کرد، افزایش شدید نرخ ارز محاسباتی است. در کمیسیون تلفیق، نرخ ارز محاسباتی بودجه را افزایش دادند و عملاً نرخ ۲۸۵۰۰ تومانی را (به جز برای دارو و برخی اقلام خاص) حذف کردند. آنها مبنای محاسبه را برای سایر موارد، ارزهای صندوق و کالاهای اساسی روی رقم ۱۲۳ هزار تومان تعیین کردند.
همچنین برای حقوق ورودی گمرک، نرخ ارزِ «بهمنماه امسال» را مبنا قرار دادند. یعنی نرخ ارز در بهمنماه هر چه باشد (که حدود ۱۳۰ هزار تومان برآورد میشود)، مبنای محاسبه تعرفه واردات در سال آینده خواهد بود. این یعنی نرخ مبنا از حدود ۸۵ هزار تومان به ۱۳۰ هزار تومان افزایش پیدا کرد که تمامی اینها اثرات تورمی دارد.
به واسطه این افزایش نرخ ارز در بودجه، بیش از ۱۵۰۰ هزار میلیارد تومان (همت) درآمد جدید شناسایی شد. از این مبلغ، طبق تبصره ۴، حدود ۹۹۶ همت را به «کالابرگ الکترونیک» اختصاص دادند. بنابراین اگر محاسبه کنید و این ۹۹۶ همت را بر ۸۳ میلیون نفر جمعیت کشور و ۱۲ ماه سال تقسیم نمایید، سهم هر ایرانی ماهیانه «یک میلیون تومان» میشود.
یعنی به رغم تمام گرانیها و تورمی که ایجاد خواهد شد، برای سال آینده نفری یک میلیون تومان کالابرگ در نظر گرفته شده است. نکته حائز اهمیت اینجاست که این یک میلیون تومان، تماماً از محل افزایش نرخ ارز تأمین شده است. یعنی ما ابتدا با افزایش نرخ ارز، هزینه سنگینی را به صورت تورم بر مردم تحمیل میکنیم و دست در جیب مردم میکنیم، سپس بخشی از همان پول را دوباره به صورت یک میلیون تومان به جیب خودشان باز میگردانیم.
تقریباً میتوان گفت در بودجه سال آینده، ما کالابرگ را از جیب خودِ مردم به آنها میدهیم؛ یعنی به واسطه تورمی که با افزایش نرخ ارز ایجاد میکنیم، پول را از جیب مردم برمیداریم و مجدداً یک میلیون تومان به حسابشان واریز میکنیم.
علاوه بر این، در تبصره ۲ بودجه، دو بند تصویب شد که مقداری خطرناک است. یکی مربوط به یارانه نان و گندم و دیگری اختیار دادن به دولت برای فروش به نرخ آزاد که حدود ۲۹۰ همت برای این موضوع در نظر گرفته شده است. نکته اینجاست که ما اختیار آزادسازی قیمت نان و همچنین فروش بنزین وارداتی به قیمت آزاد را با اخذ مجوز قانونی از مجلس به دولت دادیم. هرچند دولت همین الان هم اختیاراتی دارد، اما اخذ این مجوز دست آنها را برای افزایش قیمتها در سال آینده بازتر میکند.
بنابراین، بودجهای که ما برای سال ۱۴۰۵ بسته شد، بودجهای فوقالعاده تورمی و برای اقتصاد امروز و سال آینده ما خطرناک است. ما دست در جیب مردم کردهایم، از جیب آنها برداشتهایم تا افزایش حقوق و کالابرگ را تأمین کنیم و همزمان اختیار گرانیها را هم به دولت دادهایم.
تابناک: آقای دکتر، از صحبتهای جنابعالی اینگونه برداشت میشود که مبلغ کالابرگ یک میلیون تومانی برای سال آینده رقمی ثابت خواهد بود. با توجه به اینکه وزیر اقتصاد بارها گفتهاند این «حق شهروندی» است و باید متناسب با تورم افزایش یابد، آیا پیشبینی میشود که این رقم ثابت بماند یا امکان افزایش دارد؟
صمصامی: رقمی که در بودجه تصویب شده، یعنی همان ۹۹۶ همت در جدول هدفمندی یارانهها، ثابت است؛ بنابراین مبلغ پرداختی ثابت خواهد ماند؛ مگر اینکه دولت بخواهد برخی دهکهای بالای درآمدی را حذف کند تا بتواند به دهکهای پایینتر مبلغ بیشتری بپردازد. اما سقف کلی بودجه تغییر نمیکند.
تابناک: بحثی که این روزها بین مردم مطرح است، این است که آیا این کالابرگ یک میلیون تومانی توانسته شوکهای ارزی اخیر را جبران کند؟ و با توجه به بودجه تورمی سال آینده که ترسیم کردید، آیا این مبلغ اصلاً اثری خواهد داشت؟
صمصامی: به طور قطع. دولت هیچ محاسبات دقیقی در این زمینه ارائه نکرده است. اما ما به عنوان نماینده و زبان گویای مردم در مجلس و رسانه، وقتی در مساجد و جلسات با مردم صحبت میکنیم و نظرخواهی میکنیم، میبینیم که اکثریت قریب به اتفاق مردم از این طرح راضی نیستند، یعنی تقریباً همه مردم، با این طرح (کالابرگ یک میلیون تومانی) موافق نیستند و از آن رضایت ندارند.
چرا راضی نیستند؟ زیرا میزان افزایش هزینهای که ما [با سیاستهای جدید] به مردم تحمیل کردیم، بهمراتب بیشتر از آن یک میلیون تومانی است که پرداخت میکنیم. ما محاسباتی انجام دادهایم، این مقدار کالابرگی که قرار است به مردم بدهیم، محصول حذف ارز ۲۸،۵۰۰ تومانی و افزایش نرخ ارز است. استدلال ما این بود که ارز ۲۸،۵۰۰ تومانی به هدف اصابت نکرده و تبدیل به رانت شده است؛ لذا تصمیم گرفتیم این ارز را حذف کنیم و یارانه آن را به انتهای زنجیره، یعنی مردم، اختصاص دهیم. البته لازم به ذکر است که این اقدام برخلاف قانون برنامه هفتم پیشرفت است، چرا که قانون تصریح میکند یارانه باید به انتهای زنجیره «تولید» پرداخت شود، نه «مصرف». اما به هر حال ما یارانه را به مصرف اختصاص دادیم.
استدلال آقایان، چه ریاست محترم مجلس و چه آقای رئیسجمهور که بارها تکرار کردند، این بود که ارز ۲۸،۵۰۰ تومانی رانت و فساد است و به مردم نمیرسد؛ پس بیاییم آن را حذف کنیم و معادلش نفری یک میلیون تومان به مردم بدهیم.
اولاً اینکه این رقم یک میلیون تومان از کجا آمده، مشخص نیست!
ثانیاً، طبق محاسباتی که ما انجام دادیم، از زمانی که این سیاست اجرا شد (یعنی از دیماه که مصادف با حذف تالار اول و حذف ارز ۲۸،۵۰۰ تومانی بود)، ماهانه بیش از ۵ میلیون تومان هزینه اضافی به مردم تحمیل کردهایم، اما در مقابل تنها یک میلیون تومان به آنها پرداخت کردهایم.
مردم این ۵ میلیون تومان هزینه را زمانی متوجه میشوند که میخواهند سایر کالاها را خریداری کنند. ما میگوییم کالابرگ را برای کالاهای اساسی مانند برنج و روغن میدهیم (اگرچه دایره شمول آن را هم بیشتر میکنند)، اما شما بیشتر از یک میلیون تومان در ماه نمیتوانید هزینه کنید.
فشار هزینهها آنجایی خود را نشان میدهد که مثلاً ماشین لباسشویی خراب میشود و نیاز به تعمیر دارد، یا میخواهید یخچال بخرید، خودرو بخرید، یا پوشاک و کفش تهیه کنید.
به عنوان مثال، اکنون که در ماه مبارک رمضان هستیم، شنیدهام به دلیل افزایش قیمت زولبیا و بامیه که نرخ رسمی آن حدود ۴۹۵ هزار تومان اعلام شده، مصرف آن ۵۰ درصد کاهش یافته است. البته از نظر سلامت شاید کاهش مصرف خوب باشد، اما به هر حال ماه رمضان با زولبیا و بامیه گره خورده است.
وقتی مردم میخواهند هزینههای دیگر را انجام دهند، این گرانیها کاملاً در سفرهشان خودنمایی میکند. حتی در مورد همین کالاهای اساسی هم افزایش قیمتها به مراتب بیشتر از آن یک میلیون تومانی است که ما به آنها میدهیم؛ بنابراین محاسبات ما نشان میدهد مبلغ کالابرگ باید ۵ میلیون تومان باشد، اما من محاسبات دقیقی از سوی دولت در این زمینه ندیدهام و به یکباره دولت اعلام کرد که میخواهیم ماهانه یک میلیون تومان بدهیم.
تابناک: آقای دکتر، در بودجهای که دولت ارائه کرد و مجلس تصویب نمود، تکلیف مبلغ «یارانه نقدی» برای سال آینده چه میشود؟ آیا همین مبلغ فعلی باقی میماند؟
صمصامی: یارانههای نقدی به قوت خود باقی است و جدا از بحث کالابرگ است. همان مبالغ قبلی (مربوط به سال ۱۴۰۱ و ۳۰۰-۴۰۰ هزار تومان) پرداخت خواهد شد و من افزایش قابل توجهی در ارقام آن ندیدم.

پایان بخش نخست
تابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
نظرات بینندگان
یکی بگه مقدار فرمول زیر چقدره ؟
میزان ارز ترجیحی حذف شده ×(۲۸۵۰۰۰_۱۳۰۰۰۰۰ریال)تقسیم بر ۸۵ میلیون نفر
تا سهم هرکس از کالابرگ مشخص بشه
چون دولت ادعا داره که کل مبلغ یارانه ارز ترجیحی رو به کالابرگ اختصاص داده
آقای دکتر صمصامی استاد ضد تورم است است ایشان اگر وزیر شود همین بورس مرده ایران را به خاک می سپارد و با باقیمانده پول سهامداران یکی دو سال تورم را کم می کند بعد از آن هم همه کارخانه ها تعطیل می شود و در کشور قحطی می شود
اگر خیلی اهل انصافی و اهل حساب و کتاب برو بیشتر بررسی کن.ضمنا اقتصاد نفتی ایران خیلی وقته بیماره و همه فقط با زور دستگاه زنده نگهش میدارن و کسی کار اساسی و شیمی درمانی نمیکنه
تا وقتی دولتها گوش بدهان لیبرالهای اقتصادخوانده هستند همین آش و همین کاسه است.
کسی به حرف شما نمایندگان اهمیت نمی دهد
مردم به شدت ناراضی هستندمیشه تو ازطرف مردم حرف بیجا نزنی
خود پزشکیان گفت در انتخابات سال 1403 شما این سوال را از ایشان بپرس چطور ادعا داشت دولت گران می کند التان شما حامیانش دارید رفع مسئولیت می کنید
دست پخت ایشان بود چرا باز هم روحانی و هم پزشکیان همین کار را کردند چقدر تصلب به باند خودتان دارید احمدی نژاد رفت دو دولت بعد از او را شما دارید نتیجه کارتان چه بوده ضمنا برو آن سالها را مطالعه کن ببین هم اشان می گفتند با حذف رانت ها ی پنهان به مردم پول خواهند داد در دوران انتخابات 1384 پس بی خود به یک نفر منتسب نکن مشکل اقتصاددانانی هستند که همیشه سرکار هستند آنها طرفدار مکتب گران کن هستند
باسلام لطفا به وامهای کلان هم توجه شود وامهای کلان با در کم یعنی 3%عامل اصلی تورم و رانی همین وامها میباشد بعداز گرفتن وام وعدم پرداخت به موقع بازخرید ارز هم وام را اگر خواستند پرداخت میکنند وبعدا سود کلانی خواهند داشت وباعث تقلیل ارزش پول ملی شده باعت تورم خواهد شد ونشده است
بعضی ها واقعا خیلی ساده هستند اینکه دولت می گوید پول نیست بودجه نیست واقعا فوری باور می کنند . بابا باور نکنید مگر می شود ایران جزو پنجمین کشور ثروتمند دنیا باشد اما بودجه نباشد . بودجه هست پول هست باید دید چگونه و کجا هزینه می شود که به ملت نمی رسد . فقط معدن طلای ایران را برید مطالعه کنید ببینید فقط از همین معدن طلا سهم هر ایرانی چقدر است حالا نفت و گاز و پتروشیمی و غیره بماند
از طرف خودت حرف بزن
با وجود افزایش نرخ ارز در بودجه که به زعم دولت نرخ دلار 123هزارتومان محاسبه شده همچنان تفاوت 40 هزارتومانی با نرخ بازار آزاد دارد وهمین امر باعث احتباس ارز توسط شرکتهای تراستی می شود
تو خوبی
اصلا اقتصاد و سیاست را رها کن فقط بگو چرا در این کشور وقتی یک مسئول یک حرفی می زند حرفش به سرانجام نمی رسد و بر عکس در می آید؟
کدام مردم راضی هستنددولت حریف رانت خواران ارزی نشدوست کردتوجیب ملت خودش رانجات بدهد ۱میلیون میده برای ۱۲قلم هزارقلم متاثرشده ومعادل۱۰ت ازجیب ملت میره
باشه
بابا برید ببینید بقیه کشورها چطور بودجه می نویسند و چکار می کنند که تورم ندارند، شما هم همانکار را بکنید
آقای صمصامی شما میتوانید به دولت پیشنهاد دهید که هزینه های که برای حقوق دادن به نماینده گان میشه را حذف کند وهمچنین بودجه صداوسیما که مخاطب ندارد را به یک جهارم کاهش بدن .این پیشنهاد هم کمک به دولت است و هم این مجلس وصدا وسیما که روی اعصاب مردم راه میرن وخاصیتی غیر از عصبانی کردن مردم ندارند میرن دنبال زندگیشون
دقیقا دولت ازجیب مردم ۱۰تومن برمی دارد ویک تومان می دهد این یعنی بدترشدن اوضاع کشورکه مردم فقیر زیر پای تورم نابود میشوند
نوش جان شانزده میلیون ساکت ساده لوح
دیدگاه خود را بنویسید
سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.