از کفر و ز اسلام برون صحرایی است؛
این شعر مولانا روی بازوی برد پیت رفت؛ اما در ایران برایش چه کردیم؟
شعری که برد پیت از این مجموعه را به زبان انگلیسی حک کرده، به نوشته «کلمن بارکس»، برگردان یکی از رباعیات مولوی از دیوان شمس است... چرا جهانیان که اسیر مفاهیم عرفانی اشعارش شدهاند، هنوز درباره هویت مولوی و ریشه اشعارش هیچ نمیدانند و در ایران بزرگ اینچنین غریب مانده است؟

به گزارش «تابناک»، در جریان سفر برد پیت و متیو مک کانهی دو بازیگر مشهور هالیوودی به نیواورلئان که در راستای پروژه خیریه بنیاد برد پیت پیرامون ساخت خانه برای آسیب دیدگان توفان نیواورلئان از سال 2007 برپاست، برد پیت شعری از مولانا را که روی بازوی راستش خالکوبی کرده، با بلند کردن دستش در بالکن اتاقش در هتل به هوادارانش نشان داد تا به سرعت این موضوع در رسانههای جهانی بازتاب یافته و دیلی میل نیز به طور ویژه این رویداد تازه را همچون دیگر حواشی بازیگران پوشش داد.
این شعر که در واقع برگردان یکی از اشعار مولوی است، چنین محتوایی داشت: «There exists a field, beyond all notions of right and wrong. I will meet you there»؛ شعری که «کلمن بارکس» شاعر امریکایی و استاد بازنشسته زبان انگلیسی دانشگاه جورجیا آن را برگردانده و یکی از دلایل مشهور شدن این اشعار میان انگلیسیها، برگردانهای بسیار جذاب انگلیسی از جمله همین برگردانهای «بارکس» بوده که البته او را بیشتر با نام «رومی» میشناسند.
{$sepehr_album_10342}
«کلمن بارکس» مولانا را از طریق «رابرت بلای» نویسنده و شاعر نروژی الاصل امریکا شناخت. بلای در سال ۱۹۷۶ ترجمه انگلیسی «رینولد نیکلسن» از مثنوی مولانا را به بارکس میگوید که این کلمات باید از قفس خود رها شوند. بارکس که زبان فارسی نمیداند، پس از دیدار با «رابرت بلای» با استفاده از ترجمههای قبلی، شروع به ترجمه اشعار عرفانی مولانا کرده که در بیست مجلد منتشر شده و تاکنون بیش از نیم میلیون نسخه از مجموعه کتابها و آثار مولانا به زبان کلمن بارکس در امریکا به فروش رسیده و یکی از پرفروشترین کتب آمریکا شده است.
نشریه امریکایی «بوک لیست» در معرفی ترجمه بارکس مینویسد: «ما بی هیچ تردید، امتیازی ویژه به کلمن بارکس میدهیم، زیرا کاری کرده تا برگردانی مدرن، زنده و دریافتنی از آثار شعری رومی، بهترین و شناختهشدهترین شاعر عرفانی جهان را در دسترس خوانندگان آمریکایی قرار دهد». شعری که برد پیت از این مجموعه به زبان انگلیسی حک کرده، به نوشته «کلمن بارکس»، برگردان یکی از رباعیات مولوی از دیوان شمس است:
«از کفر و ز اسلام برون صحرائیست
ما را به میان آن فضا سودائیست
عارف چو بدان رسید سر را بنهد
نه کفر و نه اسلام و نه آنجا جائی است»

کلمن بارکس شاعر امریکایی و مترجم مشهور اشعار مولانا جلال الدین بلخی
بارکس به همراه بلای در ۲۷ اردیبهشت سال ۱۳۸۵ از ایران دیدن کرد و در حین این سفر و به هنگام بازدید آنها از دانشگاه تهران، دکترای افتخاری دانشگاه تهران رشته زبان و ادبیات فارسی به کلمن بارکس اهدا شد. رابرت بلای که برنده چندین جایزه معتبر شعر آمریکاست، درباره ترجمه اشعار مولانا توسط بارکس نوشته است: «کلمن بارکس رومی را شناور بر دریاچه جورجیا یافت و او را به زندگی بازگرداند. چه نعمت بزرگی! کلمن بارکس براساس شعر مولانا همه شب را بیدار ماند تا خوانندگان مشعوف شوند».
اینکه شعری از یکی از بزرگترین شاعران تاریخ ادبیات ایران روی دست یکی از بازیگران مطرح هالیوود رفته باشد، ولی درباره این شاعر ۸۰۷ ساله در ایران هیچ اتفاقی جز چند همایش و بزرگداشتهای روتین برگزار نشده باشد، جای بسی تأمل دارد و تأسف دارد. حتی یک فیلم و سریال درباره مولانا ساخته نشده و اساساً مراسم بزرگ و اصلی برای این شاعر پارسی نیز هر ساله در ترکیه برگزار میشود و این اتفاق تلخ را پایانی نیست؛ هرچند مولانا چهرهای فراتر از مرزها و زمانهاست، او متعلق به ایران بزرگ است و اینکه این فخر بزرگ را برجسته نساخت، اتفاقی عجیب و البته معمول در کشورمان قلمداد است!
ظاهراً جهانیان درک کاملتری نسبت به هموطنان مولانا از عمق گفتار «محمد ابن محمد ابن حسین حسینی خطیبی بکری بلخی» دارند و از این بابت باید شرمنده بود که کوچکترین گامی از سوی ایرانیان در معرفی این چهره جهانی و ریشههای ایرانیاش ارائه نشده و اگر از بسیاری از مخاطبان اشعار انگلیسیاش جویا شوید که او متعلق به کدام زبان و جغرافیا بوده، به اشتباه رومی و یا ترک بخوانند و این نیز به نام مصطلح مولانا در مغرب زمین و همچنین تلاش ترکیه در مصادره به مطلوب مولانا بوده است.
هماکنون ویدیو انگلیسی رباعی را که «بردپیت» انتخاب کرده، با کلام «کلمن بارکس» در «تابناک» ببینید.
1




تابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
نظرات بینندگان
افتخارمیکنم به سرزمینم
بهتر نبود به جای سوال پرسیدن اینجا یه سرچ میزدی؟
شماها هم خیلی ساده اید.مثل خلیج فارس گفتن اون خارجی ها که همتون ذوق کردین و من بهتون تذکر دادم و بعد گندش دراومد و حرفشون رو پس گرفتن. حالا هم اینو بدونید که این حضرات عمق اشعار مولانا رو درک نکردن و فقط خوششون اومده جناب مولانا که فرموده :
نه کفر و نه اسلام
خوانندگان گرامی دفتر دوم مثنوی را مطالعه کرده اند؟
متاسفانه درایران عنایت لازم به مولانا نمیشودتنهااستادمرحوم محمدتقی جعفری بودکه به مولانامیپرداخت!...
مولانا نه ترک تریکه ... و نه فارسی شیعی... مولانا فقط و فقط بلخی دری افغانستان هست.
تا زمانی که ما نادانسته مولوی را با اسامی جعلی و نامگذاری دیگران صدا بزنیم این بدبختی ادامه خواهد داشت : یعنی چی رومی ؟! غرب تلاش میکنه این شاعر بزرگ رو خودی جا بزنه و متاسفانه رسانه ها و مسئولین ما هم بدون داشتن سواد و علم کافی کار آنها را میکنند و از طرف دیگه عربها با توجه به اسم این شاعر مدعی او هستند و ترکها هم بخاطر زندگی کردن این شاعر پارسی گوی در منطقه که امروز در تملک آنها مدعی او هستند! هیجکس نمی تونه بر تسلت ادبی و فرهنگی مولانا بر آداب و رسوم ایرانی ها شکی بکند و چه بسا بخشی از اشاعر او را فقط ایرانی ها و بخصوص ایرانی های اصیل متوجه می شوند و زبان رسا و کامل مولانا در شعر پارسی هیچ شکی باقی نمیگذاره برای پارسی و ایرانی و اصل بودن این شاعر و عارف بزرگ ولی دو فرهنگ غالب گذشته و فعلی جهان یعنی اعراب که امروز فرهنگ شکست خورده اند و فرهنگ غرب که فرهنگ پیروز این روزهای دنیاست در کنار خرده فرهنگهایی مثل ترکیه که سعی میکنه خودش رو با دستاویز کردن و سوء استفاده از داشته های فرهنگی دیگران مطرح کنه در رقابت هستند برای منزوی کردن و بی هویت کردن ایران ... و تلاش رسانه و مسئولین ما چیه؟؟ هیچی ؟...
اون که اصن ته نیکوکاریه انقد کار نیکو کرده ...مثلا خالکوبی ...بازم بگم؟ نه دیگه بی ادبیه
بله
در شهر خوی آرامگاه شمس تبریزی و پوریای ولی هستش اما کمتر کسی از هموطنان از این آرامگاهها بی خبرند.
ازخدا جوييم توفيق ادب
بي ادب محروم ماند از لطف رب
بي ادب تنها نه خود را خوار كرد
بلكه آتش برهمه آفاق زد ......
دوستان در نقد ها ادب ونزاكت را رعايت كنيد .من با خواندن اين نقدها فهميدم كه مولانا آنچنان هم در بين نسل جوان ناشناخته نيست ولي خوب رسانه ملي هم دربي توجهي به اين مفاخر ملي وجهاني بي تقصير نيست .آخر فرهنگ مهاجم وباظاهر جذاب بيگانه را كه باچند فيلم كليشه اي وتكراري و وعظ وپند ونصيحت نمي توان از ميدان بدر كرد بايد با استوانه هاي عظيم ومحكم فرهنگي وعر فاني چون مولانا وحافظ و عطار سنايي وصدرا و...جوانانمانرا آشناو آماده كرد كه البته اگر اصحاب اشعري مصلك وقشري مذهب بگذارند.
بقول مولانا :مازقرآن مغز رابرداشتيم
پوست رابر ديگران بگذاشتيم
مثنوي ماست قرآن مدل
آن يكي هادي وبعضي رامذل .
تبلیغات ترکیه که مولانا را ترک و مال اونجا معرفی میکنه واقعا قبیح است مثل اینکه ما با دلیل های ساختگی بگیم شکسپیر مال ماست عکس العمل بقیه چیست .چندی پیش یکی از ادبا میگفتند که حتی شیوه صوفیان و شب اروس که امروزه برگزار میشه با ذات و معنویت مولانا همخوانی نداره و بیشتر حالت جلب توریست پیدا کرده
درحدی نیستی بخایی به مولانا تذکر بدی هر کی میخایی باش
دوست دارم اشعار رومی را به انگلیسی هم بخوانم.
شوخی می کنم، فارسی ارزشش به همین اشعار رومی و حافظ است بخدا.
خداییش بس کنید رومی یا بلخی یا ...، نشون می ده که براد پیت رومی/بلخی را فهمید و من و شما که فارسی هم بلدیم نفهمیدیمش، یا ادعا می کنیم که فهمیدیمش.
حق با شماست ولی اگه چند سال دیگه چیزی برای ایران نموند و دیگران برداشتند و بردند اون وقت چی میمونه برای این کشور ؟اینها علاوه بر بعد عرفانی و ادبی دارند حکم اسطوره و هویت رو هم برای ما دارند کشوری که اسطوره داشته باشه حتی در سخت ترین وضع هم باشه باز روزنه امیدی پیدا میکنه .که اگه اینطور نبود بقیه کشورها مخصوصا آنها که تازه شکل میگیرند در به در دنبال هویت برای خود نمی بودند. من هم امیدوارم علاوه بر بالیدن به این نام آوران ، عمق اندیشه اینان همیشه در فکر و ذهن ما باشه
بلخ مال ایران نیست الان قبلا بوده. الان یعنی اهالی بلخ بگن مولانا مال ماست ما باید شکایت کنیم؟؟مولانا مدت زیادی هم ترکیه زندگی کرده و یه مدت هم ایران هر دوشون ادعا دارن مال ماست!!!مولانا اشعار ترکی هم داره ولی اصالتا افغانیه نه ترکیه و نه ایران! خودتون رو بذارید به جای اهالی بلخ ببینین چی می گم.
حضرت محمد ص یا مولوی یا حافظ ویا سنایی و عطار کجایی بودنشان مهم نیست یادگار هایشان مهم است که در هر نقطه جها ن پیروانی دارند. البته مولوی و بقیه خودشان از چشمه فیاض حضرت محمد جرعه ای نوشیده اند.( بادعای خودشان. )حالا دعوای ما سر چه چیزی است؟ خدا میداند .اما رویهمرفته مثل اینکه فرهنگمان نسبت به 800 سال پیش عقب رفته است.
طفلک حافظ، مولانا....
که مصادره شدن برای عقاید اندیشه هایی که هرگز اهلش نبودن.
به فرهنگ و تمدنی افتخار کنیم که ازش تاثیر گرفتیم.نه تمدنی که قبلا داشتیم.
همون کسایی که 25 اردیبهشت بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی هست با اون حق بزرگی که برسر ما دارد، میاد و هر سال دریغ از پارسال از یاد و نامی درخور .
دیدگاه خود را بنویسید
سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.