سفیر پیشین ایران در جمهوری آذربایجان در گفتگو با تابناک:
ایران نسبت به حضور شرکتهای آمریکایی در کریدور زنگزور نگران است / بعید است ارمنستان و آذربایجان اجازه حضور شرکتهای آمریکایی را بدهند
پاکآیین گفت: ایران نسبت به حضور شرکتهای آمریکایی در کریدور زنگزور ابراز نگرانی کرده و معتقد است ارمنستان و جمهوری آذربایجان نیز با این موضوع مخالفت خواهند کرد.

به گزارش خبرنگار بینالملل تابناک، اظهارات اخیر نیکول پاشینیان، نخستوزیر ارمنستان درباره آغاز رسمی پروژه «مسیر ترامپ برای صلح و رفاه بینالمللی» (TRIPP ، نشانهای از ورود توافق واشنگتن به مرحله اجرایی است.
پاشینیان در جریان گفتوگو با رو لبردیان، معاون رئیس شرکت انویدیا، اعلام کرد که ارمنستان قصد دارد بهصورت رسمی آغاز این پروژه را اعلام کند.
او همچنین از برنامه ایروان برای اتصال شبکه برق این کشور به جمهوری آذربایجان و ترکیه خبر داد؛ موضوعی که ابعاد پروژه را فراتر از ایجاد یک مسیر حملونقل و ترانزیتی نشان میدهد.
به گفته نخستوزیر ارمنستان، این کشور هماکنون از طریق شبکه برق به گرجستان و ایران متصل است و در حال سرمایهگذاری برای افزایش کارآمدی انتقال برق است.
با این حال، نکته قابل تأمل آن است که در چشمانداز جدید ایروان، توسعه ارتباطات انرژی با ترکیه و جمهوری آذربایجان نیز جایگاه ویژهای پیدا کرده است؛ دو کشوری که تا پیش از این، به دلایل سیاسی و امنیتی، روابط ارمنستان با آنها با محدودیتهای جدی مواجه بود.
آغاز رسمی پروژه موسوم به مسیر ترامپ در ارمنستان، پرسشهایی درباره آینده دالان زنگزور، جایگاه ایران در معادلات ترانزیتی منطقه و احتمال حضور شرکتهای آمریکایی در این مسیر مطرح کرده است.
از اینرو خبرنگار تابناک در گفتوگو با «محسن پاکآیین»، دیپلمات پیشین ایران در جمهوری آذربایجان موضوع نگرانی ایران از حضور شرکتهای آمریکایی، وضعیت گذرگاه ارس و ارزیابی تأثیر تحولات قفقاز جنوبی بر منافع کشور را بررسی کرده است.
نیکول پاشینیان، نخستوزیر ارمنستان، از آغاز رسمی پروژه موسوم به «مسیر ترامپ» خبر داده است. آیا این به معنای کنار گذاشتن ایران از این کریدور نیست؟
ما با ارمنستان هم روابط دوستانه و خوبی داریم و هم رایزنیهای متعددی در رابطه با مسئله دالان زنگزور انجام دادهایم. جمهوری اسلامی ایران مراتب نگرانی خود را مکرراً به مقامات جمهوری ارمنستان از جمله پاشینیان، همچنین مقامات وزارت امور خارجه و سفیر این کشور در تهران منعکس کرده است.
وعدهای که دولت ارمنستان به ما داده، این است که اجازه ندهد شرکتهای آمریکایی در کنار این مسیر یا در داخل آن، برای اجرای پروژه حضور داشته باشند
اینکه اعلام شده مراحل اجرایی این پروژه آغاز شده است، موضوعی است که باید درباره آن بررسی کنیم و ببینیم منظور از مراحل اجرایی چیست.
آیا تیمی از آمریکاییها یا گروهی از نیروهای این کشور در زنگزور مستقر شدهاند، یا اینکه شرکتهای ارمنی قرار است این کار را انجام دهند؟
مسئله دوم این است که مقدمه احداث خطآهن زنگزور، توافق جمهوری آذربایجان و ارمنستان است. یعنی جمهوری آذربایجان که میخواهد از این مسیر عبور کند و به نخجوان برسد، باید بنا بر درخواست ارمنستان، مسیر این کشور را نیز به آستارا و نخجوان باز کند. آیا چنین توافقی صورت گرفته است یا خیر؟
به این دلیل که اگر قرار باشد این خط فقط بهصورت یکطرفه باز شود و صرفاً جمهوری آذربایجان را به نخجوان متصل کند، بهطور طبیعی منافع ارمنستان تأمین نخواهد شد، چراکه ارمنیها نیز بهطور مکرر خواستار آن بودهاند که جمهوری آذربایجان مسیر آنها را نیز به شرق و غرب باز کند.
به نظر میرسد باید اندکی صبر کنیم تا مشخص شود منظور پاشینیان ازاعلام آغاز مراحل اجرایی چیست. آغاز مراحل اجرایی ممکن است به این معنا باشد که گفتوگوهایی انجام شده، اما هنوز وارد موضوع نشدهاند.
باید این مسئله را بررسی کنیم و حتماً آن را رصد خواهیم کرد. چنانچه آمریکاییها بخواهند در کنار مرزهای ما مستقر شوند، مسئولان محترم مواضع لازم را اتخاذ خواهند کرد.
مسیر ترامپ و آینده گذرگاه ارس
این کریدور در حالی آغاز به کار میکند که پیش از این نیز گذرگاه ارس افتتاح شده بود. با توجه به این مسئله، جایگاه گذرگاه ارس به چه شکل است و اساساً عملیاتی خواهد شد یا خیر؟
اگر قرار باشد احداث این کریدور از همین امروز آغاز شود، دستکم دو تا سه سال دیگر تکمیل خواهد شد. بنابراین، نمیتوانیم از همین حالا درباره وضعیت این کریدور اظهارنظر کنیم. با توجه به اینکه، به گفته پاشینیان، مراحل اجرایی احداث آن آغاز شده است، باید ببینیم این مراحل دقیقاً به چه معناست.
اگر قرار باشد مراحل احداث آغاز شود، با توجه به اینکه خط ریلی در زمان جنگ کاملاً از بین رفته و زیرساخت آن نابود شده است، احداث مسیر ۳۵ کیلومتری داخل ارمنستان موضوعی نیست که بتوان آن را یکشبه آغاز کرد.
بهاصطلاح، اینطور نیست که راهآهنی ساختهشده وجود داشته باشد و صرفاً برای تردد آن اجازه بخواهند. بنابراین، حتی اگر بخواهند همین امروز کار را آغاز کنند، تکمیل آن یک تا دو سال زمان خواهد برد.
مسیر ارس، به معنای مسیری که جمهوری آذربایجان از طریق خاک ایران به نخجوان میرسد، همچنان از نظر جادهای فعال است وهیچ تغییری نیز در آن ایجاد نمیشود. در حال حاضر هم جمهوری آذربایجان از مسیر بیلهسوار وارد خاک ایران میشود و سپس از مسیر اردوباد و کلاله یا جلفا وارد نخجوان میشود. بنابراین، این مسیر جادهای وجود دارد.
قرار بود مسیر ریلی نیز احداث شود که این بخش در داخل جمهوری آذربایجان به پایان رسیده است. قرار است بخشهایی از آن در داخل ایران نیز آغاز شود که شاید تاکنون آغاز شده باشد. این مسیر ریلی هنوز به پایان نرسیده است تا بتوان آن را افتتاح کرد؛ اما مسیر جادهای آن هماکنون فعال است و آسیبی به آن وارد نمیشود.
ما نگران این نیستیم که دو مسیر در کنار یکدیگر قرار بگیرند. هرچه خطوط مواصلاتی بیشتر باشد، بهطور طبیعی حملونقل و تجارت رونق بیشتری خواهد گرفت. نگرانی ما این است که آمریکاییها، با توجه به اقداماتی که علیه ما انجام دادهاند، بخواهند در مسیر دالان زنگزور و در قالب شرکتهای آمریکایی حضور داشته باشند.
ما به این دلیل که میدانیم آمریکاییها نیت خیری ندارند، با این موضوع مخالفت کردهایم و فکر میکنیم ارمنستان و جمهوری آذربایجان نیز به این مسئله واقف شده باشند. آنها اکنون خلیج فارس را میبینند و مشاهده میکنند که حضور آمریکا در آنجا چگونه به کشورهای حاشیه خلیج فارس ضربه زده است. بعید میدانم اجازه دهند شرکتهای آمریکایی در زنگزور حضور پیدا کنند و عملیاتی انجام دهند. اگر چنین اتفاقی بیفتد، در آن زمان تصمیمگیری لازم را انجام خواهیم داد.
ارزیابی تأثیر تحولات قفقاز جنوبی بر منافع ایران
برخی استدلال میکنند یکی از دلایل تغییرات قفقاز جنوبی که به ضرر ایران تمام شده، اتکای ایران به نظم روسمحور در این منطقه بوده است؛ نظمی که با جنگ اوکراین، تضعیف جایگاه روسیه و روابط این کشور با ترکیه، نتوانسته منافع ایران را تأمین کند. ارزیابی شما در این مورد چیست؟
من اساساً این موضوع را قبول ندارم که منافع ایران در این منطقه آسیب دیده باشد.
اتفاقاً به دلیل توافق صلحی که میان جمهوری آذربایجان و ارمنستان انجام شد و با موفقیت به امضا رسید و سایه جنگ از این منطقه کنار رفت، هم مسیر ترانزیتی ما برای جمهوری آذربایجان کاملاً فعال است و هم مسیر ترانزیتی ما برای ارمنستان فعال است. از مرز نوردوز نیز تجارت رونق گرفته است..
شرکتهای فنی و مهندسی ما هم در داخل ارمنستان مشغول فعالیت هستند. اساساً این موضوع هیچ ارتباطی با بحث روسیه ندارد؛ به این دلیل که روسیه اصلاً با ارمنستان مرز ندارد.
بنابراین، اینها بحثهایی هستند که اساساً در حد گمانهزنی مطرح میشوند. واقعیت این است که ایران در این منطقه به فعالیتهای خود ادامه میدهد و اتفاق خاصی نیز رخ نداده است.
گفتوگو: زینب منوچهری
تابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
نظرات بینندگان
هنوز دیدگاهی منتشر نشده است.
دیدگاه خود را بنویسید
سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.