افغانستان به دنبال حذف ایران از معادله ثبت میراث «مولانا»
موضعگیری رئیس جمهور این کشور از دیگران تندتر بوده، چون کوشیده اساساً ایران را از این معادله حذف کند و ثبت آثار مولانا را به عنوان اقدام مشترک افغانستان و ترکیه -زادگاه و آرامگاه- در نظر بگیرند، حال آنکه اساساً حذف ایران از این قاعده از منطق به دور است و در این ارتباط، چند نکته اساسی قابلیت تذکر به محمداشرف غنی را دارد.


اظهارات تأمل برانگیز رئیس جمهور ترکیه درباره ثبت «مثنوی معنوی» و سایر آثار مولانا جلال الدین به عنوان میراث مشترک ترکیه و افغانستان در شرایطی مطرح شده که به نظر میرسد، این تعابیر بیش از آنکه برآمده از منطق باشد، یک واکنش شتابزده به تصمیم برخی مسئولان ایرانی است که در ایران نیز نقد شد و منطق ایجاب میکند، همه کشورهای فارسیزبان در ثبت میراث مولوی دخیل باشند.
به گزارش «تابناک»؛ محمداشرف غنی، رئیس جمهور افغانستان در دیداری که روز پیشین ـ پنجشنبه 27 خرداد ـ با مولودچاووش اوغلو، وزیر خارجه ترکیه در کاخ ریاست جمهوری افغانستان داشت، گفت: مولانا جلال الدین محمد بلخی افتخار مشترک دو کشور است و ما آماده هستیم که مثنوی معنوی و سایر آثار مولانا را به عنوان میراث مشترک افغانستان و ترکیه در سطح بینالمللی به ثبت برسانیم.

اظهارات رئیس جمهور افغانستان را میتوان در کنار گفتههای سایر مسئولان این کشور قرار داد؛ از جمله اظهارات وزیر امورخارجه افغانستان در دیدار با همتای ترکیهایاش که درباره ثبت مشترک میان ایران و ترکیه، خواستار ارایه توضیحاتی از سوی ترکیه شد؛ اما مولود چاووش اوغلو، وزیر امورخارجه ترکیه از این موضوع اظهار بیاطلاعی نموده و به مسئولین دستور داده بود تا موضوع را پیگیری کرده و ملاحظه افغانستان به عنوان زادگاه مولانا جلالالدین محمد بلخی را در این زمینه در نظر بگیرند.
پیش از این دو موضعگیری نیز، نصیر احمد اندیشه سرپرست و معاون اداری و مالی وزارت امور خارجه افغانستان در دیدار با پتریشیا مک فلپس نماینده یونسکو در افغانستان با ابراز نگرانی از توافق ایران و ترکیه، گفته بود: هرگاه قرار باشد این اثر شناخته شده ادبی و شاهکار عرفانی مولوی، ثبت میراث جهانی سازمان یونسکو شود، واقعیت تاریخی زادگاه خداوندگار بلخ نباید نادیده گرفته شده و پیوند مولانای بزرگ با افغانستان فراموش شود.
البته در میان، اظهارات مسئولان افغانستان، موضعگیری رئیس جمهور این کشور از دیگران تندتر بوده، چون کوشیده اساساً ایران را از این معادله حذف کند و ثبت آثار مولانا را به عنوان اقدام مشترک افغانستان و ترکیه -زادگاه و آرامگاه- در نظر بگیرند، حال آنکه اساساً حذف ایران از این قاعده از منطق به دور است و در این ارتباط، چند نکته اساسی قابلیت تذکر به محمداشرف غنی را دارد.
نخست اینکه، اساساً افغانستان کوچکترین توجهی به مولانا و میراث مولوی نداشته و اگر حال که ایران به دنبال ثبت میراث این شاعر پارسی زبان افتاده، افغانستان به دنبال حضور در این قاعده است. در مقابل لااقل ترکیه مجموعهای در خور برای مولانا حفظ کرده و بهره برداری فرهنگی و حتی اقتصادی قابل توجهی از مولانا میکند. با این حال اینکه افغانستان تاکنون نمیدانسته چنین میراثی داشته، دلیلی نمیشود که در این ثبت حضور نداشته باشد، اما نمیتواند به دنبال حذف ایران به عنوان بستر فرهنگی زندگی و اشعار مولانا در قاعده ثبت باشد. حتی تاجیکستان به عنوان یک کشور دارای ریشه فارسی نیز حق دارد، در این ثبت مشارکت کند.
دوم آنکه، زبان قالب در آثار مولوی فارسی مرسوم در ایران است و نه پشتو یا دری و در واقع نه مردمان ترکیه و نه بسیاری از مردمان افغانستان اساساً توان خواندن و درک مفاهیم ظاهری مثنوی معنوی را ندارند اما با توجه به آنکه ادبیات عرفانی و پیچیده این شاعر بزرگ مشابه ادبیات مرسوم فارسی ایران است، اکثر مردم ایران توان خواندن این اشعار و درک کلی مفاهیم این اشعار را دارند؛ بنابراین، کوچک ترین تلاش برای حذف ایران از پروسه ثبت «مثنوی معنوی» و سایر آثار مولوی شبیه به یک شوخی است.
و در پایان اینکه، حقیقت این است که افغانستان در گذشته نه چندان دور، بخشی از ایران بود و اگر لوله توپ انگلیس به سمت ایران نشانه گرفته نشده بود و شاهان ایرانی اندکی کفایت داشتند، افغانستان از ایران تجزیه نمی شد و رئیس جمهور محترم افغانستان، اکنون یکی از شهروندان ایرانی محسوب میشود؛ بنابراین، اظهاراتی که نشان از تلاقی با ایران به عنوان قلب «ایران بزرگ» دارد، به خصوص در حوزه فرهنگی، چندان منطبق با واقعیات موجود نیست.
در چنین بستری انتظار میرود، مسئولان فرهنگی ایران، افغانستان، تاجیکستان و ترکیه در نشست مشترکی به توافق لازم برای ثبت آثار مولوی در یونسکو بپردازند و میراثی را که بخشی از آن در این کشورها ریشه دارد و تأثیرات جهانی داشته، منجر به ایجاد اختلافات در این کشورها نشود؛ رویکردی که انتظار میرود مسئولان ارشد افغانستان نیز در آن مشارکت داشته باشند.
به گزارش «تابناک»؛ محمداشرف غنی، رئیس جمهور افغانستان در دیداری که روز پیشین ـ پنجشنبه 27 خرداد ـ با مولودچاووش اوغلو، وزیر خارجه ترکیه در کاخ ریاست جمهوری افغانستان داشت، گفت: مولانا جلال الدین محمد بلخی افتخار مشترک دو کشور است و ما آماده هستیم که مثنوی معنوی و سایر آثار مولانا را به عنوان میراث مشترک افغانستان و ترکیه در سطح بینالمللی به ثبت برسانیم.

اظهارات رئیس جمهور افغانستان را میتوان در کنار گفتههای سایر مسئولان این کشور قرار داد؛ از جمله اظهارات وزیر امورخارجه افغانستان در دیدار با همتای ترکیهایاش که درباره ثبت مشترک میان ایران و ترکیه، خواستار ارایه توضیحاتی از سوی ترکیه شد؛ اما مولود چاووش اوغلو، وزیر امورخارجه ترکیه از این موضوع اظهار بیاطلاعی نموده و به مسئولین دستور داده بود تا موضوع را پیگیری کرده و ملاحظه افغانستان به عنوان زادگاه مولانا جلالالدین محمد بلخی را در این زمینه در نظر بگیرند.
پیش از این دو موضعگیری نیز، نصیر احمد اندیشه سرپرست و معاون اداری و مالی وزارت امور خارجه افغانستان در دیدار با پتریشیا مک فلپس نماینده یونسکو در افغانستان با ابراز نگرانی از توافق ایران و ترکیه، گفته بود: هرگاه قرار باشد این اثر شناخته شده ادبی و شاهکار عرفانی مولوی، ثبت میراث جهانی سازمان یونسکو شود، واقعیت تاریخی زادگاه خداوندگار بلخ نباید نادیده گرفته شده و پیوند مولانای بزرگ با افغانستان فراموش شود.
البته در میان، اظهارات مسئولان افغانستان، موضعگیری رئیس جمهور این کشور از دیگران تندتر بوده، چون کوشیده اساساً ایران را از این معادله حذف کند و ثبت آثار مولانا را به عنوان اقدام مشترک افغانستان و ترکیه -زادگاه و آرامگاه- در نظر بگیرند، حال آنکه اساساً حذف ایران از این قاعده از منطق به دور است و در این ارتباط، چند نکته اساسی قابلیت تذکر به محمداشرف غنی را دارد.

نخست اینکه، اساساً افغانستان کوچکترین توجهی به مولانا و میراث مولوی نداشته و اگر حال که ایران به دنبال ثبت میراث این شاعر پارسی زبان افتاده، افغانستان به دنبال حضور در این قاعده است. در مقابل لااقل ترکیه مجموعهای در خور برای مولانا حفظ کرده و بهره برداری فرهنگی و حتی اقتصادی قابل توجهی از مولانا میکند. با این حال اینکه افغانستان تاکنون نمیدانسته چنین میراثی داشته، دلیلی نمیشود که در این ثبت حضور نداشته باشد، اما نمیتواند به دنبال حذف ایران به عنوان بستر فرهنگی زندگی و اشعار مولانا در قاعده ثبت باشد. حتی تاجیکستان به عنوان یک کشور دارای ریشه فارسی نیز حق دارد، در این ثبت مشارکت کند.
دوم آنکه، زبان قالب در آثار مولوی فارسی مرسوم در ایران است و نه پشتو یا دری و در واقع نه مردمان ترکیه و نه بسیاری از مردمان افغانستان اساساً توان خواندن و درک مفاهیم ظاهری مثنوی معنوی را ندارند اما با توجه به آنکه ادبیات عرفانی و پیچیده این شاعر بزرگ مشابه ادبیات مرسوم فارسی ایران است، اکثر مردم ایران توان خواندن این اشعار و درک کلی مفاهیم این اشعار را دارند؛ بنابراین، کوچک ترین تلاش برای حذف ایران از پروسه ثبت «مثنوی معنوی» و سایر آثار مولوی شبیه به یک شوخی است.
و در پایان اینکه، حقیقت این است که افغانستان در گذشته نه چندان دور، بخشی از ایران بود و اگر لوله توپ انگلیس به سمت ایران نشانه گرفته نشده بود و شاهان ایرانی اندکی کفایت داشتند، افغانستان از ایران تجزیه نمی شد و رئیس جمهور محترم افغانستان، اکنون یکی از شهروندان ایرانی محسوب میشود؛ بنابراین، اظهاراتی که نشان از تلاقی با ایران به عنوان قلب «ایران بزرگ» دارد، به خصوص در حوزه فرهنگی، چندان منطبق با واقعیات موجود نیست.
در چنین بستری انتظار میرود، مسئولان فرهنگی ایران، افغانستان، تاجیکستان و ترکیه در نشست مشترکی به توافق لازم برای ثبت آثار مولوی در یونسکو بپردازند و میراثی را که بخشی از آن در این کشورها ریشه دارد و تأثیرات جهانی داشته، منجر به ایجاد اختلافات در این کشورها نشود؛ رویکردی که انتظار میرود مسئولان ارشد افغانستان نیز در آن مشارکت داشته باشند.
تابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
نظرات بینندگان
آقايان وخانم هاي محترم، دست إز نژاد پرستي پارسي بشوييد، چون تاريخ مصرف اين أمده سپري گرديده است.
آنچه عقل جمعي جهاني حكم كند، بر نژادپرستي شما ها فائق خواهد آمد، صبور باشيد و تماشا فرماييد.
ولی بی ربطترین این سه کشور قطعا ترکیه است!
اینایی که منفی دادن دوس دارم بدونم تفکراتشون چیه! فک کنم افغانی باشن بیشتر
مولانا یک کلمه هم ترکی یا پشتو یا دری شعر نگفته نگاهش به دین هم اساسا یک نگاه ایرانی هست
همش تقصیر مولاناس، یجا وای نساد که همش از این ور به اون ور میرفت.
شاید این تشبیه زیاد خوش آیند افرادی نباشد ولی نزدیکترین تمثیلی بود که به ذهنم رسید. بسیاری از امامزادگان و نوادگان امامان در ایران موطن داشتند و فوت کردند و اکنون مقابرشان در ایران محل التجاء و تکریم ایرانیان است. اما ایرانیان هیچگاه ادعا نکرده اند که آنان ایرانی هستند. معلوم نیست ترکیه بر چه اساس مولانا را میراث آن کشور میداند. درحالیکه در عهد مولانا اساسا کشوری به نام ترکیه و یا حتی عثمانی وجود نداشت و زبان ترکی هم در قونیه رایج نبود. گویا خاندانی ایرانی و آدری( نه ترک) آل جلایردر آن خطه حاکم بودند.
دوست نادیده من سلام، سلام؛ با قسمت دو وسه کامنت شما سخت موافقم. اما در مورد بخش یک آن توضیحاتی را لازم میدانم که عرض کنم. در زمان سامانیان، غزنویان و تیموریان نه مملکتی به نام افغانستان وجود داشت نه هیچیک از این خاندانها داعیه حکومت بر کشوری غیر از ایران را داشته اند. به همین دلیل فردوسی بزرگ شاهنامه را نخست تقدیم سلطان محمود نمود. اما سامانیان خود را از تباربهرام چوبینه و میراثدار ساسانیان می دانستند. البته تیموریان که از ترکان آسیای میانه و فرارود بودند بازهم خود را مفتخر به میراثداری امپراطوری پارس می دانستند و داعیه هیچ حکومتی نداشتند الا مملکت فارس. اصولا روند جدایی افغاستان از ایران از اواخر دوره صفوی شروع شد وبعد از مرگ نادرشاه سرعت گرفت. اما تا زمان دخالت انگلستان در قضیه محاصره هرات در عهد ناصرالدین شاه اساسا مملکتی با نام افغانستان شناخته شده نبود.
کفایت و قدرت !!!
من معتقدم باید اجازه بدیم نه تنها افغانها بلکه دوستان تاجیک پاتریک وقزاق هم به عنوان کشورهایی که دارای جمعیت فارسی زبان هستند در پروسه ثبت این شخصیت بزرگ مشارکت کنند چون در این کشورها بنا را بر حذف تمدن پارس از این کشورها گذاشته اند حتی در افغانستان نیز زبان پارسی دشمنانی دارد . کو بخارا کو سمرقند . هموطن ایرانی و همزبان افغانستانی ما باید در درجه اول به فکر حفظ زبان مشترک اجداديمان و تمدن آنها باشیم .ما مفتخریم که با همزبانان خود در دیگر کشورها دارای پيندهاي محکمی مثل مثنوی معنوی هستیم. البته مشارکت ترکها در این پروسه خود پاسخ محکمی به برخی نژاد پرستان است که انواع توهینها را نثار فرهنگ وزبان پارسی می کنند . برادر افغانی وتاجيک و هزار بیایید این فرصت رو به آغازی برای همگرایی تبدیل کنیم . چیزی که تمدن پارس برای احیا مجدد به آن نیازمند است . مخلص همه فارسی زبانها
مولانا به نظر من متعلق به ایران و افغانستان است فقط
دوست نادیده من سلام، سلام؛ با قسمت دوم وسوم کامنت شما بسیار موافقم. اول در قسمت اول توضبحی لازم است تا بدهم. افغانستان دربا این اسم از زمان ناصرالدین شاه قاجار بوجود آمد
ایراد شما وارد نیست و هر دو معنی قابل قبول اند.این که شما معنی دیگر را نمیتوانید متصور باشید از ضعف شما است.
من افغانم ولی متولد ایران و عاشق فرهنگ و تاریخ ایران، کاش دوباره افغانستان وایران پیوند یابند و بزرگ شوند. هواسمان به دشمنان و تفرقه انگیزان باشد.ترک ها در پی عثمانی گرایی اند اونوقت بین امپراتور پارسی تفرقه میندازند عجبا!!
میگن روزی شخصصی بر الاغش سوار بود در بین راه روباهی رو سوار میکند روباه کمی جلوتر میروند میگوید که الاغ خوبی داری و کمک کمک به نیمه راه میرسن روباه میگوید الاغ ما خوبه نه ؟ به انتها که میرسن روباه میگه که خوب رسیدیم میتونی پیاده شی من با الاغم به راهی دیگر میرویم . ایران یکی از کشورها باشه ؟ یعنی چی این حرف مولانا مال ایران وبه زبان پارسی که فردوسی حفظش کرد شعر گفته
یه دوتا کشور دیگه اضافه کن اتفاقا اتحادیه اروپا هم هستن !!!
پس ترکهای ساکن ایران هم حقی ازش ندارند؟ شمس تبریزی را که ترک بوده چه میکنید این وسط؟؟
مولوی در قونیه که تحت حکومت روم بود زندگی کرده. و شعر یونانی هم داره یعنی با افکار دانشمندان اروپا و المان اشنا بوده. به خاطر همین اشعارش جهانی شده. یعنی اون موقعه هم مهاجرت به اروپا باب بوده. یعنی الان که من هم مثل مولانا مهاجرت کردم زور بزنم می تونم یه مولانای دیگه بشم!؟:)
دو دوست عزیز، هر دوتون درست می گین... بستگی داره جمله تابناک رو چجوری بخونین... زبان چیره در آثار مولانا یا زبان چارچوب در آثار مولانا
خوب این یعنی چی! منظورتون اینه که افغانستان بده! ایا مثلا تهران جزء ایران بوده یا شیراز جز ایران بوده باعث کثر شان این شهرهاست. به نظرم باید این پیشینه تاریخی باعث پیوند این ملتها بشه نه دعوا
با سلام خدمت شما برادر گرامر
مطلب شما را بطور کامل خوندم در مورد پیوندهای مشترک بین دو کشور هیچ شکی نیست اما دوست عزیز بخش های بعدی مطلب شما از نظر منطقی قابل پذیرش نیست.
اینکه شما می گید " ا1. همانگونه که افغانستان زمانی جزء ایران به حساب می آمد، ایران نیز زمانی جزء افغانستان کنونی بود. یادمان نرود که غزنویان پایختش غزنین بود و تیموریان هرات و سامانیان بلخ " شما چجوری اسندلال کردید و به این نتیجه رسیدید میشه بفرمایید کابل جزیی از افغانستان یا افغانستان جزیی از کابل! مگه میشه کل زیر مجموعه جزء بشه. افغانستان فعلی جزئی از قلمرو ایران بزرگ بوده و جدا از ایران نبوده و مطمینا مردمان آن دیر هم خودشون جدا از سرزمین ایران نمی دونستند.
اما در مورد حضرت مولانا و اینکه کجا زاده شده و در کجا زندگی کرده و بدرود حیات گفته اصلا اهمیتی نداره.
دوست عزیز من نمی دونم شما زاده کدوم شهر افغانستان هستید ما فرض را بر ایا می گیرم که اهل کابل هستید و از قضای روزگار شما شاعر، نویسنده بزرگی هستید یا در آینده خواهید شد . اگه روزی روزگاری در سالها بعد از مرگ شما کابل از افغانستان جدا و یک کشور مستقل شد ایا باید ایندگان شما را افغانستانی بحساب بیارن یا کابلی؟ پر واضح که شما الان خودتون افغانستانی و از کشور و سرزمین افغانستان می دونید و در یکی از شهرهای کشورتون زندگی می کنید و تمامی آثار خودتون در قالب زبان و فرهنگ افغانستان نوشته اید و نه شهر کابل.
در مورد حضرت مولانا هم قضیه همین. زادگاه ایشون ایران زمین بوده اما در جایی دیگه زندگی کرده اگه می خواست می توانست تمام اثار خودش به زبان ترکی بنویسد اما این کار نکرد. چیزی که مهم همین. حضرت مولانا هرگز اصل خودش فراموش نکرد و بر همین اصل و فرهنگ هم باقی ماند. حالا اینکه قبرش کجاست چه اهمیتی داره.
الان شما یک افغانستانی هستید و من یک ایرانی زاده بوشهر و تا روزی هم که زنده ام خودم ایرانی میدونم حالا اگه روزی روزگاری بوشهر از ایران جدا شد هیچکس نمی تونه بگه من ایرانی نیستم و نبودم یا شما افغانستانی نیستید چون من تا وقتی بودم ایرانی بودم
مرزهای جغرافیایی نمی تونه ملیت تغییر بده. اگه مولوی غیر از این فکر می کرد الان مثنوی معنوی و غزلیات شمس به زبان ترکی بود.
دیدگاه خود را بنویسید
سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.