رفتن به محتوای اصلی 
آخرین خبرنشست تاریخی سران چین، روسیه و آمریکا در شنژن؛ درباره ایران توافق مشخصی صورت نگرفت
18بازدید
۵۵

چرا مصالحه میان ایران و عربستان روز به روز سخت‌تر می‌شود؟

سعودی‌ها امیدوارند در دوره ترامپ شاهد شکست ایران باشند. آنها می‌خواهند نشان دهند که ایران، منزوی، به حاشیه رانده شده و تحت فشار است؛ با وجود این، آنها نمی‌خواهند که ایران کاملا از بازی منطقه‌ای بیرون رانده شود، زیرا دشمنی با ایران به ابزاری برای کسب مشروعیت برای حکام جدید سعودی تبدیل شده است.

چرا مصالحه میان ایران و عربستان روز به روز سخت‌تر می‌شود؟

روابط ایران و عربستان در یکی از بدترین وضعیت‌های خود طی دهه‌های اخیر قرار دارد. در شرایطی که نیروهای هوادار دو طرف در چندین کشور منطقه، سرگرم رقابت و درگیری شدید هستند و سعودی‌ها از مالزی در شرق آسیا تا ایالات متحده از همه ابزارهای خود برای مقابله با ایران استفاده می‌کنند، این که آیا چشم‌اندازی برای بهبود روابط دو کشور وجود دارد یا خیر، مورد توجه الجزیره قرار گرفته است.

به گزارش «تابناک» به نقل از الجزیره، در دسامبر 1991، هاشمی رفسنجانی، رئیس‌جمهور وقت ایران در حاشیه اجلاس سران کنفرانس اسلامی در داکار پایتخت سنگال با شاهزاده عبدالله ولیعهد وقت سعودی دیدار کرد. در یک قمار دیپلماتیک بی‌سابقه دو طرف توافق کردند برای احیای روابط دو کشور که در نتیجه جنگ ایران و عراق و همچنین کشتار حجاج ایرانی در سال 1987 قطع شده بود، مذاکره کنند.

هاشمی رفسنجانی، سیدحسین موسویان سفیر ایران در آلمان را مأمور گفت وگو با شاهزاده سعودی کرد که مدتی بعد، در شرایط بیماری ملک فهد زمام امور در عربستان را در دست داشت و با مرگ وی به پادشاهی رسید. بعد از یک دیدار اولیه در کازابلانکا در مراکش، موسویان به عربستان رفت و چندین دور مذاکره در اقامتگاه شخصی عبدالله برگزار شد.

سه شب مذاکره جدی که موضوعات مختلف روابط دوجانبه و مسائل امنیتی را در بر می‌گرفت، راه را برای تنش‌زدایی در روابط دو کشور باز کرد. این روند از حمایت عالی‌ترین سطوح سیاسی در هر دو کشور برخوردار بود.

موسویان با مرور دیدارش با ملک فهد در سال 1996 به الجزیره می‌گوید، پادشاه سعودی از آرامش در روابط دو کشور خوشحال بود، ولی از این که در روابط دو کشور جایی برای همکاری با عراق در نظر نگرفته شده بود، ناراضی به نظر می‌رسید.

{$sepehr_album_30846}

در سال 1997، برای سفر شاهزاده عبدالله به تهران فرش قرمز پهن شد. سال بعد، هاشمی رفسنجانی به عنوان عالی‌ترین مقام ایرانی که تا آن زمان به عربستان سفر کرده بود، توفیق حضور در فدک را به دست آورد. حسن روحانی رئیس‌جمهور فعلی ایران، در این سفر هاشمی رفسنجانی را همراهی می‌کرد. این سفر، راه را برای بهبود بیشتر روابط دو کشور هموار کرد که قرارداد امنیتی سال 2001 میان دو کشور در خصوص مبارزه با تروریسم و قاچاق مواد مخدر از جمله ثمرات آن بود. گفته می‌شود که هاشمی رفسنجانی تا زمان درگذشتش در سال 2017 همین نگاه مثبت به ضرورت روابط بهتر با عربستان را حفظ کرد.

حدود سه دهه بعد از دیدار هاشمی و عبدالله در سنگال، ایران و عربستان خود را در دو سوی مخالف شکاف فزاینده‌ای می‌بینند که منطقه را از عراق و بحرین گرفته تا یمن و ادامه درگیری‌ها در سوریه در بر گرفته است.

برداشت تحلیلگران این است که جنگ لفظی میان دو کشور، خصومت را تشدید و فعلا شانس یافتن یک راه حل دیپلماتیک را کمتر کرده است. یک ماه پیش، محمد بن سلمان ولیعهد سعودی مقامات ارشد ایران را با هیتلر مقایسه و در مقابل ایرانی‌ها وی را متوهم، نابالغ و کندذهن توصیف کرد.

در اجلاس هفته جاری سران اتحادیه عرب در ریاض، سلمان پادشاه سعودی رهبری محکومیت ایران به بهانه دخالت اشکار در امور کشورهای عربی را در دست داشت.

نقش آمریکا در روابط ایران و عربستان

موسویان که اکنون به عنوان پژوهشگر در دانشگاه پرینستون مشغول به کار است، بر این باور است که روابط ایران و عربستان از زمانی به سردی گرایید که ائتلاف به رهبری آمریکا در سال 2003 به عراق حمله کرد. عبدالله پادشاه سعودی معتقد بود که تصمیم جورج بوش برای حمله به عراق، به افزایش قدرت شیعیان این کشور و در نتیجه به هم خوردن توازن قوا در منطقه به نفع ایران منجر خواهد شد. اتفاقا پیش‌بینی عبدالله درست از آب درآمد.

با وجود این، عبدالله روابط با ایران را حفظ کرد و در سال 2007 میزبان احمدی‌نژاد رئیس‌جمهور جدید ایران بود. حتی علی‌رغم بروز ناآرامی میان اکثریت شیعه و اقلیت سنی حاکم بر بحرین در سال 2011، احمدی‌نژاد یک بار دیگر و در سال 2012 به ریاض سفر کرد.

در سال 2015، عبدالله از دنیا رفت و عربستان شاهد انتقال قدرت به سلمان بن عبدالعزیز نابرادری پادشاه پیشین بود که به تشدید تقابل میان ایران و عربستان کمک کرد. در همین سال ایران و کشورهای غربی بر سر راه حلی برای بحران هسته‌ای به توافق رسیدند.

محجوب زویری، استاد مسائل ایران در دانشگاهی در قطر معتقد است که امضای توافق با ایران از سوی باراک اوباما رئیس‌جمهور سابق آمریکا سبب شد که عربستانی‌ها احساس کنند به حاشیه رانده شده‌اند. خبر خوب برای سعودی‌ها، پایان دوره اوباما و به قدرت رسیدن دونالد ترامپ است که مخالفان سرسخت ایران را در کابینه خود به کار گرفته و وعده داده که توافق هسته‌ای با ایران را از بین خواهد برد. به عقیده زویری، سعودی‌ها امیدوار هستند که در دوره ترامپ شاهد شکست ایران باشند. آنها می‌خواهند نشان دهند که ایران، منزوی، به حاشیه رانده شده و تحت فشار است؛ با این وجود آنها نمی‌خواهند که ایران کاملا از بازی منطقه‌ای بیرون رانده شود زیرا دشمنی با ایران به ابزاری برای کسب مشروعیت برای حکام جدید سعودی تبدیل شده است؛ آنها دوست دارند که بهانه‌ای باشد تا ادعا کنند که تهدیداتی هم در داخل و هم در خارج از کشور وجود دارد.

رامی الخوری، استاد دانشگاه آمریکایی بر این باور است که بخشی از مشکل از این ناشی می‌شود که اقدامات ایران با اظهارات آنها در خصوص ضرورت حل مسالمت‌آمیز اختلافات هماهنگی ندارد. بسیاری از کشورهای عربی از خود می‌پرسند، در شرایطی که مقامات ایرانی وعده تنش‌زدایی را می‌دهند، چرا نیروهای نظامی، پول، سلاح، نیروهای نیابتی و فناوری ایرانی در کشورهای عربی در حال اشاعه است؟

چشم‌انداز تیره روابط

مداخله نظامی عربستان سعودی در یمن به عنوان رهبر ائتلافی از کشورهای عربی، جان باختن صدها زائر ایرانی در جریان حج در سال 2015 و اعدام شیخ نمر النمر روحانی عربستانی در سال 2016 موانع بیشتری در روابط دو کشور ایجاد کرد. پس از اعدام النمر، عده‌ای در تهران به سفارت سعودی حمله کردند و شکاف در روابط دو کشور ر ا تشدید کردند.

{$sepehr_album_30847}

به باور کارشناسان، تنش در روابط ایران و سعودی به مرحله‌ای رسیده که در شرابط فعلی حتی چشم‌انداز روشنی برای گفت وگو میان طرفین وجود ندارد، چه رسد به این که گفت وگوها به نتیجه برسد. اظهارات تند مقامات سعودی از جمله محمد بن سلمان و عادل الجبیر نشان می‌دهد که آنها روابط با ایران را یک بازی با حاصل‌جمع صفر می‌دانند.

هر دو آنها ایران را عامل اصلی بروز تنش در منطقه و دولتی حامی تروریسم می‌دانند که عربستان آخرین مانع در مسیر غلبه آن بر منطقه است؛ بنابراین، به باور آنها، هر گونه گفت وگو با ایران، به معنای گردن نهادن به برتری ایران در منطقه است.

تلاش‌های روحانی و ظریف برای گشایش در روابط دو کشور تاکنون از سوی سعودی‌ها رد شده است. روحانی در سال 2013 موضوع گفت وگو با عربستان را مطرح کرد و ظریف نیز در مقاله‌ای در آتلانتیک در سال گذشته خواستار راه حلی برد – برد برای آینده روابط دو کشور شد. وزیر خارجه ایران در ژانویه سال جاری، پیشنهاد یک قرارداد امنیتی جدید برای منطقه را طرح کرده است.

در حالی که نتیجه انتخابات ریاست‌جمهوری ایران همچنان از محبوبیت رویکرد سیاست خارجی دولت روحانی در ایران حکایت دارد، محجوب زویری معتقد است که افکار عمومی کشورهای عربی نگاه دوستانه‌ای به ایران ندارد.

مانع اصلی گشایش دیپلماتیک میان ایران و عربستان چیست؟

اسفندیار باتمانقلیچ کارشناس دیپلماسی تجاری معتقد است که سعودی‌ها در جنگ لفظی با ایران دست برتر را دارند. به باور وی، سفر اخیر ولیعهد سعودی به آمریکا، دسترسی وسیع آنها به مقامات دولتی، چهره‌های پرنفوذ، رسانه‌ها و فضای سیاسی آمریکا را نشان داد.

مسأله مهم این است که تا زمانی که ایجاد و تشدید درگیری با ایران، به افزایش محبوبیت بن سلمان در افکار عمومی عربستان کمک کند، وی تمایل چندانی به در پیش گرفتن راه دیپلماسی با ایران نخواهد داشت.

همین رفتار سعودی‌ها سبب خواهد شد که تصمیم احتمالی روحانی برای کاهش تنش با عربستان نیز با مخالفت‌های داخلی جدی مواجه شود. در چنین شرایطی روشن نیست، چه کسی می‌تواند بین دو کشور میانجی‌گری کند. ترامپ که دشمنی عمیقی با ایران دارد، چهره مناسبی برای آرام کردن سعودی‌ها نیست و عمان که همواره نقش یک میانجی در اختلافات منطقه‌ای را بازی می‌کرده، شانس کمی برای موفقیت خود قائل است.

خروج آمریکا از برجام عامل مهم دیگری است که می‌تواند در آینده به کم شدن بخت رفع تنش در روابط ایران و عربستان منجر شود به ویژه که چنین اقدامی باعث مخالفت بیشتر ایران با اقدامات آمریکا در منطقه خواهد شد.

 

1

1
1

2

2
2
Googleافزودن تابناک به منابع ترجیحی گوگل

تابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید

اشتراک گذاری

گزارش خطای خبر

اگر اشتباهی در این خبر دیدید، به تحریریه اطلاع دهید.

نظرات بینندگان

انتشار یافته:
۵۵
در انتظار بررسی:
۰
غیرقابل انتشار:
۰
مرتضی

اول اعراب باید بیایند و بگویند میلیاردها بار شکر خوردیم که به ایران حمله کردیم و غرامت آن حمله را پرداخت کنند آن وقت نه اینکه با آنها رابطه داشته باشیم بلکه فقط دیگر کاری به کار آنها نداشته باشیم.

ناشناس
در پاسخ به ناشناس

شوخی نکن استاد! روسیه که عددی نیست فقط در سوریه آنهم بخاطر اینکه اوباما از جنگ میترسید و فضا رو
خالی کرد ورود پیدا کردند واگرنه آمریکا از افغانستان
گرفته تا عراق و حتی خود سوریه و از شمال تا جنوب همه جا پایگاه نظامی و روابط گسترده داره! کجا روسیه داره با‌ آمریکا رقابت میکنه؟

حمید کلباسی

کعبه یک سنگ نشان است که ره گم نشود / حاجی احرام دگر بند ، ببین یار کجاست؟

محمد

بهبود روابط با عربستان بسيار ساده است از عراق سوريه بيرون بياييم همه چيز درست ميشود وضع ملت هم درست ميشود

ناشناس
در پاسخ به ناشناس

با مقیاس و معیارهای شما ما هفت قوم نیستیم، هفتاد قوم و بلکه بیشتر هم هستیم، مثلا لرها کردها و بلوچ ها با طایفه ها و عشیره ها قبیله های متفاوتی تقسیم می شوند، ولی مسئله اینجا است که مفهوم ملیت و تعلق به کلیتی به نام کشور در میان ما بسیار جاافتاده تر است. گرچه در ایران هم اقوام جدایی طلب، مانند بسیاری از کشورهای آسیایی دیده می شود، اما این گرایشی غالب نیست، اما عربستان حتی به مرحله قوم هم صعود نکرده و همچنان یک قبیله و چند صد شاهزاده بر آن حکومت می کنند، ضمن اینکه همه کشورهای عربی اگر ده درصد مشکلات ما را داشتند، تا کنون بارها و بارها تجزیه شده بودند. این نکته را ظاهرا فراموش کرده اید. رشته تخصصی من به نحوی با اقوام ایرانی از روزگار باستان تا به امروز مرتبط است و به خوبی از وضعیت قومی ایران آگاه هستم، ولی نیروی گریز از مرکزی که در کشورهای عربی وجود دارد، هرگز در ایران نبوده است، و با بهبود اوضاع مالی برخی اقوام جدایی طلب ایران به خوبی می توان همه این زمزمه ها را برای همیشه خاموش کرد، ولی در کشورهای عربی وضع به گونه ای کاملا متفاوت است. حتی همین عراق را ایران تا کنون مسنجم نگاه داشته است، ضمن اینکه دشمنی آن ها با ایران تا اندازه ای برای برانگیختن احساسات ملی مردمشان و ایجاد احساس مشترکی از ملیت است که ویژگی کشورهای ساختگی است که تازه به فکر ایجاد هویت ملی برای خود افتاده اند. حنی دشمنی پاکستان با هند تا اندازه بسیاری ریشه در همین مسئله دارد. .

ناشناس
در پاسخ به ناشناس

آنچه شرط بلا غ بود گفتم خواه پند گیر و ....
دوست عزیز که ۷ قوم را با انگشت مبارک شمرده ای ،بهتر نیست کمی ، فقط کمی تامل و تفکر را دست مایه خود قرار دهید.

ناشناس

برای اینکه رهبران هر دو کشور قرائت خاص خودشان را از دین اسلام دارند و هریک قرايت خود را برتر می دانند وگرنه مردم ایران با مردم عربستان وبالعکس هیچ مشکلی با هم ندارند.

ناشناس

آقاچکار داری به رابطه داشتن با این ..وهابی ها؟ این هافکر میکنند با داشتن رابط خوب با اربابشاندیگر به هیچ چیز دیگری یا رابطه ای نیاز ندارند با اینکه علنا ارباب ترامب آنها را تنها یک گاو شیر ده میداند وبس!!! و کی این گاو شیر ده و اینکه کی این گاو شیر ده شیرش تمام میشود باید دید.من فکر میکنم زیاد طول نمیکشد و آنوقت است که نوبت به کشتن این گاو میرسد!!!

سید

ال سقوط،اگه دوباره پیامبر بیاد باهاش مخالفت میکنن و پیامبر مجبور برا فتح مکه چندسالی هجرت کنه و یار جم کنه تا دوباره ریشه تخم وتره ابوسفیان رو بخشکونه

ر

در جواب کاربر محترم محمد . محمد اتفاقا در همین موضوع تا شب فکر کن و نظر مخالف را تحمل کن . فکر کن طبق نظر و اندیشه شما ومردم جامعه غرب را در ممالک عربی جابجا کنند و ممالک عربی و اسلامی را به غرب جابجا کنتد چه اتفاقی میفتد . آیا اروپا و سوییس زیبا و آلمان و امریکا را سرزمین سوخته بدل نخواهند کرد آیا آنها اگر در خاورمیانه باشند با این در آمد نفت پیشرفت نخواهند کرد . چون آنها با علم و عقل جلو میروند و مسایل تنش زای مثل تفتیش عقیده قلبی و مذهبی را ندارند . هر چه آن تفکر مذهبی حق باشد آنرا امر شخصی میدانند پس خاورمیانه و کشورهای مسلمان برای همیشه در جنگ خواهند بود و این جنگ تمامی ندارد . دست آخر کسانی میایند و مردم خسته میشوتد و دوباره تاریخ تکرار میشود یا سکولار میشوند یا پادشاهی چون دمکراسی را قبول ندارند

ناشناس
در پاسخ به ناشناس

هفت قومی را که می فرمایید ، لطفا نام ببرید!!! آیا می خواهید مثلا لر و فارس و گیلکی را زا هم جدا بدانید؟ یا ان آذری که در تعلقات قومی و ملی سیاسی خود همانند سایر هموطنانش فقط مصلحت ایران را در نظر دارد و خود را با بلوج و فارس و کرد همخون و هم تبار می داند را جدا بدانید؟ برعکس عربستان است که در آن قبیله بالاتر از کشور قرار دارد و فرقه های سنی و شیعه دو ئنیای جداگانه محسوب می شوند که تنها به ضرب و زور دلارهای نفتی آنها را به هم وصله پینه کرده اند. کشورهای عربی کلا همه نظام هایی قلابی هستند که روند تاریخی تبدیل شدن به ملت را طی نکرده اند و هر لحظه مهیای فروپاشی هستند. فقط باید شرایط مهیا شود. خود ترامپ هفته پیش گفت عرب ها بدون کمک آمریکا دو هفته هم روی پای خود نمی مانند.

ناشناس
در پاسخ به ناشناس

عزیز۱۵.۵۰با قسمت دوم فرمایش شما موافقم ولی در مورد اول درسته که مرز زمینی نداریم ولی از طریق خلیج فارس مستقیما به هم ربط داریم.درصورتی که یکطرف بتونه نیروی دریایی طرف دیگه رو کاملا نابود کنه ممکنه بتونه توسط کشتی لشکرهای زرهی پیاده کنه واین در دنیای امروز امکانپذیره.البته انشالله به اونجاها نکشه اما باید احتمالات رو در نظر گرفت.شخصا فکر میکنم برنامه استعمار بیشتر تجزیه ایران باشه وارتش عربستان اگر نقشی بخواد ایفا کنه برای جزایر سه گانه ایرانی وقسمتی از خوزستان خواهد بود.

ناشناس
در پاسخ به ناشناس

پس چرا تو محله معتادها خونه نمیگیری؟ تو که به همسایه هات اهمیت ندی چه مهم هست کجا زندگی کنی؟ نمیشه واقعا اون مغزتو بکار بندازی و بادش حرف بزنی؟
همسایه های کشور خیلی مهمه! خیلیییییی
امریکا با اون ابهتش با مکزیک که همسایه ست اونهمه دردسر میکشه
اول یکم فک کن بعدا حرف بزن

ناشناس
در پاسخ به ناشناس

در این شهر پانصد میلیاردری، دادای محترم!!!، انتخابات ریاست جمهوری هم برگزار می شود؟ آیا مردم آن می توانند بین جعبه واکس و صندوق رای گیری تمایزی قائل شوند؟ آیا می توانند بگویند چرا سلطان سعودی ماهی 800 میلیون دلار از ثروت مملکت را به عنوان حقوق دریافت میکند؟ من از مغزها صحبت می کنم و شما از معده می گویید؟ من از آزادی می گویم و شما از شکم های سیر؟ آیا در این شهر پانصد میلیاردی مردم می توانند به فساد رایجدر خاندان سعودی اعتراض کنند یا شاهزادگان می توانند مدعی ثروتی شوند که زیر چرخ شکنجه آن را دو دستی تقسیم کردند؟ ظاهرا شما درباره آزادی و اختناق و فساد تعبیر کاملا متفاوتی دارید!! ضمن اینکه این شهر پانصد میلیاردی فعلا یک وعده هوایی است و به فرض اینکه ساخته شود و بهدیک عیاش خانه مانند لاس وگاس و بدتر تبدیل شود، چه ربطی به زدودن فساد و اختناق دارد؟ همین الان هم عربستانی ها در داخل کشور خودشان اگر کاری به حکومت نداشته باشند کلی کیف می کنند و در خارج هم همه گونه کثافت کاری آشکاری دارند. . در قاموس شما مثل اینکه خوش گذرانی در یک عیاش خانه مترادف هرگونه پیشرفتی اعم از مادی و معنوی است

ناشناس

اگر زمان اقای رفسنجانی دو کشور تونستند قرار داد امنیتی ببندند حتی در زمان احمدی نژاد الان هم میتوانند بنظر من یکی از راه حل ها کم کردن دشمنی رسانه ای میتواند باشد باید رسانه ها دست از ستیز و کینه انداختن در ذهن مردم باشند و هر رسانه های هرد کشور در مورد رفع اختلاف تبلبغ کنند نه اینکه هر روز هفته سعی در دشمنی و تحقیر یکدیگر باشند .واقعیت اینه این همه سرمایه دو کشور دارد هزینه دشمنی دو کشور مسلمان میشود و بقیه هم سودش را میبرند

محمد

اللهم اشغل الظالمين بالظالمين واخرجنا من بينهم سالمين این دعای مسلمانهاست ولی به دلیل اینکه بنی امیه مسلمانان را تکه تکه و نحله نحله کرده اند عملا این دعا معکوس شده ظالمین شرق وعرب مارا بعنوان حفظ مکتب ونحله بجان یکدیگر انداخته اند ومرتب از مسلمین باج میگیرن و آنهارا در وضعیت قابل بهره کشی نگه میدارند باور میکنید اگر تمام خاورمیانه را مجانا تقدیم آمریکا بکنند آنها قبول نمیکنند چرا چون در آنصورت شهروند آمریکا میشوند واستثمار موقوف آنها خاورمیانه را با مردم استثمار شده اش میخواهند که مسولیتی درقبال آنها نداشته باشند

ناشناس
در پاسخ به ناشناس

شما برو جای دیگه تفرقه بنداز. ایران هزارتا قوم هم باشه ید واحده هست. ایرانه

ناشناس
در پاسخ به ناشناس

شما احتمالا 99/9 درصد خانم هستید
و
احتمال 30 درصد بینیتان را عمل کرده اید

ناشناس

انگلیس برنده اختلاف در منطقه خواهد بود. با اعراب زمانی میشود در مورد حسن همجواری سخن گفت که برایش شکی نماند که قدرت برتری.

مراد

کشور در بحران ارزی است، در عجبم چطور سیاست مدارهای سیاست ندار ما به اسم حج دلاری که با مشقت وارد مملکت ما شده را خارج می کنن! عجبا از این بی درایتی حاکمان دولتی که یا از ذره ای ادارک تهی اند یا منافع شخصیشان بر منافع ملی می چربد!

دیدگاه خود را بنویسید

سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.

تابناک در صفحهٔ اصلی گوشی

با افزودن تابناک به صفحهٔ اصلی، همین نسخهٔ سایت را با یک لمس باز کنید.

  1. در مرورگر، دکمهٔ اشتراک‌گذاری را بزنید. این دکمه ممکن است داخل منوی مرورگر باشد.
  2. گزینهٔ افزودن به صفحهٔ اصلی (Add to Home Screen) را انتخاب کنید.
  3. اگر گزینهٔ Open as Web App نمایش داده شد، آن را روشن نگه دارید و افزودن (Add) را بزنید.

اگر این گزینه را نمی‌بینید، صفحه را در مرورگر Safari باز کنید.