استاد دانشگاه برگن نروژ در گفت وگو با «تابناک»؛
سخنان کلانتری در مورد هامون قابل تقدیر؛ اما اشتباه است/ برای احیای هامون تنها دو راهکار عملیاتی وجود دارد
مناطق شمالی استان سیستان و بلوچستان سال هاست با بحران آب رو به روست و سیر نزولی بارندگی سالهای اخیر، منابع آب سطحی این مناطق را به شدت کاهش داده است. مثل شرایط حاکم بر تالاب هامون که در معرض خشکی کامل قرار گرفته و شوربختانه مدیران ارشد محیط زیست کشور نیز دیگر امیدی به احیای آن ندارند. به راستی آیا دیگر هیچ راهی برای احیای تالاب هامون و حفظ حیات منطقه سیستان ایران نمانده است؟

به گزارش «تابناک»؛ عیسی کلانتری، رئیس سازمان محیط زیست کشور در ادامه سخنان جنجال برانگیز و پر حاشیه خود ـ که پیرامون مناطق مختلف کشور بر زبان میآورد ـ به تازگی و در نشست کارگروه احیای تالاب هامون و مقابله با گرد و غبار سیستان و بلوچستان با اشاره به وضعیت کنونی تالاب از شرایطی سخن گفت که ناظر بر نابودی حیات مناطق شمالی استان سیستان و بلوچستان در آینده نزدیک است؛ سخنانی که بسیاری از کارشناسان با آن موافق نیستند و آن را برآمده از ناتوانی مدیران کنونی در پیگیری مطالبات زیست محیطی میدانند.
رئیس سازمان محیط زیست در نشست کارگروه احیای تالاب هامون و مقابله با گرد و غبار سیستان و بلوچستان گفت: مردم باید قبول کنند که هامون دیگر آن هامون پرآب سالهای گذشته نخواهد بود و این اتفاق هیچ زمان نمیافتد.
کلانتری در همین باره افزود: بالاتر از آب باید به معیشت مردم سیستان توجه شود، به طوری که اگر در این منطقه محیط زیست آن درست شود، اما مردم معیشت نداشته باشند، نمیتوانند دوام بیاورند.
وی در بخش دیگری از سخنان خود نیز گفت: برای تأمین افزون بر ۸۲۰ میلیون متر مکعب آب از آن سوی مرز در سیستان نباید برنامه ریزی کرد.
کلانتری با اشاره به شرایط نگران کننده استان سیستان و بلوچستان و احتمال نابودی حیات در این منطقه اضافه کرد: سیستان با توجه به شرایط حاکم ناشی از خشکسالیهای پی درپی و عواقب آن به منطقهای خاص از نظر زندگی و غیر قابل تصور در جهان از نظر دوام انسانها تبدیل شده، به طوری که در صورت فراهم نشدن امکانات و نرسیدن به این منطقه، مردم دوام نمیآورند.
میتوان سخنانی که رئیس سازمان محیط زیست کشور بر آن تأکید دارد، در دو محور اساسی خلاصه کرد؛ نخست نا امیدی و تیم اجرایی حفاظت از محیط زیست در احیای تالاب هامون و دیگری هشداری که پیرامون نابودی حیات در این منطقه از کشور داده است.
با این حال پرسش واقعی و کارشناسی این است که آیا حرفهای رئیس سازمان محیط زیست، تمام واقعیت موجود را در بر میگیرد و نمیتوان ایده دیگری برای احیای تالاب دنبال کرد؟
دکتر ناصر کرمی، اقلیم شناس و استاد دانشگاه برگن نروژ در رابطه با چرایی بروز بحران کنونی در تالاب هامون به «تابناک» گفت: تالاب هامون تحت تأثیر عوامل مختلف تاریخی و جغرافیایی با بحران آب روبه رو شده است. اولین مشکل این منطقه را میتوان به تغییر اقلیم، کاهش بارشهای دورهای و نیز افزایش شدید دما مرتبط دانست که در سالهای گذشته با روند صعودی ادامه داشته است. موضوع دیگر کشاورزی ناپایدار، افزایش جمعیت و بهره برداری بیشتر از منابع آب بوده است. در سالهای گذشته افزایش جمعیت با حجم منابع آب تناسب نداشته است و در صورتی که جمعیت منطقه رو به افزایش بوده، حجم منابع آب روند کاهشی داشته است. از سویی نیز با تغییر سبک زندگی و شهری شدن مردم، میزان مصرف منابع آب توسط شهروندان افزایش یافته است.
کرمی با اشاره به اینکه نمیتوان تقصیر شرایط موجود را بر عهده گروه یا جناح سیاسی مشخصی انداخت، ادامه داد: به نظر من سیاسی کردن موضوع به نوعی تقلیل دادن ماجراست. با این حال حقیقت این است که در طول سالهای گذشته برنامه جامع و مؤثری برای مقابله با بحران وجود نداشته؛ این در حالی است که به واسطه شرایط جغرافیای منطقه و بحرانی بودن آن نسبت به سایر مناطق، مسئولان کشور باید خیلی پیشتر ضمن درک مشکلات برای حل آن اقدام میکردند.
کرمی اضافه کرد: من از جمله کسانی هستم که ده سال پیش درباره خشک شدن جغرافیای ایران و تغییر اقلیم هشدار دادم. آن موقع مسئولان کشور زیاد این حرف را باور نمیکردند و همین عدم پذیرش حقیقت عاملی بود که آنها اقدام مؤثری برای مقابله با خشکسالی و بحران آب در پیش نمیگرفتند. اما اکنون هم که دیگر همه شهروندان نسبت به این مهم اطلاع دارند، ما شاهد اقدام اساسی از سوی مسئولان به ویژه دولت مستقر برای مقابله با این وضعیت نمیبینیم. شما اگر یک جمله یا ایده امیدوار کننده در مورد تالاب هامون از مسئولان شنیده اید لطفاً به بنده نیز بگویید!
کرمی در پاسخ به این که نظر شما در مورد طرح احیای تالاب هامون و روند اجرایی آن چیست، گفت: طرح احیای مشخصی در مورد تالاب هامون وجود ندارد و مسئولان به آن شکل که برای دریاچه ارومیه ستاد احیا تشکیل دادند و نسبت به مقابله با بحرانهای زیست محیطی شمال غرب ایران حساس هستند، نسبت به جنوب شرق ایران حساسیتی ندارند. من تنها برنامه احیا و تأکیدی که در این زمینه از سوی مسئولان وجود دارد را در مورد دریاچه ارومیه شنیده ام و در رابطه با تالاب هامون و دیگر مناطق کشور برنامه مشخصی مثل احیای دریاچه ارومیه سراغ ندارم.
وی همچنین در پاسخ به این که آیا نمیتوان روی پرداخت حقابههای تالاب هامون و رود هیرمند از سوی افغانستان امید داشت، تصریح کرد: در مورد حقابههای مرزی و الزام افغانستان به پرداخت حقابههای رود هیرمند باید به این مهم توجه کنیم که قوانین حقوقی دریاها و آبهای مرزی برای کشور مالک منابع آب چندان الزام اجرایی ندارد. همین وضعیت را در غرب کشور شاهد هستیم. به سدهایی که ترکیه روی دو رود دجله و فرات زده است، نگاه کنید. با این که عراق و سوریه و بخشهایی از خوزستان ایران متأثر از سدهای ترکیه به چالش کشیده شده و در وضعیت بسیار بحرانی قرار گرفته است، این دو کشور به اضافه ایران امکان حقوقی چندانی برای مقابله با فعالیتهای آبی ترکیه در اختیار ندارند.
استاد دانشگاه برگن نروژ در بخش دیگری از سخنان خود و در مورد گفتههای «عیسی کلانتری»، در مورد اینکه هامون دیگر هامون نمیشود، گفت: این سخنان بیشتر ناظر بر مشکلات اقتصادی و سیاسی دولت است. شما وقتی مدیریت مجموعه دولتی را داشته باشید و دولت شما در معرض انواع بحرانهای اقتصادی و سیاسی باشد، شرایط برای شما به گونهای پیش خواهد رفت که حتی در پرداخت حقوق کارکنان خود نیز با مشکل روبه رو خواهید شد.
کرمی ادامه داد: سخنان رئیس سازمان محیط زیست، از سویی نشان میدهد که شرایط جنوب شرق ایران و تالاب هامون بسیار وخیم است و از سویی نیز میتوان از این موضع گیری تقدیر کرد. چرا که بر خلاف رویکرد گذشته مسئولان که با اقدامات پوپولیستی چند هفتهای آب را به تالاب میریختند و با انتشار اخبار در سطح وسیع تأکید بر احیای تالاب میکردند، حالا آنها صادقانه از ناتوانی خود برای احیای تالاب سخن میگویند.
وی ضمن تقدیر از مواضع صادقانه رئیس محیط زیست ایران، تأکید کرد: این موضع گیری صادقانه هرچند قابل تقدیر است، اشتباه است و به این معنا نیست که به لحاظ واقعی هیچ راهی برای احیای تالاب باقی نمانده باشد، بلکه به معنای ناتوانی مدیران کنونی برای احیای تالاب است. گفتههای کلانتری مثل آن است که به یک فردی که در حال حاضر وضعیت مالی مناسبی ندارد، بگوییم شما هیچ وقت نمیتوانی اتومبیل بخری! درست است که این فرد در حال حاضر امکان خرید اتومبیل را ندارد، اما در صورت کار کردن، پس انداز کردن و جمع آوری سرمایه امکان خرید اتومبیل را به دست خواهد آورد.
کرمی ادامه داد: شرایط در مورد تالاب هامون نیز دقیقاً به همین شکل است. با اینکه در حال حاضر دولت به لحاظ اقتصادی و سیاسی دچار مشکل است و امکان احیای تالاب را از دست داده است، در صورت رعایت برخی اصول علمی و کارشناسی توان احیای تالاب را به دست خواهد آورد.
این استاد دانشگاه در پاسخ به راهکارهایی که میتوان با اجرایی کردنشان به احیای تالاب هامون و نجات منطقه سیستان کمک کرد، گفت: به نظر من برای احیای تالاب هامون دو راهکار عملیاتی و جدی وجود دارد که مسئولان باید نسبت به آن حساس باشند و آنها را در دستور کار خود قرار دهند. کار اول خرید آب از افغانستان است. ایران میتواند با یک دیپلماسی قوی و مذاکرات منسجم حتی بیشتر از حقابههای قانونی از افغانستان آب خریداری کند. باید بپذیریم که وضعیت اجتماعی، سیاسی و اقتصادی کشور افغانستان با کشور ایران به شکل غیر قابل انکاری به هم گره خورده است و در حال حاضر نیز بیش از یک میلیون و ۵۰۰ هزار افغانستانی در ایران زندگی میکنند و افغانستانیها به شکلهای مختلف به کمکهای کشور ایران نیاز دارند و ایران میتواند در صورت تأمین بخشی از نیازهای حیاتی افغانستان مثل مسیر دسترسی آنها به آبهای آزاد، با مقامات و مسئولان این کشور برای خرید منابع آب جدید معامله کند.
کرمی در مورد راهکار دوم نیز گف: با این که من به عنوان یک فعال محیط زیست نباید از بحث شیرین سازی آب دریا و انتقال آب حمایت کنم، به عنوان راهکار دوم و در مورد منطقه سیستان باید ببینیم که بین شیرین سازی آب دریای عمان و انتقال آن به منطقه سیستان و نابودی حیات در این منطقه کدام هزینه بیشتری دارد؟ مسئولان ایرانی باید حساب کنند و بین نابودی حیات در منطقه سیستان و هزینههای احیای تالاب هامون یکی را انتخاب کنند.
وی در پایان خاطرنشان کرد: بنابراین باید خلاصه وار تأکید کنم که عامل اصلی حل مشکل زیست محیطی تالاب هامون، اقتصاد و سیاست و در یک کلام پول است که در صورت عدم تأمین نمیتوان امیدی به احیای تالاب هامون داشت.
تابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
نظرات بینندگان
كارشناسي كه در بي بي سي صحبت مي كند بدرد ما نمي خورد بهتره در خصوص اقاي كارشناس و علم و اطلاع و پيشينه كارشون در ايران تحقيق بيشتري نموده و سپس مطالب ايشان را چاپ بفرماييد
پول نفت که داریم .. خزانه هم که پر است
دولت افغانستان دارد آبی که باید در رودخانه هیرمند جریان پیدا کند را میفرستد به باتلاق گود زره و تلف میکند تا به ایران ندهد
در جواب ناشناس اصفهانی.... چه خوبه که شما هم از میزان مصرف اب برای کشت برنج درجه 5 اصفهان هم بنویسید
دکترعیسی کلانتری صرفا مرد پیشگو ست 50سال دیگر آبی نخواهیم داشت وزارت کشاورزی عملکرد خوبی نداشته درحالکیه خودایشان 12سال و.زیرکشاورزی بود وبا پست احیای دریاچه ارومیه با هزینه چند میلیاردی دریاچه ارومکیه رابکلی خشکاند وحال در پست حفاظت محیط زیست بجز گماتردن اقوام ودوستان وشکستخوردگان درانتخابات مجلس عملکرد مثبتی نداشته
سلام من یک مهندس برق هستم مبنای علم من ریاضی و فیزیک هست و براساس اینها مطلب میگویم مساحت دریاچه هامون حدود 5560 کیلو متر مربع یا 5/560.000.000 متر مربع میباشد برای احیای آن حد اقل به سه متر ارتفاع آب نیاز میباشد یعنی 16.680.000.000 متر مکعب آب برای شیرین کردن هر متر مکعب آب دریا به روش اسمز 8کیلو وات برق مصرف میشود و برای انتقال آب به زاهدان در 70 کیلومتری دریاچه 9 کیلو وات برق برای پمپاژ (فاصله زاهدان چابهار 600 کیلومتر) تا حالا 17 کیلو وات برق هزینه هر کیلو وات برق در هند و چین و روسیه دور و برما 10 سنت
برای انتقال بیش از 16 ملیارد متر مکعب آب به دریاچه283.560.000.000 یا 283.5 ملیارد کیلو وات برقمصرف میشود .
برق تولیدی ما در اوج تابستان 57000.000 کیلو وات حال عدد 283.5 ملیارد تقسیم بر 57000.000 کیلو و ات و تقسیم بر 24 ساعت کنید 207 شبانه روز میشه یعنی با همه برق تولیدی کشور برای شیرین سازی و انتقال آب 207 روز بایست صرف کنیم پس پیشنهاد دوم ایشون هم انجام شدنی نیست و اما هزینه سرمایه گذاری برای انتقال هر متر مکعب آب از چاه بهار به زاهدان 1.3 دلار هزینه نمک زدایی نیم دلار هزینه برق پمپاژ وانتقال 90 سنت در مجموع هر متر مکعب 2.7 دلار این آب یک متر ارتفاع داشته باشه نیمه تابستون تبخیر شده دو متر ارتفاع داشته باشه از عید تا اوایل پاییز تبخیر میشه یعنی اگر ارتفاع آب دو متر حساب کنید ضربدر مساحت بیش از 5 ملیارد متر مربعی کنید هزینه کلی برابر برای پوشش دو متری آب بر روی دریاچه سالی بیش از27 ملیارد دلار اگر کسی مستندات خواست تماس بگیرد 09171310152 سید رضوی
خیلی عالی جناب مهندس ،من محاسبات شمارو می پذیرم بدون اینکه با جایی چک کنم .ما در مملکت پتانسیل بسیار عظیمی برای کسب انرژی خورشیدی داریم،اگر سرمایه گذاری مناسبی صورت بگیرد تولید این مقدار انرژی دور از دسترس نیست و صد البته لزومی ندارد که باسرعت خیلی زیاد وباحجم بسیار بالا در کوتاه مدت اقدام شود
البته از چند و چون پیشنهاد شما اطلاعی ندارم ، انشااله که شدنی باشد
اگر دنبال راهکار هستید باید برای افغان ها یه چند تا بندر و خط آهن و جاده ی مفت بکشیم، چهل سال اب و برق و.... یارانه ای ایران استفاده کردند و حالا اب را به روی ما بسته اند، این جواب خوبی مردم ایرانه
امیدوارم برخی ازمسولان اگر اصرار به اشغال پستی را دارند حداقل از از مشاورین متخصص استفاده کنند .. دکتر کرمی از افتخارات محیط زیست کشور هستند.. به امید توجه جدی مسئولان به اوضاع بحرانی محیط زیست ایران
جهت آگاهی دکتر کرمی عرض می کنم : برادران افغانی با توجه به سقوط ریال با سرعت در حال ترک ایران و مراجعت به افغانستان هستند و دیگر نمی توان از اهرم کارگران افغانی در مذاکرات استفاده کرد.
مشکل اصلی کشور مدیران نالایق و بی سواد در حوزه مسئولیت خود هستن و علت این امر نیز این است که اینجا هیچ مدیری بیکار نمیشه بلکه از پستی به پست دیگه می ره مثل آقای کلانتری که تا حالا در تمام حوزه ها مدیریت کرده و قطعا در همه ان ها صاحب دانش نیست
حرفهاي شما كاملا صحيح و منصفانه است بويژه اين كارشناس محترم كه جند سال سابقه كار در يك وزارتخانه فرهنگي غير مرتبط با محيط زيست است در ايران كار كارمندي كرده است.
یک خبری جدید هم بنده به شما بدهم که بدانید این مورد سد زنی همسایگان ما خیلی هم از روی اتفاق نیست . زیرا بنده به صورت اتفاقی مطلع شدم که یک بانک امریکایی از طریق یونان دارد به ارمنستان وام می دهد و قرارداد ساخت سد بر روی رودخانه ارس را اجرا نماید . یعنی بعد از این باید منتظر کاهش اب رودخانه ارس هم باشیم . این استاد گرانقدر هم خیلی راه حل انچنانی پیشنهاد نکرده است ! بریم آب بخریم ! یعنی چیزی که افغانستان منتظر ان است ! خیلی جالب است پول سدی که امریکایی ها به خاطر اذیت کردن ایران به افغانستان دادند را از طریق ایران در بیاورند ! انهم با قراردادهایی که ایرانی ها می بندند ! همش به نفع طرف مقابله هر وقت خواست قطع کنه ! هر وقت خواست کم کنه ! مدتش محدود ! قیمتش نامحدود ! بروبابا معلوم نیست این یکی رو کی یادش داده بیاد اینجا حرف بزنه ! از این حرفهای حرف مفت کارشناسان ایرانی زیاد می زنند ولی جالب است که ان حرف مفت را مفتکی هم نمی زنند و بابتش پول وحقوق هم می گیرند ! خوب به حرفهایشان دقت کنید معلوم است یکی توی دهانشان گذاشته است ! افغانی ها سالها در ایران ماندند و پول ما را به کشورشان میفرستند و بازار کار ایرانی ها اشغال کردند حرف به حرف هم که میاد زبون دارند 4 متر ! همیشه هم از وضع ایران می نالند ! و از خودمان منتقدترند ! یک سرایدار افغانی داشتیم یک روز جمعه بهش گفتم قبض گاز را برام تلگرام کن ! ( آخه تلگرام هم زودتر از من داشت ) برام به جاش ادرس سایتهای وهابی و داعشی را فرستاد و یک کلیپ اداب روز جمعه ! یعنی من روز جمعه کار نمی کنم ! منم ناراحت شدم بهش گفتم لازم نیست اداب روز جمعه به من یاد بدی ! ما مثل شما تازه مسلمان نیستیم ! اسلاممان هم جد اند جد است و از کانالهای وهابی اسلام را نگرفتیم ! بعدش هم یک کلیپ در مورد پیشگویی های حضرت علی در مورد داعش فرستادم ! بعله اینها اینجوریند ! رو پیدا کنند همشون پررو هستند ! گرچه استنثنا در هر ملت و قومی هست ولی کلا افغانی ها ادمهایی قابل اعتماد و متمدن نیستند ! گاهی فکر می کنم خوب شد از ایران جدا شدند ! همون براشون خوبه که نون نداشته باشند بخورند ولی با مدرنترین اسلحه ها همدیگر رو بکشند !
چهل ساله به امید یاران امام زمانی نشستیم و روز به روز اوضاعمون داغون تر شد.یک بار هم بزارین دشمنان امام زمان فکری کنن شاید اونا بهتر تونستن کاری کنن
سیاستی وجود دارد که استانهای سیستان و بلو چستان و خوزستان را به سمت غیر قابل سکونت شدن سوق دهد وبا موفقیت درحال اجراست . دولت ها غافل از آنچه در حال رخ دادن است بیهوده فعالیت میکنند . در شرایط فعلی و ساختن سدهای متعدد توسط همسایگان غربی و شرقی این وضعیت تشدید خواهد شد وهرسال وضع بدتر از سال قبل خواهد گردید . تنها راه جلوگیری احداث واحدهای عظیم آب شیرین کن دراین مناطق است تا برای همیشه طمع طمعکاران بریده شود ومناطق خالی از سکنه نگردد
افغانهای انسانهای شریفی هستن و بر خلاف برخی کشورهای همسایه به راحتی با همکاری کنار میان.
مسئله امنیت منطقه سیستان و مرزهای افغانستان اگه حل بشه شاید بشه راهکارهای این استاد عزیز را عملی کرد وگرنه .....
واقعا
متاسفانه سیاست خیلی بد و مدیران هم باید از نظر سیاسی تابع همون طیف روی کار باشن وگرنه مدیر نمیشن
ای کاش برای انتخاب مدیران و وزیران دلسوزانه اقدام میشد
کلانتری همه چیز را از عینک سیاسی کاری می بینه
بهترين راه حل گرفتن آب از افقانستان است آب شريكن وآب از چابهار بياوريم اينها شوخي است تقريبا 23 سال است راه آهن قزوين به رشت توي گل ولاي گير كرده فقط 150 كيلو متر
تقريبا 700 كيلومتر مِخواهند آب شور شرين كنند ديگر ازين نظرهاي خوب ندهيد(شودني است مگر دزدي واختلاص نشود)
به نظرا ينجاب بايد اب دريارابه كوير ايران پمپاژ كرد درياچه هايي إيجاد ميشود بعد به فاصله چتدكيلومترى ان چاه بزنيد اب ان شيرين ميشود وكشاورزى ودامپرورى أنجام شود اين هزينه براى ايران چيز ى نيست همه چيز را نبايد بادية اقتصاد نگاه كرد گوشه اى ازايران اباد شود ميلياردها ارزش دارد
دیدگاه خود را بنویسید
سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.