تاملی بر یک مساله سهل و ممتنعِ «ریاضی»
چه زمانی نوسده و شروع قرن پانزدهم است؟ دهه شصتی، هفتادی و... یعنی چه؟!
ماجرای نوسده و شروع قرن پانزدهم شاید مثال خوبی برای دقت به ضعفی باشد که در بسیاری مان مشهود است؛ ناتوانی در حل مسالههایی که فکر میکنیم خیلی ساده هستند؛ مسائلی که بارها با آن دست به گریبان هستیم و گاه حاضریم بر سر جوابی که برایشان داریم بحث و جدل کرده و زیر بار استدلال دیگران نرویم.

اصطلاح «سهل و ممتنع»، در مواردی مورد استفاده قرار میگیرد که کار یا موضوعی در مرحله نخست و در نگاه اول، آسان به نظر میرسد، اما در واقع با دشواریهای فراوانی روبه روست تا جایی که ممکن است امکان پذیر نباشد!
ابتدا
همه چیز از آنجایی شروع شد که برخی از راهنمایان گردشگری در کشورمان کوشیدند به مناسبت فرارسیدن سال ۱۴۰۰، آن هم در شرایطی که شیوع کرونا آسیبهای زیادی به برخی مشاغل از جمله مشاغل مرتبط با گردشگری وارد آورده و حال و روزشان را نزار کرده است، یک اتفاق جالب توجه را دستمایه قرار داده و طرحی متفاوت دراندازند که شاید به رونق گردشگری کشورمان کمک نماید و دست کم زمینه ساز رونق این بخش در دوران پساکرونا شود؛ اتفاقی با عنوان نوسده!
نوسده یا سده نو اشاره به پایان سده (معادل فارسی قرن) چهاردهم هجری خورشیدی و شروع سده بعد یعنی سده پانزدهم در تقویم کشورمان دارد. اتفاقی که کمتر فردی شانس تجربه کردنش را دارد، به ویژه در این ایام که متوسط عمر شهروندان به سرعت رو به کاهش است و میدانیم ویروس کرونا و بیماری ناشی از آن یعنی کووید ۱۹ با نسخههای متنوع و جهش یافته چشم انتظارمان نشسته و ممکن است... .
صرف نظر از همه این احتمالات و مسائل، وقتی شروع یک سال جدید یا حتی از راه رسیدن فصل نو، اتفاقی مبارک و خوشایند است، بی شک از راه رسیدن قرن و سده نو، دوچندان جالب توجه است و فرصتی بی نظیر برای جلب توجه به برخی امور محسوب میشود. اموری که از جمله آنها، قدمت، تاریخچه و پیشینه اقوام و ملل است که یکی از ارکان مهم در گردشگری است. رکنی که میشود به آن چنگ انداخت بلکه رهنمودش، رونق صنعتی باشد که به باور خیلی ها، راه خلاصی کشورمان از بسیاری بحرانها از جمله خام فروشی نفت است.
بعد
البته منفعتهای رونق گرفتن گردشگری در کشورمان خیلی بیش از نجات اقتصاد از نفت است تا جایی که میتوان با تکیه به آن بر معضلات کهنه و بغرنجی مانند بیکاری هم فائق آمد، با محرومیت در بسیاری از مناطق کشورمان مبارزه کرد و توسعهای پایدار را در آن مناطق رقم زد و حتی به جنگ امثال تحریمهای ظالمانهای رفت که مانع از ورود ارز و کالاهای مورد نیاز به کشورمان میشود؛ اتفاقی که به مدد ورود انبوه گردشگر خارجی قابل رقم زدن است.
البته همه اینها در صورتی قابل دسترسی است که گردشگری کشورمان رونق بیابد. چیزی که قبل از کرونا هم فرسنگها با آن فاصله داشت، چه برسد به اکنون که منع تردد مانع از شکل گیری سفر به نیت دیدن اقوام هم شده است، چه برسد به گشت و گذار، اقامت در هتل یا اقامتگاههای مختلف و حتی حضور در رستورانها و سفره خانهها و خرید سوغاتی و صنایع دستی. حرکتی که میشود برای شکل گیری اش برای دوران پس از کرونا برنامه ریزی کرد و نوسده بهانه خوبی برای انجام این مهم است. اما کدام نوسده؟
این سوالی است که مدتی است بسیار داغ شده و به شکل گیری دو قطبی انجامیده که یک سرش تاکید دارد تنها یک ماه به پایان سده چهاردهم هجری خورشیدی مانده و سر دیگرش این فرضیه را رد میکند و مدعی است یک سال و یک ماه به پایان قرن مانده است. اختلافی یک ساله که میتواند برنامه ریزیها برای بزرگداشت نوسده را به کل از بین برده و همه چیز را به سال آینده موکول کند. به انتهای سال ۱۴۰۰ که خیلی دور خیلی نزدیک است!

ادامه
اما حق با کدام گروه است و به راستی تا پایان قرن چهاردهم تنها یک ماه زمان داریم یا حدود ۴۰۰ روز؟ شروع سده پانزدهم با نوروز ۱۴۰۰ است یا نوروز ۱۴۰۱؟ این سوالی است که اگرچه ممکن است برای بسیاری اهمیت خاصی نداشته باشد، اما نظر به اهمیت علمی ماجرا، برای متخصصان بسیار کلیدی است تا جایی که عجیب نیست اگر بشنویم موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران طی اطلاعیهای رسمی در این خصوص اظهار نظر و تاکید نموده که شروع سده پانزدهم هجری خورشیدی، نخستین روز سال ۱۴۰۱ است نه یک ماه دیگر.
در این اطلاعیه که در شروعش بر پایان یافتن قرن چهاردهم در پایان سال ۱۴۰۰ و آغاز قرن پانزدهم در آغاز سال ۱۴۰۱ تاکید گشته، تلاش شده ماجرا به شکل ساده توضیح داده شود تا حل این مساله سهل و ممتنع برای همگان مقدور باشد؛ به این صورت که تاکید شده «روز اول نخستین قرن هجری شمسی، جمعه یکم فروردین [سال]۱ و روز پایان آن، سه شنبه ۲۹ اسفند [سال]۱۰۰ است و روز اول قرن دوم هجری شمسی، چهارشنبه ۱ [سال]۱۰۱ و روز آخر آن، یک شنبه ۲۹ اسفند [سال]۲۰۰ است.»
اکنون کافی است این مثال را ادامه دهیم تا دریابیم که پایان قرن چهاردهم هجری خورشیدی، آخرین روز اسفند سال ۱۴۰۰ و شروع قرن بعد، از اولین روز فروردین سال ۱۴۰۱ خواهد بود. نکتهای که ممکن است برای برخی مان درکش دشوار باشد به ویژه اگر برای تبدیل سال به قرن، از فرمول سادهای بهره میگیریم که میگوید یکی به رقم صدگان اضافه کن تا به قرن برسی و نمیگوید این کار یک استثنا دارد که آن هم در شروع قرن است؛ استثنایی که اکنون با آن مواجهیم.
فرجام
ماجرای نوسده و شروع قرن پانزدهم شاید مثال خوبی برای رساندن مفهوم سهل و ممتنع باشد؛ اینکه مسالهای ساده به نظر میرسد، اما کنکاش و کشتی گرفتن با آن نشان میدهد که ساده نیست و پیچیدگیهایی خاص دارد. مسالههایی که به کرات با آن دست به گریبان هستیم و گاه حاضریم بر سر جوابی که برایشان داریم بحث و جدل کرده و زیر بار استدلال دیگران درباره آن مساله و جواب متفاوتی که برایش میدهند، نرویم. درست مثل آنهایی که هنوز هم حاضر نیستند مثال دانشگاه تهران را برای یافتن موعد پایان و شروع قرن ادامه دهند و تاکید میکنند که قرن پانزدهم حدود یک ماه بعد آغاز میشود.
مسالهای که میشود بی اهمیت انگاشت و از کنارش گذشت؛ اما حالا که مطرح شده، بد نیست از آن درس بگیریم و بکوشیم از ایراداتمان بکاهیم؛ ایراداتی که جزم اندیشی یکی از آنهاست، تا جایی که در مثال فوق و در حالی که با یک مبحث ساده ریاضی هم مواجه هستیم، میتواند خودی نشان دهد و حتی موجب بروز جنجال و تنش شود، در حالی که اگر بدانیم روز شروع تاریخ، روز اول سال نخست از قرن یک است، میدانیم که روز پایان سال نخست ۳۶۵ روز بعد از راه میرسد و روز پایان قرن ۱۰۰ سال بعد، یعنی نخستین روز سال ۱۰۱ است و به همین تناسب، روز شروع قرنهای بعدی در نخستین روز سالهای ۲۰۱، ۳۰۱، ۴۰۱ و... و ۱۴۰۱ است.
حالا اگر فکر میکنید همه چیز به این سادگی است، بد نیست کمی درباره اصطلاحاتی فکر کنیم که بسیار در کشورمان متداول هستند و گاه بحث و جدل بر سر محدوده شان بالا میگیرد؛ اصطلاحهایی مثل دهه شصتی یا دهه هفتادی و.... مساله سهل و ممتنع دیگری که احتمالا حالا حق میدهید ساده درباره اش اظهار نظر میکرده ایم که مثلا متولدین سال ۱۳۶۰ را دهه شصتی میخواندیم و متولدین سال ۱۳۷۰ را دهه هفتادی. درست نیست؟ آیا اگر قرار به نگاه علمی به ماجرا باشد، نباید متولد ۶۰، در دسته بندی دهه پنجاهی قرار گیرد؟ نظرتان درباره سخت نگرفتن در این بارهها چیست؟!
تابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
نظرات بینندگان
سلام؛
از اول فروردین تا آخرین روز اسفند سال اول =سال یکم
از اول فروردین تا آخرین روز اسفند سال دوم = سال ۲
.
.
.
از اول فروردین تا آخرین روز اسفند سال صدم= سال ۱۰۰
عزیزان مخاطب، پس محاسبه یک قرن باید سال صدم به پایان برسد...
پس قرن ۱۴
از اول فروردین سال ۱۳۰۱ شروع میشه و در آخرین روز اسفند ۱۴۰۰ تمام میشه.
قرن ۱۵
از اول فروردین ۱۴۰۱ تا آخرین روز اسفند ۱۵۰۰
قرن ۱۶
از اول فروردین ۱۵۰۱ تا آخرین روز اسفند ۱۶۰۰
اشتباه حساب می کنی
روی یک کاغذ بنویس تا 100
دونه دونه بشمار تا متوجه بشی 100 سال تمومه و از 1400/01/01 جز سال اول قرن 15 می باشد
مثال:
ما اولین سال هجری قمری را میگیم سال اول ....0001/01/01 ****0001/12/29 سال اول
0002/01/01 *****0002/12/29 سال دوم
.
.
0099/01/01 *****0099/12/29 سال یکصد
********************************قرن یکم (هرچی بالا نوشتیم جز قرن یک می باشد و لی از این به بعد جز قرن بعدی یعنس دوم می باشد.)
با همین حساب متوجه می شوید که امسال قرن پانزدهم می باشد.
اعداد و ارقام دو ویژگی دارند یا گسسته هستند و یا پیوسته ...مثلا تعداد تصادف در یک چهار راه اگر یک فقره باشد یا یک است یا صفر . دیگر نیم تصادف نداریم
..یا یک یا صفر.
اما مواردی هستند مثل متر ویا زمان اینها از جز شروع وبه نقطه یک می رسند ویر خلاف دست اول یک یا صفر نیستند .لذا مفهوم شروع قرن پانزدهم معقول است ...
اگر عدد ده را لز عدد یک کم کنیم جواب نه است اما اگر از صفر کم کنیم جواب ده است.
دوستان مساله خیلی ساده است، فقط برخی مثالهای ناهمگون باعث این سردرگمی شده است. در نگارش زمان و تاریخ، ما اون تاریخی که در آن قرار داریم را بیان میکنیم، مثلا وقتی میگیم ساعت ۱۲ ظهر اول فروردین ۱۴۰۰ مینویسیم ۱۲ ظهر ۱۴۰۰/۱/۱ ولی وقتی میگیم فلانی یکساله شد و تولد یکسالگی را جشن میگیریم، یعنی یکسال از زمان تولد گذشته است. شروع تاریخ از ۱/۱/۱ میباشد چون سال صفر ماه صفر روز صفر معنا ندارد و به همین دلیل است که ما اولین ماه سال رو که فروردین ماه است را با عدد یک نشان میدهیم و بدین معنا است که در حال حاضر در ماه فروردین قرار داریم نه آنکه یک ماه از سال گذشته است و برای سال و روز هم همینطور کسی با تغییر ماه نمیگوید الان در روز صفرم ماه جدید هستیم. دوستانی که ایراد میگیرند که تاریخ به اشتباه از ۱/۱/۱ آغاز شده لطفا پاسخ دهند چرا ما در حال حاضر ماه صفر نداریم چرا که ماه از فروردین تا اسفند است که با عدد ۱ تا ۱۲ علامت گذاری شده بنابراین مثال دانشگاه تهران کاملا صحیح و آغاز قرن پانزدهم اول فروردین سال ۱۴۰۱ میباشد.
با حساب دوستان ژئوفیزیک مثلاً چند روز بعد از هجرت پیامبر مال قرن چندم بوده؟ قرن صفرم هجری؟!!
اگه قرن صفرم نبوده و اول بوده، پس یعنی قرن اول ۱۰۱ سال داشته؟!!
دوستان توجه کنید حد فاصل آغاز تاریخ تا 365 روز بعدش می شود پایان سال 1 نه شروع آن! و مشکل دقیقا اینجاست. همینطور حد فاصل سال 1 تا 365 روز بعد می شود پایان سال 2 و الی آخر بنابراین با شروع سال 10 یعنی ده سال تمام شده و با شروع سال صد یعنی 100 سال تمام شده برام عجیب هست که حضرات علما چگونه استدلال می کنند. اشکال بزرگ نظر ایشان این است که سده نخست بجای 100 سال 101 سال می شود. بزارید یه مثال ملموس بزنم 22 بهمن 1357 تاریخ پیروزی انقلاب اسلامی هست و 21 بهمن سال 58 پایان سال اول و 22 بهمن این سال اولین روز سال دوم هست بر این اساس در 21 بهمن سال 67 انقلاب 10 سالش تمام شد و 21 بهمن سال 97 انقلاب 40 سالش تمام شد و 22 بهمن این سال اولین روز 41 سالگی انقلاب هست یعنی انقلاب شده 40 سال و 1 روزش در مورد قرن ها هم وضع به همین منوال هست 29 اسفند سال 99 هجری معادل 100 سال تمام هست و اول فروردین سال 100 هجری می شود 100 سال و 1 روز در حقیقت عدد هر سال بیانگر سال های گذشته شده است یعنی در آغاز سال 1399، 1399 سال از هجرت گذشته و اولین روز فروردین این سال می شود 1399 سال 1 روز از هجرت یعنی وارد 1400 سال شدیم و در 30 اسفند 1400، دقیقا 1400 سال خورشیدی تمام از هجرت پیامبر اکرم (ص) گذشته است.
مشکل اینه که ما تاریخ رو از "سال" شروع کردیم در صورتی که اگه بخوایم دقیق حساب کنیم تاریخ از روز شروع میشه و بعد از ۳۰ روز ماه به اون اضافه میشه و بعد از ۱۲ ماه سال هم به اون اضافه میشه که بجای میشه ۱/۱/۱یعنی ۳۶۵ روز بعد از هجرت یا بعثت یا همون یکسال
و سال دوم بهمین ترتیب حساب میشه یعنی ۱/۱/۲ در واقع ورود به روز دومِ سالِ دوم است
اسماعیلی
فکر کنید در مبدا تاریخ هستید یا باید بپذیریم که الان ساعت 00 از روز 0ماه 0 و سال 0 هستیم
یا
باید بپذیریم ساعت00 از روز 1 و ماه 1 و سال 1 هستیم
فرض اول باطل است چون قرارداد است
و ما از این حالت برای کرنومتر و برسی فاصله زمانی استفاده می کنیم
اما فرض دوم هم باطل است چون نمتوان ساعت 0 و دقیقه 0 و ثانیه 0 و دهم ثانیه 0 و ... تا آخر 0 (یعنی هیچ زمانی) از روز 1/1/1 سپری نکرده باشیم اما درون آن باشیم
حالا بزارید ی جمع بندی کنیم
شما بالفرض رفتید در زمان 0 مطلق و الان تاریخ شما ثانیه0 از ساعت0 از روز 0 از ماه و سال 0 است
اینجا شما می توانید بگویید سال اول سال 0 است
ولی حالا بگذارید فقط 1 لحظه بگذرد و دوباره زمان را نگه دارید اسم این فاصله را بگذارید ثانیه و حالا اون لحظه اولین ثانیه از اولین دقیقه از اولین ساعت از اولین روز از اولین ماه از اولین سال است
یعنی تا چیزی نباشد اصلا تقسیم بندی اش معنا ندارد و بعد از زمانی که به وجود آمد حالا در تقسیم بندی روز و ماه و سال قرار می گیرد
و حالا ما می گوییم چون چیزی که نیست نمی شود تقسیمش کرد به انواع مختلف
پس لحظه 0 را حذف می کنیم تاموجودی بنام زمان را درک کنیم و برایش اجزا و ارکان بگذاریم تا بهتر بتوانیم درک ش کنیم ....
پس لحظه 0 را در نظر نمی گیریم و از 1/1/1 شروع به نام گزاری می کنیم
... مبدا تاریخ مطالعه کنن معلوم میشه که از صفر شروع شده که بعد گذشت یک سال و یک روز شده ( ۱.۱ )...مثال کوچیک (بچه دنیا اومدنی )یکساله نیست !!!
با سلام
سال ۱۴۰۰ وروز اول فروردین ۱۴۰۰ جزو کدام قرن است؟ مسلما جزو قرن ۱۵ است.
همانطور که روز اول بعد از هجرت پیامبر که مبدا تاریخ هجری است جزو قرن اول است بنا براین ۱ فروردین سال ۱۴۰۰ آغاز قرن ۱۵ است.
اینکه مرکز ژئوفیزیک دانشگاه تهران این رو اعلام کرده، در واقع گفته که در ابتدا چون سال صفر نداریم، از صفر تا یکِ ریاضی برای نامگذاری استفاده نشده؛ یعنی مبنای شروع، "یک" لحاظ شده نه "صفر" و این یک "قرارداد" بین ماست؛ بله با این قرارداد، ابتدای هر قرن، یک سال جلوتره!... هرچند این مبنای شروع، با محاسبات و قوانین ریاضی و فیزیک منافات داره(یعنی در ریاضی همیشه ۰ تا ۱، یک حساب میشه اما اینجا ۱ تا ۲، یک حساب شده)، ولی از قرار معلوم، دانشمندان اولیه برای نامگذاری، چارهای جز دورزدن برخی قوانین پیدا نکردن!! الانم که دانشمندا دیگه نمیتونن کاری کنن!
یه مثال ساده
من مثلا محصل هستم و درس میخونم
امتحان دادم نمره من شد ۲۰ خب تا اینجا من با ۱نمره و ۱ونیم نمره و هفتاد و پنج صدم و اینا شدم ۲۰
یعنی ۲۰نمره کسب کردم
حالا یعنی چی من باید ۲۱بگیرم که مثلاً نمره ۲۰من تکمیل بشه
یا یک ساعت از ۶۰دقیقه و هر دقیقه از ۱۰ثانیه است
خب از ساعت ۲۴نیمه شب به بعد مثلا الان ۲۳و۵۹دقیقه روز جمعه باشه و بشه ساعت ۲۴و ۲دقیقه که همون ۲دقیقه بامداد میشه روز شنبه یعنی از دقیقه اول محاسبه شده جزئی از روز شنبه بعد چطور سال ۱۴۰۰ شروع قرن جدید نیست
در نتیجه شروع قرن ۱۵ از یکم فروردین ۱۴۰۰است
آقا یکی به من بگه سال از صفر شروع شده یا از یک اگر از صفر باشه باید سال تموم شه تا حسابش کنیم ولی اگه از همون اول گفتن1.1.1یعنی سالی که شروع شده رو اعلام کردن
سیاسی هست این موضوع هدف مشغول کردن مردم هست خخخخخخخخ
مثل این می ماند که شما برای بچه تازه متولد شده جشن تولد 1 سالگی بگیری.
سلام پایان قرن سال۱۴۰۰ و شروع قرن جدید سال۱۴۰۱ هست چون تاریخ از روز یک ماه یک سال یک شروع شده و کسانی که میگن شروع اعداد صفره و با این منطق شروع تاریخ رو سال صفر میدونن پس باید شروع ماه رو هم صفر بدونن چون اونم با عدد شروع میشه و با این استدلال باید بگن روز صفر ماه صفر سال صفر و به همین ترتیب روز بعد میشه روز یک ماه صفر سال صفر تا سی روز بگذره و بشه روز صفر ماه یک سال صفر و به همین ترتیب ادامه پیدا کنه و ما الان باید طبق این منطق با تحویل سال جدید بگیم روز صفر ماه صفر سال ۱۴۰۰ ولی اینطور نیست میگیم روز یک ماه یک سال ۱۴۰۰ پس با این سند که روز و ماه با صفر شروع نمیشه پس سال هم با صفر شروع نشده و اول قرن میشه روز یک ماه یک سال۱۴۰۱
درسنش تز ۱۴۰۰ تست
آقای مثلا باهوش
سال صفر که معنی نداره.
فرض کنیم روز اول تاریخ هستیم.
اون وقت، روز صفر نیست، بلکه روز یکم از ماه یکم از سال یکم است.
یعنی اولین روز از اولین ماه از اولین سال.
نه این که روز صفر از ماه صفر از سال صفر.
روز تاریخی، یعنی روزی که در آن قرار داریم.
اما با محاسبات شما، روز تاریخی یعنی تعداد روزی که از ابتدای تاریخ، گذشته است که این محاسبه ی تاریخ، اشتباه است.
باز تاکید می کنم که روز تاریخی، یعنی روزی که در آن قرار داریم. ماه تاریخی یعنی ماهی که در آن قرار داریم. سال تاریخی یعنی سالی که در آن قرار داریم. قرن تاریخی هم یعنی قرنی که در آن قرار داریم.
پس، سال 1400 جزو قرن چهاردهمی است که در آن قرار داریم.
به نظر بنده، مثال دانشگاه ژئوفیزیک، مثال خوبی است، ولی برخی بر اشتباه باور خود، تاکید می کنند و نمی خواهند قبول کنند که باور آنها اشتباه است.
شما چرا خودت توضیح دادی بعد خودت نتیجه عکس گرفتی؟
قرن چندم بودن مهم نیست .الان همزمان تو سه قرن داریم زندگی میکنیم قرن 21 قرن 14 قرن 15
دیدگاه خود را بنویسید
سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.