رفتن به محتوای اصلی 
آخرین خبراین کار در کنترل قند خون معجزه می‌کند
27بازدید

بخشایش در گفتگوی تفصیلی با تابناک:

باید به سمت ساخت سلاح هسته‌ای برویم / آمریکا نمی‌تواند محاصره دریایی را طولانی کند

عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، با تشریح ارزیابی خود از تحولات اخیر، تنگه هرمز را در کنار پرونده هسته‌ای از اهرم‌های راهبردی ایران دانست و با طرح ضرورت بازنگری در دکترین هسته‌ای، مدعی شد که هدف نهایی آمریکا از تقابل با ایران، تضعیف و کنار زدن جمهوری اسلامی است.

بخشایش اردستانی نماینده

احمد بخشایش اردستانی، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی، در گفت‌وگوی تفصیلی با خبرنگار پارلمانی تابناک، به تشریح دیدگاه‌های خود درباره تحولات اخیر منطقه، چشم‌انداز تقابل ایران و آمریکا، وضعیت تنگه هرمز، ضرورت بازنگری در دکترین هسته‌ای، اهداف واشنگتن از فشار بر تهران و همچنین نقش مجلس در تصمیم‌گیری‌های مرتبط با جنگ و سیاست خارجی پرداخت.

بخشایش اردستانی در این گفت‌وگو با اشاره به آنچه «سیاست آب‌پز کردن قورباغه» می‌نامد، معتقد است طرفین در حال افزایش تدریجی فشار بر یکدیگر هستند و گذشت زمان می‌تواند در محاسبات دو طرف اثرگذار باشد. 

او همچنین تنگه هرمز را به‌ عنوان اهرمی راهبردی در اختیار ایران توصیف می‌کند و بر این باور است که تحولات امنیتی اخیر، بحث تغییر دکترین هسته‌ای کشور را نیز به یکی از موضوعات جدی افکار عمومی تبدیل کرده است.

در ادامه، مشروح گفت‌وگوی تابناک با احمد بخشایش اردستانی را می‌خوانید:

تابناک: با توجه به پیام‌هایی که از مسیر میانجی‌ها میان ایران و آمریکا ردوبدل می‌شود، آیا می‌توان به توافقی برای پایان پایدار جنگ امیدوار بود یا مذاکره در شرایط فعلی بیشتر به معنای خرید زمان برای طرفین است؟ ایران برای جلوگیری از تکرار تجربه توافق‌های پیشین، چه تضمین‌هایی باید مطالبه کند؟

بخشایش: ایران سیاست آب‌پز کردن قورباغه را دنبال می‌کند؛ یعنی به‌ تدریج سعی می‌کند فشار را بر مردم آمریکا افزایش دهد و آنها هم تلاش می‌کنند تا فشار را بر مردم ایران بیشتر کنند. در این میان، ایران منتظر انتخابات کنگره بود و مردم آمریکا نیز در انتخابات به دموکرات‌ها رأی دادند؛ اختلافی که به تعبیر من، اختلاف قابل‌توجهی بود و به ۵۷ رسید. معنای این اتفاق آن است که مردم آمریکا از سیاست‌های ترامپ در حمله به ایران و همچنین افزایش تورم و قیمت بنزین و گازوئیل ناراضی هستند.

مردم آمریکا در دو مقطع به مردم دنیا کمک کردند؛ یکی در جنگ ویتنام در سال ۱۹۶۵ که با برگزاری تظاهرات علیه سیاستمداران خود، زمینه خروج آمریکا از ویتنام را فراهم کردند و دیگری در ارتباط با ایران که در جریان جنگ، نارضایتی خود را از این وضعیت در انتخابات نشان دادند.

از این به بعد نیز شرایط به جو روانی و تبلیغاتی بستگی دارد. کار به جایی رسیده که ترامپ مجبور شده به شی جین پینگ، پوتین، قطری‌ها و پاکستانی‌ها پناه ببرد تا راهی برای خروج از این وضعیت پیدا کند؛ راهی که بتواند از طریق آن، نوعی تصویر پیروزی و برد برای خود ایجاد کند.

با این حال، هرچه زمان می‌گذرد، ظاهرا این زمان به نفع ایران است. امروز ایران سه فروند از ابرنفتکش‌های خود را راهی چین می‌کند تا مشخص شود آیا آمریکا در اقیانوس هند و دریای سرخ نیز محاصره را ادامه می‌دهد یا خیر. ایران کشورهای امارات، عربستان، بحرین و کویت را تهدید کرده است که اگر کشتی‌هایش هدف قرار بگیرند، زیرساخت‌های نفتی آنها را هدف قرار خواهد داد. در واقع، نوعی تعامل و تبادل تهدید را در نظر گرفته است.

احساس من این است که سیاست آب‌پز کردن قورباغه، یعنی پیش بردن امور با گذشت زمان، در حال دنبال شدن است. البته سیاست «نه جنگ و نه مذاکره» کلاف سردرگمی است که بر جامعه ایران حاکم شده و باید این کلاف باز شود. بالاخره ایران باید نفت خود را بفروشد و کالا و تجهیزات مورد نیازش را وارد کند. البته از راه‌های گوناگون واردات انجام می‌شود، اما بهتر است این کار از مسیر دریا نیز صورت بگیرد.

“به نظر من، این وضعیت به انتهای خود نزدیک شده است؛ چراکه آمریکایی‌ها نمی‌توانند محاصره را تا قیامت و برای سال‌ها ادامه دهند. هر روزی که می‌گذرد، میلیاردها دلار برای آنها هزینه دارد. وقتی می‌بینند ایران به زانو درنمی‌آید و وارد مذاکره مستقیم نمی‌شود، ممکن است از ادامه محاصره دست بکشند. اگر محاصره را بردارند، به معنای وقوع نوعی پیروزی برای ایران خواهد بود.”

امیدوارم این سه کشتی با لابی‌های پشت‌پرده بتوانند از محاصره عبور کنند. اگر این اتفاق بیفتد، فضای روانی تا حدودی آرام خواهد شد؛ اما اگر آمریکایی‌ها حتی یکی از این سه کشتی را هدف قرار دهند، نبرد مستقیم شدت بیشتری پیدا می‌کند.

تنگه هرمز به یکی از بمب‌های هسته‌ای ایران تبدیل شده است

تابناک: تنگه هرمز در معادلات جدید امنیتی و اقتصادی به یکی از مهم‌ترین اهرم‌های ایران تبدیل شده است. ایران چگونه می‌تواند از این اهرم برای تأمین منافع ملی خود استفاده کند، بدون آنکه هزینه‌های اقتصادی و سیاسی آن از دستاوردهای احتمالی بیشتر شود؟ 

بخشایش: دو مسئله وجود دارد. تنگه هرمز تاکنون تحت حاکمیت ایران بوده، اما ایران استفاده بهینه‌ای از آن نمی‌کرد؛ چون کشورهای غربی مرتب ایران را تحریم می‌کردند و ایران ابزار مؤثری برای مقابله در اختیار نداشت. از زمان جنگ‌های ۱۲ و ۴۰ روزه و سپس جنگ ۱۳ روزه، تنگه هرمز به یکی از اهرم‌های مؤثر ایران تبدیل شد؛ بطوریکه ایران در طول این ۹ ماه، سلطه خود بر تنگه هرمز را نشان داده است.

در اینجا دو کار می‌توان انجام داد؛ ایران می‌تواند از تنگه هرمز درآمد کسب کند و امنیت آن را تضمین کند تا در تعامل با جهان، دیگر تحریم نشود و هزینه‌ای نیز بابت عبور کشتی‌ها دریافت کند. از سوی دیگر، تنگه هرمز می‌تواند یک اهرم فشار باشد؛ به این معنا که اگر کشوری ایران را تحریم کند، ایران نیز اعلام کند اجازه عبور کشتی‌های آن کشور را نمی‌دهد. در چنین شرایطی، آن کشور ناچار می‌شود با ایران به سازگاری برسد.

بنابراین، تنگه هرمز به یکی از بمب‌های هسته‌ای ایران تبدیل شده که می‌تواند بسیار مؤثر و راهگشا باشد. از این پس، هرچه تنگه هرمز بیشتر در اختیار ایران باشد و سلطه ایران بر آن استمرار پیدا کند، می‌تواند در دو حالت از این موقعیت استفاده کند؛ یا از آن درآمد کسب کند یا اگر نخواست درآمدی به دست بیاورد، از آن به‌ عنوان عامل اقتدار و ابزار پاسخ متقابل استفاده کند. برای مثال، اگر کشوری بخواهد ایران را تحریم کند، ایران نیز می‌تواند همان کشور را تحریم کند؛ حتی اگر از این اقدام درآمدی کسب نکند.

البته تا جایی که من اطلاع دارم، ایران معمولا از کار خود دست نمی‌کشد و در نهایت کاری می‌کند که کشتی‌ها از مسیر مشترک میان ایران و عمان عبور کنند و هزینه‌هایی نیز بپردازند. ما تاکنون ۷۳۰۰ شهید به خاطر تنگه هرمز و بحث‌های هسته‌ای تقدیم کرده‌ایم. بنابراین، ایران دو اهرم دارد؛ یکی موضوع هسته‌ای و دیگری تنگه هرمز که اهمیت آن پس از پرونده هسته‌ای بیشتر می‌شود.

تابناک: بحث بعدی درباره تغییر دکترین هسته‌ای ایران است. با توجه به تحولات امنیتی اخیر و حملات به تأسیسات هسته‌ای کشور، برخی معتقدند ادامه مسیر گذشته در سیاست هسته‌ای نیازمند بازنگری است و حتی باید درباره تغییر دکترین هسته‌ای بحث شود. از نگاه شما، آیا شرایط جدید ضرورت بازتعریف دکترین هسته‌ای ایران را ایجاد کرده است؟

بخشایش: چند عامل باعث شده است افکار عمومی، نمازجمعه‌ها و حاکمیت ایران به سمت‌وسوی تغییر دکترین هسته‌ای حرکت کنند. تاکنون می‌گفتیم به دنبال بمب اتمی نیستیم؛ چون باعث از بین رفتن نسل بشر می‌شود. اما از این به بعد، دو مسئله مطرح شده است؛ نخست اینکه اگر بمب هسته‌ای داشته باشیم، بازدارندگی ما قوی‌تر خواهد بود. دوم اینکه خود آمریکا، غرب و ترامپ با صحبت‌هایشان ما را به سمت ساخت سلاح هسته‌ای سوق می‌دهند.

وقتی رژیم صهیونیستی رهبر ما را به شهادت رساند، گفتند که فکر می‌کردند ایران از پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT) خارج می‌شود و در واقع ساخت بمب هسته‌ای را آغاز می‌کند. خود ترامپ نیز وقتی صحبت می‌کرد، می‌گفت اگر ایران بمب هسته‌ای داشته باشد، من هر روز صبح باید به رهبر آن سلام صبح‌بخیر بگویم.

همچنین پمپئو در پاسخ به این سؤال که چرا با کره شمالی کاری ندارید، اما با ایران برخورد می‌کنید، گفته بود کره شمالی سلاح هسته‌ای دارد. این اظهارات و مجموعه این اتفاقات باعث شده افکار عمومی در ایران به این سمت‌وسو کشیده شود که ما به سلاح هسته‌ای نیاز داریم؛ چون می‌تواند بازدارندگی ایجاد کند.

البته عده‌ای هم معتقدند سلاح هسته‌ای بازدارنده نیست؛ چراکه برای مثال پاکستان، هند و رژیم صهیونیستی نیز سلاح هسته‌ای دارند، اما ما وارد جنگ با اسرائیل شدیم و اسرائیل از سلاح هسته‌ای استفاده نکرد. با این حال، از نگاه من، این مسئله به معنای آن نیست که ما نباید چنین سلاحی داشته باشیم.

“البته مشکلاتی نیز در داخل و در روابط خارجی داریم. برای مثال، چین و روسیه به ما احتیاطاً می‌گویند به سمت بمب هسته‌ای نرویم تا در سازمان‌های بین‌المللی از ما حمایت کنند. اما به هر صورت، چه سلاح هسته‌ای داشته باشیم و چه نداشته باشیم، آمریکا و اسرائیل به ما حمله کرده‌اند. بنابراین، بهتر است یک بار برای همیشه بمب هسته‌ای بسازیم و داشته باشیم تا از بازدارندگی آن استفاده کنیم؛ حتی اگر در جایی هرگز از آن استفاده نکرده باشیم و نکنیم.”

تابناک: یک سؤال که برای بسیاری مطرح است، هدف نهایی آمریکا از تقابل با ایران است. آیا مسئله اصلی آمریکا صرفاً محدود کردن برنامه هسته‌ای و توان موشکی ایران است یا واشنگتن به دنبال تغییر رفتار منطقه‌ای و حتی تغییر ساختار سیاسی جمهوری اسلامی است؟ ایران برای مواجهه با هر یک از این سناریوها چه گزینه‌هایی دارد و در مذاکره تا کجا می‌تواند امتیاز بدهد، بدون آنکه از خطوط راهبردی خود عقب‌نشینی کند؟

بخشایش: هدف آمریکا و غرب به‌ طور کلی کنار زدن جمهوری اسلامی است. آنها از جمهوری اسلامی خوششان نمی‌آید؛ چون جمهوری اسلامی در مقابل غرب و آمریکا قد علم کرده و در برابر استکبار ایستاده است.

آمریکا دوست ندارد جمهوری اسلامی وجود داشته باشد؛ زیرا ایران در زمان شاه در اختیار آمریکا بود و ژاندارم منطقه محسوب می‌شد. آمریکا هنوز هم دوست دارد ایران ژاندارم منطقه‌اش باشد، اما در حال حاضر نمی‌تواند این خواسته را به زبان بیاورد. به همین دلیل، ناچار است ابزارها و شاخص‌هایی را مطرح کند و از ایران ایراد بگیرد. برای مثال، یکی از این ایرادها مسئله هسته‌ای است و می‌گویند جمهوری اسلامی نباید برنامه هسته‌ای داشته باشد؛ چون به تعبیر آنها، دولت ایران دولتی ناآرام است.

در مجموع، آمریکا ابزارهایی ایجاد می‌کند تا ایران را تحت فشار قرار دهد و دست‌کم آن را تضعیف کند تا نتواند در منطقه خاورمیانه به‌ عنوان یک قدرت بزرگ و مسلط ظاهر شود. بنابراین، هدف آمریکا از تقابل با ایران، از بین بردن جمهوری اسلامی است؛ اما این هدف را از مسیر ابزارهایی مانند پرونده هسته‌ای و تنگه هرمز دنبال می‌کند.

حالا تنگه هرمز نیز به این ابزارها اضافه شده و به تعبیر من، قوز بالای قوز شده است؛ یعنی ایران از یک طرف می‌خواهد سلاح هسته‌ای داشته باشد و در برابر آمریکا قرار بگیرد و از طرف دیگر می‌خواهد از تنگه هرمز در برابر تحریم‌ها استفاده کند.

در مقابل، ایران نیز اقداماتی انجام می‌دهد؛ از جمله تشکیل جبهه مقاومت که برای متحدان آمریکا در منطقه مشکل ایجاد می‌کند. کشورهایی مانند عربستان، امارات و بحرین از فعالیت گروه‌هایی مانند حشدالشعبی در عراق، حزب‌الله در لبنان و حوثی‌ها در یمن ناراحت هستند. آنها احساس می‌کنند به‌ تنهایی نمی‌توانند با ایران مقابله کنند و به همین دلیل از آمریکا می‌خواهند با ایران مقابله کند و در این مسیر به آمریکا پول می‌دهند. گاهی نیز کشوری مانند امارات اعلام می‌کند که در کنار آمریکا علیه ایران می‌جنگد؛ در حالیکه عربستان تاکنون هزینه کرده، اما مستقیما با ما نجنگیده است.

بخشایش ۲

دیدگاه‌های متفاوت، پویایی در سیاست خارجی را نشان می‌دهد

تابناک: انتقاد جدی دیگری که مطرح می‌شود، موضوع چندصدایی در سیاست خارجی است. در ماه‌های اخیر مواضع متفاوتی از سوی برخی چهره‌های سیاسی، دولتی، نظامی و پارلمانی درباره مذاکره، جنگ و آینده روابط خارجی مطرح شده است. این تفاوت دیدگاه‌ها را باید نشانه تقسیم کار در دیپلماسی دانست یا بیانگر نبود یک راهبرد واحد؟ چه سازوکاری برای هماهنگ کردن پیام‌های رسمی کشور وجود دارد؟

بخشایش: راهبرد ما در ارتباط با غرب که از سوی نظام تعیین می‌شود، مشخص است؛ اما دیدگاه‌های مختلف را باید به فال نیک گرفت. بالاخره کسانی که درباره سیاست خارجی و راهبردها صحبت می‌کنند، به منافع ملی فکر می‌کنند؛ اما هرکدام منافع ملی را از زاویه‌ای متفاوت می‌بینند.

یک نفر منافع ملی را در جبهه مقاومت می‌بیند، دیگری در مذاکره، فردی دیگر در آباد کردن داخل کشور و عده‌ای نیز معتقدند باید شهرهای موشکی کمتری بسازیم و بیشتر به آبادانی کشور توجه کنیم. دیدگاه‌ها متفاوت است، اما معنای آن این نیست که این افراد ذاتاً با یکدیگر اختلاف دارند.

وقتی جمهوری اسلامی تصمیم می‌گیرد در یک جنگ مقابله کند، دیدیم که همه مردم، چهره‌ها و شخصیت‌ها پشت ایران و جمهوری اسلامی قرار می‌گیرند. بنابراین، وجود دیدگاه‌های متفاوت، نوعی پویایی در سیاست خارجی را نشان می‌دهد.

تابناک: موضوع بعدی، ارتباط ایران با کشورهای همسایه است. ایران در شرایط فعلی تا چه اندازه می‌تواند روی نقش کشورهای منطقه، از جمله عمان، قطر، عربستان، عراق و دیگر همسایگان، برای کاهش تنش با آمریکا حساب کند؟ به نظر شما آیا زمان آن فرا نرسیده که ایران به‌جای اتکا به میانجی‌گری‌های مقطعی، ابتکار مشخصی برای ایجاد سازوکار امنیت جمعی در منطقه خلیج فارس ارائه کند؟

بخشایش: سؤال شما مانند این است که راننده‌ای در خیابان با ماشین خود در حال حرکت است و مسیرش را درست می‌رود، اما ماشین‌های کناری او را اذیت می‌کنند.

مشکل ایران با کشورهای همسایه خلیج فارس این است که پیش از انقلاب، ایران قدرت منطقه‌ای بود و ژاندارم منطقه محسوب می‌شد و کشورهای دیگر از آن پیروی می‌کردند. ظاهراً آرامش وجود داشت. پس از انقلاب، مشکل از جایی آغاز شد که کشورهای همسایه از دریچه چشم آمریکا به ایران نگاه کردند.

این کشورها متحد آمریکا شدند و آمریکا نیز هر زمان به آنها نیاز داشته باشد، پول، سرمایه و نفتشان را به آمریکا می‌برد و در آنجا سرمایه‌گذاری می‌کند و از منابع آنها استفاده می‌کند. در مقابل، به آنها می‌گوید امنیتشان را تأمین خواهد کرد. وقتی این کشورها از دریچه آمریکا به ایران نگاه می‌کنند، ایران را تهدید می‌پندارند.

کشورهای منطقه به امنیت جمعی نیاز دارند

اگر قرار باشد امنیت جمعی در منطقه شکل بگیرد، باید خود این کشورها به این نتیجه برسند که به امنیت جمعی نیاز دارند. برای مثال، دیدید که پاکستان، عربستان و ترکیه آمدند و با سرلشگر رضایی صحبت کردند. این اتفاق نشان می‌دهد تا حدودی به این نتیجه رسیده‌اند که باید با ایران گفت‌وگو کنند.

اما اگر بخواهند از نگاه آمریکا وارد مسائل منطقه شوند، چنین سازوکاری شکل نمی‌گیرد. 

گاهی اوقات نیز بیشترین تنش میان آمریکا و ایران ناشی از تحریک‌هایی است که کشورهای عربی خلیج فارس انجام می‌دهند و به آمریکا و رژیم صهیونیستی می‌گویند ما پول شما را می‌دهیم تا با ایران بجنگید و آن را تضعیف کنید، اما از بین نبرید. آنها نیز به دنبال چنین وضعیتی هستند.

ما در ۴۷ سال گذشته به آنها تعرضی نداشته‌ایم و خودشان نیز متوجه بوده‌اند که برای مثال، اسرائیل به قطر حمله کرده یا آمریکا به عراق حمله کرده است؛ نه ایران. اگر آنها چنین تصوری داشته باشند، می‌توانیم راحت‌تر به سمت امنیت جمعی حرکت کنیم. از زمان دو جنگ 12 روزه و 40 روزه، نیز دیدیم که چون رژیم صهیونیستی به ایران حمله کرد و ایران هم پاسخ داد، پس از آن تقریبا دیگر حمله‌ای میان دو طرف صورت نگرفت. عربستان نیز تاکنون به ما حمله نکرده است؛ هرچند ممکن است به آمریکایی‌ها کمک کرده و پایگاه در اختیار آنها قرار داده باشد، چون متحد راهبردی آمریکا است. اما امارات هم به ما حمله کرده و هم پایگاه در اختیار آمریکایی‌ها قرار داده است.

بنابراین، اینکه بگوییم می‌توانیم با آنها امنیت دسته‌جمعی برقرار کنیم، به این بستگی دارد که آمریکا تا چه اندازه به آنها اجازه چنین کاری را بدهد.

تابناک: بحث بعدی درباره وحدت ملی در شرایط تهدید است. در شرایطی که کشور با تهدید خارجی مواجه است، معمولاً بر ضرورت وحدت و انسجام داخلی تأکید می‌شود. اما چگونه می‌توان میان حفظ انسجام ملی و ضرورت نقد عملکرد دولت و مسئولان تعادل برقرار کرد؟ آیا نباید نگران بود که طرح موضوع وحدت به ابزاری برای کمرنگ کردن مطالبه‌گری و نظارت عمومی تبدیل شود؟

بخشایش: وحدت از دیدگاه جریان‌های مختلف و متکثر، معانی متفاوتی دارد. وحدت از نگاه جریانی که گفتمان حاکم بر کشور را در اختیار دارد و شب‌ها در میدان‌ها حضور پیدا می‌کند و می‌گوید حافظ انقلاب بوده و اجازه نداده است ضدانقلاب بیرون بیاید، یک معنا دارد. وحدت از نگاه دولتمردان و گفتمان وفاق نیز معنای دیگری دارد و وحدت از دیدگاه گروه های دیگر هم معنای متفاوتی پیدا می‌کند.

“در نهایت، انسجام ملی مانند چتری است که باید تمام جامعه را پوشش دهد. جامعه با وجود همه اختلاف‌ها و تنوع دیدگاه‌ها می‌تواند متحد باشد؛ به شرطی که حرف همه بخش‌های جامعه شنیده شود. در تلویزیون و رادیو باید همه گروه‌ها امکان صحبت کردن داشته باشند؛ نه اینکه یک گروه صحبت کند و بقیه فقط شنونده باشند و سکوت کنند و حرف‌هایشان را در دل نگه دارند. این روش درست نیست. یا برای مثال، یک گروه در نمازجمعه‌ها هرچه می‌خواهد می‌گوید، به نمایندگان مجلس توهین می‌کند، به رئیس‌جمهور حمله می‌کند و توهین می‌کند و بعد می گویند که ما به دنبال وحدت هستیم، این هم درست نیست.”

از سوی دیگر، وحدت از نگاه دولتمردان نیز موضوعی قابل بحث است. برای مثال شخصی خطاب به رئیس‌جمهور گفت که آقای رئیس جمهور! شما می دانید که با این شعار وفاق، اگر باز هم کاندیدا شوید، ممکن است نیمی از معاونان وزیران، استانداران و فرماندهان در انتخابات آینده به رقیب شما رأی بدهند، نه به خود شما؛ با اینکه زیر نظر شما کار می‌کنند. این هم یک نوع نگاه به وحدت است.

جامعه ایران، جامعه‌ای متکثر است و همه به یک شکل فکر نمی‌کنند. باید اجازه دهیم همه حرف خود را بزنند و همه تابع یک طرز فکر نباشند. دیدگاه‌های مختلف باید مطرح شوند و در نهایت به این شکل انسجام به وجود می‌آید.

البته در حوزه سیاست خارجی، ما تابع رهبری و راهبرد نظام هستیم و نمی‌توانیم اجازه دهیم تشتت و چنددستگی وجود داشته باشد. کشورهای دیگر نیز همین‌طور هستند؛ دیدگاه‌های مختلف مطرح می‌شود، اما وقتی در نهایت راهبردی اتخاذ می‌شود، همه تابع آن راهبرد می‌شوند.

از لحاظ راداری و چشم الکترونیکی بسیار قوی شده‌ایم

تابناک: اگر مسیر دیپلماسی به نتیجه نرسد و درگیری نظامی دوباره آغاز شود، ایران با چه درس‌هایی از تجربه قبلی وارد میدان خواهد شد؟ آیا در حوزه پدافند، امنیت زیرساخت‌ها، مدیریت اقتصادی و تصمیم‌گیری نظامی تغییرات مشخصی صورت گرفته است؟ از نگاه شما، مهم‌ترین نقطه ضعف کشور در مواجهه با یک جنگ فرسایشی چیست؟

بخشایش: ایران درس‌های خوبی گرفته است. با توجه به شهرهای موشکی که در ایران داریم و تعداد آنها نیز قابل‌توجه است، نشان دادیم که به‌ راحتی از بین نمی‌رویم.

ما در پدافند ضعیف بودیم و پدافند هوایی و نیروی هوایی ما ضعف‌هایی داشتند؛ اما به‌ تدریج بر این مسئله نیز غلبه کردیم. اکنون از لحاظ راداری و چشم الکترونیکی بسیار قوی شده‌ایم؛ بطوریکه می‌دانیم هر اقدامی از کجا انجام می‌شود و هواپیماها از کجا بلند می‌شوند و آنها را رهگیری می‌کنیم.

ما برد موشک‌هایمان را از ۲۰۰۰ به ۴۵۰۰ کیلومتر رسانده‌ایم؛ بطوریکه اکنون اروپا و پایگاه‌هایی را که در آنجا وجود دارد، زیر نظر داریم و در صورت استفاده، می‌توانیم آنها را تهدید کنیم.

ما تنگه هرمز را نیز در اختیار داریم. آمریکایی‌ها فکر می‌کردند می‌توانند تنگه هرمز را از دست ایران خارج کنند و مرتب می‌گفتند نیروی هوایی، دریایی و زمینی ایران را از بین برده‌اند؛ اما دیدیم که تنگه هرمز همچنان در اختیار ایران است و ایران آن را هدایت می‌کند.

ایران در نقاط ضعف خود برتری پیدا کرده است؛ توان راداری و چشم الکترونیکی‌اش قوی‌تر شده و پدافندش نیز تقویت شده است. همین که در حمله اول از بین نرفتیم و مانند ونزوئلا نشدیم، نشان می‌دهد ایران ماندگار است. خود آمریکایی‌ها هم این موضوع را فهمیده‌اند.

دلیلش این است که آمریکا می‌خواهد حمله کند، اما نمی‌داند هدف نهایی از حمله چیست و قرار است چه اتفاقی بیفتد. برای مثال، اگر کوه کلنگ بزند، چه نتیجه‌ای خواهد داشت؟ آیا ایران را ضعیف می‌کند؟ آیا مردم ایران را ضعیف می‌کند؟ بنابراین، درس‌هایی که ما گرفته‌ایم، به نظر من خوب بوده است.

در لحظات از سیاست قورباغه آب‌پز استفاده می‌کنیم

از طرف دیگر، سیاست قورباغه آب‌پز را نیز جلو می‌بریم و در لحظات لازم از آن استفاده می‌کنیم. ترامپ در حال فکر کردن است و بررسی می‌کند که آیا حمله کند یا نکند. اگر حمله کند و شکست بخورد، دو سال دیگر مارکو روبیو و جی‌دی ونس برای ریاست‌جمهوری مطرح خواهند شد و ممکن است فردی از جمهوری‌خواهان پیروز نشود و دموکرات‌ها پیروز شوند و سیاست‌های ترامپ را مرتب مورد انتقاد شدید قرار دهند. ترامپ نیز نمی‌خواهد میراث سیاسی‌اش مورد انتقاد قرار بگیرد.

“از سوی دیگر، فرماندهان و نیروی انسانی ما اراده دارند. اکنون فهمیده‌اند که آمریکا آن هیبت سابق را ندارد. فرماندهان ما شجاع‌تر و قدرتمندتر شده‌اند. اینها از عوامل مؤثر بر قدرت ما هستند.”

البته جنگ نیز ادامه دارد و ما همیشه در خلیج فارس و برخی مناطق جنوبی در حال جنگ هستیم؛ در واقع، هر شب و هر روز در گوشه‌ای از ایران در برابر آمریکا مقاومت می‌کنیم.

تابناک: مجلس به‌ عنوان نهاد قانون‌گذار و ناظر، در تصمیم‌های مهم مرتبط با جنگ، مذاکره و سیاست خارجی تا چه اندازه در جریان جزئیات قرار دارد؟ آیا نمایندگان پیش از اتخاذ تصمیم‌های راهبردی در جریان قرار می‌گیرند یا معمولاً پس از تصمیم‌گیری از نتایج مطلع می‌شوند؟ کمیسیون امنیت ملی چه ابزار مؤثری برای نظارت بر این روند در اختیار دارد؟

بخشایش: وقتی میان دو کشور جنگ وجود دارد، شورای عالی امنیت ملی تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری می‌کند. در اوایل جنگ، گزارش‌های زیادی به کمیسیون و حتی مجلس داده نمی‌شد؛ چون مجلس تعطیل بود و در مقابل، آقای قالیباف، رئیس مجلس، حضور داشت و نقطه‌نظرات مجلس را بیان می‌کرد.

اما بعدا متوجه شدند که درست نیست فقط یک صدا وجود داشته باشد. به همین دلیل، به‌ تدریج کمیسیون در جریان مسائل قرار گرفت و مذاکرات را دنبال کرد. کمیسیون با وزیر امور خارجه، سرلشگر رضایی و سرلشکر عبداللهی جلساتی برگزار کرد. در این جلسات، دیدگاه‌های گوناگونی مطرح می‌شد و به‌ تدریج به یک نتیجه مشترک می‌رسیدند.

نتیجه مشترک این بود که وضعیت فعلی، یعنی نه جنگ و نه مذاکره، یک کلاف سردرگم است. مجلس و مقامات نیز به این نتیجه رسیده‌اند که جنگ برای کشور خوب نیست؛ شاید در مقطعی بخش‌هایی از آن خوب باشد، اما ادامه آن دیگر به نفع کشور نیست. به همین دلیل تلاش می‌کنند تا جایی که امکان دارد وارد جنگ نشوند و اگر هم وارد شدند، با قدرت و شتاب عمل کنند.

مجلس در اقناع افکار عمومی نیز بسیار مؤثر است. بالاخره مردم نمایندگان را انتخاب می‌کنند و نمایندگان به شهرهای خود می‌روند و درباره جنگ، مسائل مختلف، گرانی‌ها و آثار جنگ صحبت می‌کنند. به این ترتیب، مردم را در جریان مسائل قرار می‌دهند. در جنگ مهم است که مردم از وضعیتی که در آن قرار دارند، رضایت داشته باشند تا استمرار آن امکان‌پذیر باشد و این یکی از وظایف نمایندگان است.

از طرف دیگر، نمایندگان باید در دوران جنگ توجه بیشتری به مسائل معیشتی داشته باشند و جلوی گرانی‌ها را بگیرند؛ هرچند گاهی اوقات در این زمینه ناتوان هستند. گاهی نیز از طریق آرایی که می‌دهند و کارت‌هایی که به دولتی‌ها می‌دهند، نشان می‌دهند که از وضعیت موجود رضایت ندارند.

گفتگو: سجاد دهقانی

Googleافزودن تابناک به منابع ترجیحی گوگل

تابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید

اشتراک گذاری

گزارش خطای خبر

اگر اشتباهی در این خبر دیدید، به تحریریه اطلاع دهید.

نظرات بینندگان

هنوز دیدگاهی منتشر نشده است.

دیدگاه خود را بنویسید

سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.

تابناک در صفحهٔ اصلی گوشی

با افزودن تابناک به صفحهٔ اصلی، همین نسخهٔ سایت را با یک لمس باز کنید.

  1. در مرورگر، دکمهٔ اشتراک‌گذاری را بزنید. این دکمه ممکن است داخل منوی مرورگر باشد.
  2. گزینهٔ افزودن به صفحهٔ اصلی (Add to Home Screen) را انتخاب کنید.
  3. اگر گزینهٔ Open as Web App نمایش داده شد، آن را روشن نگه دارید و افزودن (Add) را بزنید.

اگر این گزینه را نمی‌بینید، صفحه را در مرورگر Safari باز کنید.