وقت بازنشستگی امدیها رسیده است؛ ایمنی را با درآمد تاخت نزنیم
سیدمحمدنبوی

یک هواپیمای حدود یک میلیون دلاری میتواند در طول یک سال چهار تا پنج میلیون دلار درآمد عملیاتی برای مالک یا بهرهبردارش ایجاد کند. عدد وسوسهکنندهای است؛ آنقدر وسوسهکننده که شاید بعضی مدیران ترجیح بدهند به جای فکر کردن به نوسازی ناوگان، تا آخرین روز ممکن از هواپیمای موجود کار بکشند. اما یک سؤال جدی وجود دارد: این درآمد قرار است به چه قیمتی به دست بیاید؟
بحث من درباره هواپیمای امدی، بحث قدیمی بودن صرف یک مدل نیست. هیچ هواپیمایی فقط به دلیل سنش ناایمن نمیشود و هیچ هواپیمای جدیدتری هم صرفاً به دلیل سال ساخت، تضمین ایمنی نیست. مسئله اینجاست که وقتی یک ناوگان با چالشهای فنی مشخص، محدودیتهای عملیاتی و دشواری تأمین قطعه روبهروست، دیگر نمیتوان با تمدید مهلت و راهحلهای موقت، صورت مسئله را پاک کرد.
ماجرای موتورهای JT۸D-۲۰۰ که روی خانواده MD-۸۰ نصب شدهاند، یک بحث ساده و سلیقهای نیست. دستورالعمل صلاحیت پروازی FAA با شماره AD ۲۰۲۱-۲۲-۱۹ درباره بازرسی و الزامات فنی تیغههای مراحل سوم و چهارم توربین فشار پایین این موتورها صادر شده است. موضوع، فرسودگی و احتمال شکست تیغههای توربین است؛ قطعهای که نقص آن میتواند پیامد جدی برای عملکرد موتور داشته باشد.
در ایران هم سازمان هواپیمایی کشوری از سال ۱۴۰۰ پیگیر اجرای این الزامات بوده است. حتی در نامه ۳۱ خرداد ۱۴۰۵، برای ادامه فعالیت ناوگان MD-۸۰ تا پایان شهریور همان سال، محدودیتهایی در نظر گرفته شد؛ از جمله کاهش پنجهزار کیلوگرمی وزن برخاست و الزام به انجام بررسیهای فنی مربوط به تیغههای توربین. این یعنی مسئله آنقدر جدی بوده که برای ادامه عملیات، محدودیت مشخص عملیاتی و فنی اعمال شده است.
از ابتدای مهرماه، پرواز هواپیماهای مشمول محدودیت متوقف شد. بعدتر سازمان هواپیمایی اعلام کرد که این تصمیم شامل تمام هواپیماهای MD نیست و فقط فروندهایی را در بر میگیرد که الزامات صلاحیت پروازی را رعایت نکردهاند. در ۲۴ آبان هم خبر صدور مجوز صلاحیت پروازی برای هشت موتور متعلق به چهار فروند MD منتشر شد. این خبر را نباید نادیده گرفت؛ اما نباید آن را به معنای حل شدن کامل مسئله در کل ناوگان هم تعبیر کرد.
حرف من خیلی ساده و روشن است : اگر یک هواپیما تمام الزامات فنی را رعایت کرده، قطعات مورد تأیید را در اختیار دارد و صلاحیت پروازی معتبر گرفته، موضوعش جداست. اما برای هواپیمایی که ادامه فعالیتش به مهلتهای پیدرپی، راهحلهای جایگزین و محدودیتهای سنگین وابسته مانده، چرا باید همچنان دنبال راهی برای ادامه پرواز باشیم؟ چرا به جای این همه انرژی برای زنده نگه داشتن ناوگانی که با چنین چالشهایی روبهروست، برنامهای جدی برای جایگزینی آن تدوین نمیشود؟
شرکتهای هواپیمایی باید به سمت هواپیماهای مناسبتر و بهروزتر بروند؛ از جمله بوئینگ ۷۳۷، البته با انتخاب دقیق مدل، بررسی سن، سوابق تعمیراتی، وضعیت موتور و تأییدیههای صلاحیت پروازی هر فروند. قرار نیست صرفاً نام ۷۳۷ را جایگزین MD کنیم و خیالمان راحت شود. یک ۷۳۷ فرسوده و بدنگهداریشده هم انتخاب ایمنی نیست. حرف بر سر خرید و اجاره هواپیمایی است که از نظر فنی، اقتصادی و پشتیبانی قطعه بتواند سالها با حاشیه ایمنی مناسب کار کند.
اینجا باید درباره اقتصاد بهرهبرداری هم صریح حرف زد. وقتی هواپیمایی با سرمایه اولیه حدود یک میلیون دلار میتواند سالانه چهار تا پنج میلیون دلار درآمد عملیاتی ایجاد کند، طبیعی است که برای شرکت هواپیمایی یک دارایی درآمدزا باشد. اما درآمد عملیاتی با سود خالص فرق دارد و این اعداد هم باید با صورتهای مالی و هزینههای واقعی هر شرکت سنجیده شوند. با این حال، اصل سؤال پابرجاست: آیا درآمد کوتاهمدت یک هواپیما باید اولویت بالاتری از هزینه نوسازی ناوگان و اطمینان خاطر مسافر داشته باشد؟
مدیران ایرلاینها بهتر است به جای تمرکز صرف بر تعداد پروازها و درآمد حاصل از هر فروند، به سن ناوگان، قابلیت اطمینان فنی، هزینه نگهداری، دسترسی به قطعه و حاشیه ایمنی توجه کنند. این حرف به معنای متهم کردن هیچ شرکت یا مدیری نیست؛ اتفاقاً بحث بر سر تصمیمهای مدیریتی و مسئولیتی است که در برابر مسافر، خدمه پرواز و صنعت هوانوردی وجود دارد.
مسافر وقتی بلیت میخرد، قرار نیست نگران باشد که موتور هواپیما آخرین مهلت یک دستورالعمل فنی را پشت سر گذاشته یا کدام قطعه هنوز در انتظار تأمین و تعمیر است. او حق دارد بداند هواپیمایی که سوارش میشود، با استانداردهای معتبر صلاحیت پروازی آماده شده است.
آقایان مدیرعامل؛ هواپیمای یک میلیون دلاری اگر سالی چهار تا پنج میلیون دلار برایتان درآمد ایجاد میکند، لطفاً بخشی از همین نگاه اقتصادی را صرف آینده ناوگانتان کنید. قرار نیست هر هواپیمایی را تا آخرین ظرفیت و آخرین روز ممکن در آسمان نگه داریم. صنعت هوایی با تعداد پرواز بیشتر و درآمد بالاتر بهتنهایی قدرتمند نمیشود؛ با ناوگان قابل اتکا، نگهداری اصولی و اعتماد مسافر دوام میآورد.
وقت آن رسیده است که به جای تمدید عمر اقتصادی هواپیماهای مسئلهدار، برای نوسازی واقعی ناوگان تصمیم بگیریم. درآمد مهم است؛ اما هیچ عددی در ترازنامه یک شرکت هواپیمایی، جای ایمنی پرواز را نمیگیرد.
تابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
نظرات بینندگان
هنوز دیدگاهی منتشر نشده است.
دیدگاه خود را بنویسید
سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.