انرژی

حاشیه‌های ایجاد شده بین وزرات نفت و هلدینگ خلیج فارس باعث شد تا دوران محسن پاک‌نژاد به عنوان وزیر نفت زودتر از آنچه به نظر می‌رسید به پایان برسد.

اروپا با جهش قیمت گاز و رقابت فشرده برای جذب محموله‌های LNG روبه‌رو شده در حالی‌که بخشی از نیروگاه‌های قاره سبز بار دیگر سراغ زغال‌سنگ رفته‌اند؛ تغییری که نشان می‌دهد شوک انرژی هنوز می‌تواند معادلات تولید برق و حتی سرعت گذار سبز اروپا را تحت تأثیر قرار دهد.

بازاری تازه در صنعت برق جهان با سرعتی چشمگیر در حال بزرگ شدن است؛ بازاری که تا همین چند سال پیش بیشتر در حاشیه پروژه‌های تجدیدپذیر قرار داشت، اما حالا چین، آمریکا و غول‌های نفتی خاورمیانه برای تصاحب آن رقابت می‌کنند.

ایران و آذربایجان هنوز زمستان آغاز نشده از حالا در حال باز کردن چند مسیر تازه برای همکاری انرژی هستند؛ از افزایش واردات برق و توسعه نیروگاه‌های مشترک گرفته تا سوآپ گاز و برق.

قطر هنوز نتوانسته صادرات LNG خود به بخشی از مشتریان اروپایی و آسیایی را به روال عادی بازگرداند و تمدید وضعیت فورس‌ماژور، بحران بازار گاز را وارد مرحله تازه‌ای کرده است.

جنگ در خاورمیانه، بازار خودرو را بزودی به‌هم می‌ریزد و خودرو‌های برقی برای مشتریانی که نگران وضعیت حوزه انرژی هستند جذابیت بیشتری پیدا می‌کند؛ آیا بزودی شاهد تصرف بازار توسط خودرو‌های برقی خواهیم بود؟!

در بازار جهانی انرژی وقتی پای تنگه هرمز، جنگ ایران و آمریکا، نیاز پاکستان به انرژی و صادرات قطر به میان می‌آید، مسیر یک نفتکش یا LNG‌بر می‌تواند به تصویری کوچک از مناسبات جدید منطقه تبدیل شود.

کارنامه صنعت نفت ایران را نمی‌توان فقط با تعداد بشکه‌ها یا مترمکعب‌های تولیدشده نوشت؛ ظرفیت حفظ تولید، سرعت بازسازی، انعطاف صادرات و توان عبور از شوک‌های ناگهانی نیز باید کنار ارقام تولید قرار بگیرند تا تصویر درستی در شرایط بحران شکل بگیرد.

عربستان در عمل در حال آزمودن این فرض است که آیا می‌تواند بدون اتکا به یک مسیر واحد، شبکه‌ای چندلایه برای صادرات نفت بسازد یا نه اما اتفاقات اخیر نشان داده‌اند که هر مسیر جایگزین، آسیب‌پذیری خودش را دارد.

کاهش ۵۴ درصدی تعداد قطع و وصل برق و اعلام نصف‌شدن اوج ناترازی برق، در نگاه نخست خبر مثبتی برای شبکه برق کشور است اما پشت این اعداد چند سؤال مهم همچنان پنهان مانده که پاسخ به این سوالات می تواند گره‌هایی را در مدیریت برق کشور بازتر کند.

اختلال در صادرات LNG، آسیب‌دیدن زیرساخت‌های قطر و افزایش رقابت اروپا و آسیا برای محموله‌های گاز، بازار جهانی را در آستانه زمستان دوباره وارد منطقه پرریسک کرده و معادله‌ای را شکل داده که قیمت، امنیت انرژی و حتی مسیر تجارت جهانی گاز تحت تأثیر قرار گرفته است.

پای پاییز که به خانه‌ها باز می‌شود، زمستان از گوشه پنجره سرک می‌کشد، اما فصل سرما از راه نرسیده، نگرانی درباره تأمین انرژی دوباره به صدر اخبار باز می‌گردد و مردم و رسانه‌ها دنبال راهکار‌های دولت برای رفع ناترازی‌های روز‌های سرد هستند تا مبادا بازهم غافلگیری پیش بیاید.

وزارت نیرو و توانیر از کاهش چشمگیر ناترازی برق و رسیدن این شکاف از حدود ۲۰ هزار به ۱۰ هزار مگاوات خبر داده اما این عدد چگونه از معادله برق کشور حذف شده؟ بررسی آمار تولید، مصرف، ظرفیت نیروگاهی و توسعه تجدیدپذیرها نشان می‌دهد برای قضاوت درباره عملکرد وزارت نیرو، صرفاً تکیه بر یک عدد کافی نیست و باید هزینه پنهان این کاهش ناترازی را نیز دید.

فعال حوزه نفت و پالایش، تأکید می‌کند که بر اساس گزارش‌های رسمی، تولید و مصرف گازوئیل در کشور در وضعیت متعادل قرار دارد و مشکل اصلی را باید در شبکه توزیع و قاچاق سوخت جست‌وجو کرد. به گفته او، اختلاف قیمت گازوئیل با کشورهای همسایه انگیزه قاچاق را افزایش داده است.

بازار جهانی نفت این روز‌ها فقط با کمبود بشکه مواجه نیست؛ مشکل بزرگ‌تر، پیدا کردن راهی برای رساندن همان بشکه‌ها به مقصد است چراکه تنگه هرمز دیگر مانند گذشته مسیر عادی عبور نفتکش‌ها نیست.

ماجرای فروش نفت و بازگشت درآمد‌های ارزی در حالی میان ادعا و تکذیب گرفتار شده که افکار عمومی بیش از پاسخ درباره یک نام، دنبال پاسخ درباره یک سازوکار است: نفت چگونه فروخته می‌شود، چه کسی بر واسطه‌ها نظارت می‌کند و اگر منابع حاصل از فروش به‌موقع بازنگردد، چه نهادی باید پاسخگو باشد؟