فرهنگی

فهرست پنج اثر پربیننده تلویزیون در تیرماه ۱۴۰۵، بیش از آنکه صرفاً جدول موفقیت چند سریال باشد، تصویری قابل تأمل از سلیقه امروز مخاطب ارائه می‌کند؛ جایی که «دلدادگان»، «گیل‌دخت»، «مختارنامه» و «زمانه» چهار رتبه نخست را در اختیار گرفته‌اند و تنها نماینده تولیدات دهه ۱۴۰۰، «تانک‌خورها»ست.

ماجرای لغو اقامت خانواده معصومه ابتکار در آمریکا، بار دیگر بحث قدیمی «مهاجرت آقازاده‌ها» و نسبت آنها با وطن را به میان آورده است؛ مسئله‌ای که البته نباید با اصل تحصیل یا زندگی در خارج از کشور اشتباه گرفته شود. پرسش اصلی اینجاست: میان کسی که می‌رود، می‌آموزد و برای خدمت به ایران بازمی‌گردد، با کسی که از امتیازات خانوادگی برای ساختن زندگی در خارج بهره می‌گیرد و سپس ایران را تنها به‌عنوان گزینه‌ای برای روز مبادا می‌بیند، چه تفاوتی وجود دارد؟

بعضی فیلمسازها قصه می‌سازند، بعضی‌ها تصویر خلق می‌کنند و بعضی دیگر، جهانی می‌آفرینند که بعد از خودشان هم به زندگی ادامه می‌دهد. علی حاتمی از دسته سوم بود؛ فیلمسازی که در عمر کوتاه خود نه‌تنها بخشی از تاریخ و فرهنگ ایران را به پرده آورد، بلکه برای آدم‌هایش زبانی ساخت که هنوز هم از پس سال‌ها، صدایش آشناست. در سینمای حاتمی، تهران قدیم فقط کوچه و بازار و خانه و لباس نیست؛ کلمه است، ضرب‌المثل است، کنایه است، شعر است و آدم‌هایی که حتی سکوتشان هم شبیه ایرانی‌هاست.

موسیقی‌دانانِ بزرگ او را «متر و معیار» آوازِ ایران نامیدند؛ محمدرضا شجریان بر این گوهر مهر تأکید نهاد که: «صدای ایرج در تاریخِ آوازخوانی، متر و معیار است؛ هرکس بخواهد اوجِ حنجره را وصف کند، می‌گوید: صدا شبیهِ صدای ایرج.» تحریرهایِ دقیق، صلابتِ مردانه و اقتدار در دستگاه‌های شور و اصفهان، او را به اسطوره‌ای بدل کرد که نسل‌ها با آوازش نفس کشیدند.

۲۸ صفر برای ما مسلمانان یادآور یکی از جانکاه‌ترین حوادث تاریخ اسلام است؛ روزی که پیامبر اکرم(ص)، پس از ۲۳ سال دعوت، مبارزه و ابلاغ پیام الهی، در مدینه از دنیا رفت. در منابع شیعه، این روز به عنوان سالروز رحلت و در بسیاری از منابع و روایات شیعی، با استناد به مسمومیت پیامبر در ماجرای خیبر، از آن به عنوان شهادت پیامبر(ص) یاد می‌شود؛ موضوعی که در منابع تاریخی و حدیثی اهل‌سنت نیز گزارش‌هایی درباره اصل مسمومیت وجود دارد.

تصویر متهم زن در پرونده قتل حمیدرضا رجب‌زاده، بار دیگر موضوع پوشش زنان متهم هنگام بازداشت و حضور در مقرهای انتظامی را به بحثی جدی تبدیل کرده است؛ مسئله‌ای که بیش از آنکه به اصل رعایت حجاب مربوط باشد، به این پرسش بازمی‌گردد که چرا در چنین موقعیت‌هایی، چادر به‌عنوان نخستین و گاه تنها گزینه پوشش در نظر گرفته می‌شود؟ آیا نمی‌توان با یک مانتو و مقنعه ساده و بلند، هم حجاب شرعی متهم را حفظ کرد و هم از گره خوردن ناخواسته تصویر «زن چادری» با «متهم و مجرم» جلوگیری کرد؟

سال‌ها شبکه‌های اجتماعی و گوشی‌های هوشمند متهم بودند که کتاب را از زندگی مردم بیرون رانده‌اند؛ اما حالا ماجرا شکل دیگری پیدا کرده است. از «بوک‌تاک» و «بوکستاگرام» گرفته تا رونق دوباره کتاب‌فروشی‌ها و کتاب‌های صوتی، کتاب در همان فضایی که قرار بود رقیبش باشد دوباره دیده می‌شود. با این حال، یک پرسش جدی همچنان باقی است؛ مردم امروز واقعاً بیشتر کتاب می‌خوانند یا فقط کتاب‌خوانی را به یکی دیگر از سبک‌های زندگی در شبکه‌های اجتماعی تبدیل کرده‌اند؟

۱۸ مرداد، سالروز درگذشت استاد محمود فرشچیان است؛ هنرمندی که نگارگری ایرانی را از قاب کتاب‌ها بیرون کشید، به آن حرکت و زندگی بخشید و توانست عرفان، ادبیات، مذهب و خیال ایرانی را با زبان تصویر به جهانیان معرفی کند.

درآمد خبرنگاران ایرانی در مقایسه با خبرنگاران کشورهای دیگر چگونه است؟

واقعه عاشورا نقطه عطفی در تاریخ اسلام و یکی از مهم‌ترین حوادث تاریخ بشریت است. نهضتی که در دهم محرم سال ۶۱ هجری قمری با شهادت امام حسین علیه‌السلام و یاران باوفایش به اوج رسید، هرگز با شهادت پایان نیافت؛ بلکه با پیام‌رسانی حضرت زینب کبری سلام‌الله‌علیها، امام سجاد علیه‌السلام و اهل‌بیت علیهم‌السلام به نهضتی جاودانه تبدیل شد. یکی از مهم‌ترین جلوه‌های ماندگاری این نهضت، «اربعین حسینی» است.

تلویزیون ایران فقط مخاطب از دست نداده؛ عادت تماشای مردم تغییر کرده و تلویزیون نتوانست جایگاه جدیدی برای خودش پیدا کند.

در آستانه اربعین حسینی، بازخوانی بخشی از بیانات رهبرشهیدانقلاب اسلامی در ابتدای درس خارج فقه در ۹ آذر ۱۳۹۴، بار دیگر ابعاد معنوی، فرهنگی و اجتماعی بزرگ‌ترین اجتماع مذهبی جهان را یادآوری می‌کند. ایشان در این سخنان، پیاده‌روی اربعین را جلوه‌ای از عشق و ایمان، از مصادیق روشن شعائر الهی و فرصتی بی‌بدیل برای ابراز ارادت به اهل‌بیت(ع) توصیف کرده و بر رعایت قوانین و ضوابط تعیین‌شده برای این سفر معنوی نیز تأکید کردند.

شاید تلخ‌ترین تراژدی هنر در ایران، مرگ یک هنرمند نباشد؛ این باشد که او سال‌ها پیش از مرگ، از صحنه زندگی حذف شده باشد، بی‌آن‌که کسی خاموش شدنش را دیده باشد.

در میان خاطرات ماندگار کتاب «خون دلی که لعل شد»، برخی روایت‌ها بیش از آنکه از زندان، شکنجه و مبارزه سخن بگویند، از عشق، امید و انتظار خانواده‌های مبارزان پرده برمی‌دارند. یکی از تأثیرگذارترین بخش‌های این کتاب، خاطره‌ای از آقا مجتبی خامنه‌ای در دوران کودکی است؛ زمانی که در حرم مطهر امام رضا(ع) با چشمانی اشکبار برای آزادی پدرش از زندان ساواک دعا می‌کند و تنها دو روز بعد، خبر آزادی پدر به خانواده می‌رسد.

سال‌ها از دیدار شاعران با رهبرشهیدانقلاب در سال 89 گذشته است، اما حسین جنتی هنوز از همان جلسه برای ساختن روایت تازه‌ای از خود بهره می‌برد؛ روایتی که آمیخته‌ای از حافظه گزینشی، تناقض و نادیده گرفتن اسناد موجود است.

سازمان جاسوسی رژیم صهیونیستی با عبور از روش‌های سنتی، فضای مجازی را نیز به عرصه‌ای برای جذب جاسوس تبدیل کرده است. چند وقتی است سازمان جاسوسی رژیم صهیونیستی اقدام به انتشار آگهی جذب جاسوس در فضای مجازی در کشورمان در این مقطع حساس و کنونی جنگ کرده است.