اقتصادی

در حالی این روز‌ها نرخ دلار رکورد شکنی می‌کند که تعجب و تحیر از این روند افزایش بها، سراسر جامعه را فرا گرفته است. در این میان، متهم کردن دولت به تعمد در افزایش بهای ارز و مدعیات دولت درباره دست‌های پشت پرده در بازار ارز، راه دیگری باقی نمی‌گذارد، جز آنکه دست به التماس برداشته و عاجزانه از مسئولان بخواهیم، بازار ارز را کنترل کنند. شما هم در این نجوای ملتمسانه با ما شریک شوید.

این روزها، موضوع ارز، دغدغه بسیاری از افراد را تشکیل می‌دهد؛ اما صرف‌نظر از تولید کنندگان و واردکنندگان و به عبارتی، همه فعالان اقتصادی در کشور، در این میان قشری هستند که آینده خود را در گرو تصمیمات دولت در خصوص ارز می‌بیند؛ قشری که معمولاً در محاسبات اقتصادی کشور جای چندانی ندارد و البته آینده اقتصاد کشور در دست همین قشر می‌تواند باشد؛ یعنی قشر دانشجو.

هر روزه، موضوع ارز مبادلاتی و نرخ آن ـ که عملاً بسیار بیشتر از ۲ درصد زیر قیمت بازار آزاد است آ جدی‌تر می‌شود. رفتار دولت در طرح جدید، حاکی از آن است که بی‌گمان، دولت نرخ سومی در بازار آزاد درست کرده است. کار‌شناسان بر این باورند که هیچ شکی در ایجاد نرخ سوم در بازار نیست و البته در استقبال از این طرح نیز ابهاماتی به چشم می‌خورد!

طی هفته‌های اخیر رشد عجیب بازار سرمایه که در کمتر از یک ماه به قله 28 هزار واحدی رسیده است، شائبه وجود حباب در بازار را افزایش داده است. این موضوع باید بسیار جدی گرفته شود زیرا در صورت حبابی بودن بازار بسیاری از سرمایه گذاران (خرد و کلان) بعد از ترکیدن حباب بدون هیچ تعارفی ورشکست خواهند شد. پس چگونه می‌توان حباب را شناسایی کرده و از آن اجتناب کرد؟

هرچند کسی دوست ندارد شائبه کسب درآمد دولت از طریق فروش ارز در بازار را باور کند، اما در این میان گاه گاهی خبرهایی منتشر می‌شود که آنچنان تعجب آور است که باور آن بسیار سخت می‌نماید. همین امر باعث می‌شود که شایعات و شائبه‌هایی که در سطح افکار عمومی منتشر می‌شود را جدی‌تر بگیریم.

همزمان با نزدیکی سخنرانی بنیامین نتانیاهو در مجمع عمومی سازمان ملل متحد، امروز روزنامه اسرائیلی هاآرتص، اسنادی را منتشر ساخته که در آنها ادعا شده تحریم‌ها علیه ایران اثرگذاری بالایی داشته است. این همزمانی می‌تواند حاکی از آن باشد که رسانه‌های اسرائیلی ـ که پیش از این از سیاست‌های نتانیاهو انتقاد کرده بودند ـ سعی در جهت‌دهی به محور سخنان وی در مجمع عمومی سازمان ملل دارند.

امروز و در نخستین ساعات آغاز به کار بازار معاملات طلا و فلزات گرانب‌ها، بهای اونس جهانی طلا با افتی محسوس روبه‌رو شد. ریسک موجود در بازارهای جهانی که ناشی از تمرکز سرمایه‌گذاران بر بحران یوروست، منجر به کاهش بیش از ۱۲ دلاری دلار در نخستین ساعات معاملات در بازار شد.

در حالی ‌که در آغاز تحریم، هدف از آن فشار اقتصادی بر مردم در راستای تغییر رژیم در ایران عنوان می‌شد، گویا هم‌اکنون غرب هدف از تحریم‌ها را تغییر داده است. واقعیت چند ماه تحریم در کشور نشان می‌دهد که افراد جامعه بیش از آنکه از تحریم و پیامدهای آن نارضایتی داشته باشند، از نحوه مدیریت دولت در این شرایط و بی‌برنامگی آن متضرر شده و شکایت دارند.

اهمیت استراتژیک نفت و نقش اساسی آن در جنگ و اقتصاد، این کالا را به کل متفاوت با دیگر کالا‌ها ساخته است. بازار جهانی نفت از زمان پیدایش به گونه‌ای همیشگی در حال تغییر و تحول بوده و همین تحولات، منجر به تغییر اساسی در مکانیزم‌های تعیین بهای نفت و داد و ستد آن در چند سال شده است.

در دومین روز کاری، اتاق مبادلات ارزی، رسماً ارز را سه نرخی کرد! در حالی‌ که بهای دلار امروز ۲۵۳۵ تومان است، بهای ارز مبادلاتی، نه تنها ۲ درصد زیر بهای بازار آزاد، که بیش از ۶ درصد زیر بها تعیین شده تا فرمول انحصاری بانک مرکزی، عملاً ارز و دلار را نرخ‌گذاری کند.

بهای اونس جهانی طلا همچنان در برابر سطح مقاومتی ۱۷۸۰ دلار در هر اونس پافشاری سرسختانه‌ای نشان می‌دهد. این امر حاکی از آن است که طلا باید در بلند مدت این سطح را در دسترس ببیند. در همین حال، این هفته بهای نفت کاهش شدید و محسوس و در بازار تهران نیز طلا ظرفیت خود را برای افزایش بها نشان می‌دهد.

دولت اوباما در تلاش است تا امروز با ارائه گزارشی به کنگره این کشور، نقش سپاه پاسداران را در فعالیت‌های اقتصادی کشور اثبات سازد. وزیر دارایی آمریکا قرار است این گزارش را در کنگره منتشر سازد. پیش از این، کنگره آمریکا در دهم آگوست، دولت اوباما را مأمور اقدام به پژوهش در این مورد ساخته بود.

شاید بد نباشد گاه‌گاهی با مراجعه به آمار و اطلاعات منتشره از نهادهای بین‌المللی ـ و نه داخلی ـ نگاهی مقایسه‌ای به وضعیت اقتصادی کشور بیندازیم و وضعیت عملکرد اقتصادی کشور را در مقایسه با کشورهایی گذاریم که هم به لحاظ موقعیت جغرافیایی، هم ساخت اقتصادی و هم شرایط عملیاتی تفاوت چندانی با ایران ندارند. این امر کمک شایانی می‌کند که درباره آنچه به دست نیاورده‌ایم، گزافه‌ نگوییم.

سابقه نشان داده که نوسانات ناگهانی و شدید افزایشی در نرخ ارز، معمولاً با حدس و گمان‌های درست و نادرستی همراه است؛ این که چه کسانی پشت پرده هستند و چه افراد یا ارگانی از این افزایش سود می‌برد و اساساً هم دولت در این میان متهم ردیف اول است. این که روز گذشته درباره طرح یا آن گونه که گفته شده، ایده سه برابر کردن یارانه نقدی از محل فروش ارز با نرخ آزاد مطرح شد و واکنش‌هایی سریع در پی داشت؛ اما این مسأله تا چه اندازه می‌تواند درست باشد؟

زمانی که فرد احساس می‌کند، بهای کالا‌ها در بازار رسمی نا‌عادلانه افزایش یافته و نوعی ظلم در خرید این کالا‌ها به خریدار بار می‌شود، ناگزیر برای فرار از این ظلم و حتی اقدام به نوعی انتقام‌کشی از وضعیت به بازار قاچاق مراجعه می‌کند و از این کار احساس رضایت و خشنودی تام دارد.

در حالی که استقلال عمل بانک مرکزی، یکی از مهمترین فاکتورهای یک اقتصاد مدرن است، در کشور ما بنا به قانون ساختار بانک مرکزی به گونه‌ای تعریف شده که آن را به عنوان برده دولت و زیر سیطره آن قرار داده است. بی‌گمان، معضلاتی مانند تورم و بی‌سامانی اقتصادی کشور، اول از همه ناشی از عدم استقلال بانک مرکزی از دولت است.